Jak wspomóc prawidłowy rozwój układu nerwowego dziecka przed jego narodzeniem?

Jeśli zamierzasz być mamą, warto, abyś przed planowanym zajściem w ciążę, odwiedziła swojego ginekologa w celu uzyskania wielu informacji. Są one istotne dla zdrowia twojego dziecka, prawidłowego przebiegu ciąży oraz rozwoju płodu.

Co powinno odbyć się podczas takiej wizyty?

1. Lekarz rozmawia o:

• prawidłowym stylu życia (odżywianiu, wysiłku fizycznym, używkach), jakich zmian należy dokonać,
• występowaniu chorób genetycznych i przewlekłych w rodzinie,
• przyjmowanych lekach, ewentualnych zmianach, np. leki z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny stosowane w leczeniu nadciśnienia zamienia się na metyldopę.

2. Bada:

• pobiera wymaz cytologiczny ‒ jeśli nie miałaś wykonanego tego badania w ciągu ostatniego półrocza,
• leczy ewentualne zmiany na szyjce macicy,
• leczy stany zapalne.

3. Zleca konkretne badania:

• grupy krwi,
• morfologię,
• badanie ogólne moczu,
• badania w kierunku toksoplazmozy,
• badania w kierunku różyczki.

Dlaczego te, a nie inne badania?

Grupa krwi ‒ celem oceny ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego i możliwości włączenia ewentualnej profilaktyki.

Morfologia – w której jednym z najważniejszych parametrów jest wartość hemoglobiny. Ciąża jest stanem, w którym osocze krwi (płyn, w którym znajdują się m.in. czerwone krwinki) zwiększa swoją objętość o 45 proc., natomiast ilość czerwonych krwinek (erytrocytów) o jedyne 20 proc. Ta dysproporcja powoduje fizjologiczną niedokrwistość ciężarnych.

Dlatego jeśli przed zajściem w ciążę cierpisz na niedokrwistość z niedoboru żelaza, musisz uzupełnić braki pod kontrolą lekarza (preparatami żelaza oraz ułatwiającą jego wchłanianie witaminą C).

Badanie ogólne moczu – ocena pod kątem zakażeń układu moczowego, w sytuacji występowania objawowych zakażeń ‒ zastosowanie skutecznej antybiotykoterapii jeszcze przed ciążą. Nieleczone zakażenia układu moczowego w ciąży, nawet jeśli nie dają objawów, zwiększają ryzyko przedwczesnego porodu, niskiej masy urodzeniowej twojego dziecka, a nawet poronień!

Badania w kierunku obecności przeciwciał przeciwko toksoplazmozie czy różyczce są również niezwykle istotne. Zakażenie kobiety ciężarnej tymi chorobami niesie ze sobą niebezpieczne powikłania: rozwój wad płodu (w różyczce – triady Gregga, w toksoplazmozie – triady Sabina), poronienia, porody przedwczesne oraz zgony wewnątrzmaciczne płodu.

Wiedząc, że nie masz odporności w kierunku toksoplazmozy, powinnaś zachować podwójną ostrożność. Jak to zrobić? Przede wszystkim myjąc bardzo dokładnie warzywa, jedząc tylko i wyłącznie obrobione termicznie mięso (w żadnym wypadku nie powinien to być tatar lub krwisty stek), jeśli zapragniesz pracować w ogrodzie, to tylko i wyłącznie w rękawicach. Nie jest zalecane kupowanie nowego kota ani samodzielne oczyszczanie kuwety starego, jeśli jednak to na tobie spoczywa obowiązek sprzątania, rób to zawsze w rękawiczkach i myj ręce po każdym kontakcie ze zwierzętami.

Natomiast jeśli nie masz odporności w kierunku różyczki, należy zaszczepić się przeciwko tej chorobie.

Prawidłowa dieta kobiety przygotowującej się do ciąży opiera się na zasadach zdrowego żywienia. Jeśli jesteś osobą z nadwagą lub otyłą – zanim postanowisz, że chcesz zostać mamą powinnaś schudnąć.

Nadwaga i otyłość prowadzą do powikłań ciążowych:

• cukrzycy ciężarnych,
• nadciśnienia tętniczego,
• makrosomii płodu/noworodka,
• porodu przedwczesnego,
• konieczności ukończenia ciąży cięciem cesarskim,
• bólów kręgosłupa,
• obrzęków nóg,
• powstawania żylaków i hemoroidów.

Zasady zdrowego żywienia są proste:

• stosuj urozmaiconą dietę,
• spożywaj 5 posiłków dziennie,
• wykorzystuj różne źródła białka (jajka, ryby, mięso),
• jedz warzywa i owoce,
• pij ok. 2-2,5 litra płynów,
• ogranicz do zera spożywanie słodyczy,
• nie jedz produktów typu fast food,
• ogranicz picie kawy (maksymalnie jedna filiżanka dziennie),
• pamiętaj o suplementacji.

Kwas foliowy bierze udział w syntezie kwasów nukleinowych, jest substancją, której nasz organizm nie jest w stanie sam wytworzyć, a co za tym idzie ‒ musimy dostarczyć ją z zewnątrz (w postaci jedzenia: głównie zielone warzywa; preparatów witaminowych).

Suplementacja kwasem foliowym jest udowodnioną metodą profilaktyki występowania wad cewy nerwowej (rozszczepu kręgosłupa, bezmózgowia).

Jeśli planujesz ciążę, musisz rozpocząć suplementację najpóźniej na 4 tygodnie przed zajściem w ciążę i kontynuować przyjmowanie preparatu przez 12 tygodni ciąży.

Standardową dawką jest 400 mikrogramów (0,4 mg) kwasu foliowego, przyjmowane jeden raz dziennie.

Kobietom, które uprzednio urodziły dzieci z wadą ośrodkowego układu nerwowego lub u których w rodzinie występowały takie wady, zaleca się dawkę 4 mg na dobę.

Zalecana dawka witaminy D w zależności od wieku waha się od 800 do 2000 IU (jednostek międzynarodowych)/dobę – zależnie od masy ciała.

Szczególnie w okresie od września do kwietnia, kiedy synteza witaminy D zachodząca w skórze jest niewystarczająca.

Jeśli jesteś osobą palącą – bezwzględnie musisz podjąć walkę z nałogiem. Rzeczą oczywistą jest zaprzestanie czynnego palenia, a w ciąży unikanie również palenia biernego.

Jeśli natomiast pijesz alkohol ‒ wyeliminuj go całkowicie ze swojej diety.

Kobiety uprawiające regularnie, tzn. 5 razy w tygodniu przez 30 minut sport:

1. wykazują lepszą tolerancję wysiłku podczas ciąży i porodu,
2. szybciej odzyskują sprawność fizyczną po porodzie,
3. częściej rodzą drogami i siłami natury,
4. mają mniejsze ryzyko rozwoju chorób cywilizacyjnych (nadciśnienia tętniczego, cukrzycy),
5. mają lepsze samopoczucie.

Sportem najczęściej zalecanym jest pływanie, z racji pozytywnego wpływu na mięśnie okolicy grzbietu, kręgosłupa i brzucha.

Natomiast wskazanymi rodzajami aktywności fizycznej już w ciąży są:

• pływanie,
• aqua aerobic,
• joga,
• spacery.

Należy unikać sportów urazowych, grożących upadkami (jazdy konnej, na nartach, snowboardu, sportów walki, nurkowania itp.).

Prowadzenie zdrowego stylu życia, czyli prawidłowe odżywianie, regularne ćwiczenia oraz rezygnacja z nałogów, jest czynnikiem zwiększającym płodność.

Nie czekaj, aż na twoim teście ciążowym pojawią się dwie kreski ‒ zacznij zmieniać swoje życie od teraz!

Źródła

1. Świątkowska D., Poradnik Żywienia Kobiet w Ciąży, Instytut Matki i Dziecka w Warszawie.
2. Spaczyński M. i in.: Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w zakresie opieki przedporodowej w ciąży o prawidłowym przebiegu, 2005.
3. Iwanowicz-Palus I., Organizacja opieki przedkoncepcyjnej i okołoporodowej determinantą zdrowia rodziny i społeczeństwa, Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2013, Nr 3, 313-318.