Cykl życia owsika

Cykl rozwojowy owsika rozpoczyna się w momencie wieczornej lub nocnej wędrówki samicy. O tej porze zwieracze są rozluźnione, więc pasożyt bez problemu może wydostać się na zewnątrz. Samica wychodzi przez odbyt, składając w fałdach okołoodbytniczych do 12 tysięcy jaj, z których wylęgną się młode osobniki. W świeżo złożonym jaju znajduje się zarodek nicienia, który dojrzewa w okresie od czterech do sześciu godzin.

Wędrująca samica powoduje podrażnienie śluzówki i okolic odbytu, wywołując uczucie silnego swędzenia. Chory drapie się i tym samym przenosi inwazyjne jajeczka na bieliznę, pościel i przedmioty, których dotknie. Jaja pokryte są lepką substancją, więc charakteryzują się dużą przyczepnością.

Niekontrolowany odruch drapania sprawia, że jajeczka przedostają się na ręce i pod paznokcie żywiciela. Stąd już krótka droga do przeniesienia ich dalej – zwłaszcza na przedmioty codziennego użytku. Jaja mogą znajdować się wszędzie: na łóżku, pościeli, ubraniach. Są bardzo lekkie, dlatego przyczepiają się do kurzu domowego i wraz z nim osadzają na zasłonach, zabawkach, meblach i w różnych zakamarkach.

Mogą znajdować się również na żywności, nieumytych owocach i warzywach lub w skażonej wodzie. Niestety, nie widać ich gołym okiem, dlatego są nieświadomie połykane. Ich żywotność w środowisku zewnętrznym wynosi nawet do 20 dni, co oznacza, że są zdolne do zarażania przez ok. 3 tygodnie!

Połknięcie jaj skutkuje pojawieniem się ich w przewodzie pokarmowym. Jajeczka trafiają do jelita cienkiego, gdzie następuje proces ich dojrzewania, a następnie wylęgania larwy. Po opuszczeniu otoczki jajowej larwa wędruje dalej, do jelita grubego.

Dorosłe osobniki owsika zarówno samce, jak i samice pasożytują w jelicie ślepym, wyrostku robaczkowym i okrężnicy wstępującej. Przyczepiają się do ścianek jelita i żywią wyssaną treścią pokarmową, głównie węglowodanami prostymi. Dorosłe samce osiągają ok. trzech milimetrów długości, po zapłodnieniu samic giną i zostają wydalone wraz ze stolcem.

Samice osiągają znacznie większe rozmiary. Szacuje się, że ich długość może wynosić około 1 cm. Po zapłodnieniu ciężarne samice przemieszczają się w okolice odbytu, składając na skórze wokół odbytu tysiące jaj. Mogą żyć do 2 miesięcy.

Obecność tych pasożytów w organizmie człowieka może wywoływać stany zapalne jelit, ostre zapalenie wyrostka robaczkowego, a u kobiet zapalenie sromu lub pochwy.

Owsica ma zwykle charakter przewlekły i nawracający. Dzieje się tak, ponieważ samozakażenie może nastąpić nawet tej samej nocy, co złożenie jajeczek. Zjawisko to nazywane autoegzoinwazją polega na przeniesieniu jajeczek z okolic odbytu do ust. Dziecko w czasie snu drapie się, gromadząc jajeczka pod paznokciami. Jeśli nie umyje rąk i włoży je do buzi, dochodzi do ponownego zarażenia i cały proces się powtarza.