Nicienie. Jak są zbudowane, czym się charakteryzują?

Nicienie (robaki obłe) to typ zwierząt bezkręgowych, dawniej klasyfikowanych jako gromada w typie obleńce. Zamieszkują wody oraz gleby.

Niektóre gatunki występują w wodach do nawet 3,6 km pod powierzchnią ziemi - głębiej niż jakiekolwiek inne znane organizmy wielokomórkowe. Zwykle są to pasożyty roślin i zwierząt. Nicienie należą do tych, które najczęściej wywołują choroby u ludzi.

Kształt ciała nicienie mają silnie wydłużony, charakteryzują się dymorfizmem (zróżnicowanych wymiarach). Zwykle są to niewielkie organizmy, ich długość wynosi od 0,3 mm do 10 cm, jednak zdarzają się nicienie o długości około 1,2 m, jeden z gatunków zaś osiąga nawet do 8 m.

Budowa zewnętrzna nicienia

Powłokę zewnętrzną ciała nicieni stanowi wór powłokowo-mięśniowy, który składa się z nabłonka, pojedynczej warstwy mięśni i oskórka.

Oskórek nicieni, nazwany kutikulą, jest bezkomórkową warstwą ochronną, która przepuszcza tylko wodę i gazy. Zbudowany jest z substancji białkowej, dzięki czemu organizmy te są bardzo odporne na niekorzystne warunki środowiska i trucizny.

Nabłonek (hiporderma) znajduje się pod oskórkiem, a jego budowa zależna jest od wielkości nicienia. Nabłonek tworzy zgrubienia nazywane wałkami hipodermalnymi, które biegną wzdłuż ciała.

Warstwa mięśniowa zbudowana jest z czterech par mięśni podłużnych. Jama ciała wypełniona jest płynem surowiczym, zapewniającym organizmowi sprężystość. Mięśnie te zastępują także układ krążenia, rozprowadzając odżywcze substancje.

Budowa wewnętrzna nicienia

Jeśli chodzi o budowę wewnętrzną nicieni, wygląda ona następująco:

• posiadają szkielet hydrostatyczny;
• układ pokarmowy ma postać przewodu i dzieli się na trzy odcinki: przedni, środkowy i tylny; rozpoczyna się otworem gębowym, prowadzącym do gardzieli, łączącej się z jelitem, zakończony zaś otworem odbytowym, który jednak u niektórych gatunków może być zredukowany;
• wymianę gazową prowadzą powierzchnią całego ciała, nie posiadają układu oddechowego; potrafią oddychać beztlenowo;
• substancje odżywcze krążą po nicieniu przez płyn surowiczy - nie posiada układu krążenia;
• układ nerwowy to pierścień okołogardzielowy (obrączka okołogardzielowa) z 5 zwojami nerwowymi oraz pnie nerwowe, połączone spoidłami poprzecznymi;
• układ wydalniczy zbudowany jest z 2 przewodów, mających wspólne ujście - prowadzą przez całe ciało w bocznych wałach hipodermalnych, ujściem zaś jest otwór wydalniczy; głównym jego zadaniem jest regulacja ciśnienia osmotycznego organizmu; u nicienia występują także komórki fagocytarne, które zatrzymują oraz magazynują nierozpuszczalne w wodzie produkty przemiany materii; odpady w ten sposób zgromadzone nicienie przetrzymują do końca życia.

Nicienie rozmnażają się tylko płciowo. Większość z nich jest rozdzielnopłciowa, u niektórych zaś występuje wyraźny dymorfizm płciowy.

Samice zazwyczaj są większe, u samców tylna część jest zagięta. Większość osobników tego gatunku jest jajorodna. Larwy są bardzo podobne do dorosłych przedstawicieli tego gatunku, chociaż są mniejsze i nie posiadają narządów rozrodczych. Gdy rosną - linieją - zrzucają stary oskórek, a na jego miejscu pojawia się nowy.

Wśród przedstawicieli tego gatunku możemy wymienić między innymi:

• pasożyty zwierząt i człowieka: owsik ludzki, włosień kręty, glista, tęgoryjec dwunastnicy, włosogłówka;
• mikrobionty;
• micetofagi;
• węgorek octowy;
• mątwik ziemniaczany;
• mątwik buraczany;
• korzeniak szkodliwy.