Mikroorganizmy. Czym są, jak dzielimy mikroorganizmy?

Ewa Rosiecka
Mikroorganizmy to drobnoustroje, widoczne jedynie pod mikroskopemMikroorganizmy to drobnoustroje, widoczne jedynie pod mikroskopem
Źródło zdjęć: © Adobe Stock

Mikroorganizmy to drobnoustroje, widoczne jedynie pod mikroskopem, obecne niemal wszędzie. Nazwa ta obejmuje wszystkie organizmy jednokomórkowe, zaliczamy do nich także formy bezkomórkowe, jakimi są wirusy. Uczniowie poznają je w szkole podstawowej na lekcjach biologii, a ich znajomość może przydać się na egzaminie ósmoklasisty. Kto odkrył mikroorganizmy? Jak oddychają mikroorganizmy? Sprawdź!

Co to są mikroorganizmy?

Zgodnie z obowiązującą definicją mikroorganizmy to drobnoustroje, które można zobaczyć jedynie pod mikroskopem. Pojęcie to jest dość obszerne, jednak z pewnością zaliczamy do nich organizmy jednokomórkowe, takie jak:

  • bakterie;
  • sinice;
  • pierwotniaki;
  • glony;
  • grzyby.

Do mikroorganizmów zaliczamy także formy bezkomórkowe - wirusy. Niektóre mikroorganizmy mogą być chorobotwórcze (wspomniane wirusy i bakterie), inne zaś potrafią być komensalne - korzystać z zasobów innego organizmu, bez wpływu na jego funkcjonowanie, a nawet symbiotyczne, jak np. bakterie w jelitach.

Mikroorganizmy znajdują się w wodzie, glebie, w powietrzu, na produktach spożywczych, a w dużych ilościach u ludzi oraz zwierząt. Organizmy te są w stanie przeżyć nawet w ekstremalnych warunkach.

Prawdopodobnie pierwszym człowiekiem, który zaobserwował mikroorganizmy pod mikroskopem był holenderski przyrodnik i przedsiębiorca, Antoni van Leeuwenhoek, nazywany ojcem mikrobiologii, żyjący w latach 1632 - 1723.

Jak dzielimy mikroorganizmy?

Mikroorganizmy dzielimy ze względu na wymagania tlenowe na:

  • anaeroby, żyjące w atmosferze beztlenowej;
  • aeroby, żyjące w atmosferze tlenowej.

Grupę mikroorganizmów, które zasiedlają dane środowisko (organizm człowieka, zwierzęcia, glebę) nazywamy mikrobiomem.

Mikroorganizmy w wodzie pitnej

Mikroorganizmy żyją m.in. w wodzie, nie tylko ze studni, ale również w wodzie z kranu. Są to bakterie i wirusy, które mogą powodować choroby, m.in.:

  • Legionella, która powoduje legionellozę; walka z tą bakterią jest bardzo ciężka, ponieważ często tworzy na ściankach rur warstwę ochronną (film biologiczny), która zmniejsza skuteczność chemicznej dezynfekcji; bakterie te wnikają do organizmu ludzkiego w czasie kąpieli lub brania prysznica; są dużym zagrożeniem, mogą prowadzić nawet do śmierci; można usunąć je za pomocą promieniowania UV oraz dezynfekcji termicznej i chemicznej;
  • bakterie grupy E.coli - naturalnie bytują w jelicie grubym zwierzęcym i ludzkim, do wody trafiają przez kontakt ze ściekami, glebą i obumarłymi szczątkami roślin; nawet ich niewielka ilość w wodzie jest zagrożeniem dla zdrowia;
  • bakterie mikroflory jelitowej - mogą wywoływać bakteryjną żółtaczkę, czerwonkę, cholerę, salmonellę i dur brzuszny;
  • paciorkowce kałowe - znaczna ich część pochodzi z ludzkich i zwierzęcych odchodów, część występuje także w materiale roślinnym; uważane za jedne z najtrwalszych bakterii, które mogą intensywnie skazić wodę.

Mikroorganizmy glebowe

Do mikroorganizmów glebowych należą:

  • bakterie;
  • archeony;
  • glony;
  • niektóre grzyby;
  • pierwotniaki;
  • wirusy.

Są to w większości pożyteczne mikroorganizmy, które odpowiadają m.in. za mineralizację substancji organicznej, dostarczając roślinom dobrze przyswajalnych składników pokarmowych.

Od działalności tych drobnoustrojów zależy właściwe użyźnienie gleby, ponieważ odpowiadają za przetwarzanie substancji glebowych, a także za obieg pierwiastków ważnych dla różnych procesów zachodzących w tym środowisku.

Mikroorganizmy są bardzo aktywne w tzw. rizosferze - w pobliży korzeni roślin; odgrywają znaczącą rolę w kształtowaniu warunków ich rozwoju.

Efektywne mikroorganizmy dla człowieka

Prawidłowy skład bakteryjny układu pokarmowego jest podstawą dobrej odporności i silnego organizmu człowieka.

Codzienne spożywanie probiotyków (pożytecznych bakterii, takich jak m.in. z rodzaju Lactobacillus spp., z rodzaju Bifidobacterium spp. lub z rodzaju Streptococcus spp.) może w dłuższej perspektywie poprawić pracę układu trawiennego, podnieść odporność organizmu oraz zwiększyć energię.

Wybrane dla Ciebie