Błędy językowe: rodzaje. Jak ich unikać?

Język polski cechuje się pewnymi prawami, które należy przestrzega, by mówić i pisać poprawnie. Odejście od obowiązującej normy językowej uznawane jest za błąd językowy.

Wśród błędów językowych wyróżnia się:

• błędy leksykalne – słownikowe (wyrazowe), frazeologiczne, słowotwórcze;
• błędy gramatyczne – fleksyjne, składniowe;
• błędy fonetyczne;
• błędy stylistyczne;
• błędy zewnątrzjęzykowe – ortograficzne i interpunkcyjne.

Błędy językowe sprawiają, że nasz komunikat może być niezrozumiały. Ośmieszają też autora wypowiedzi i sprawiają, że nie traktuje się go poważnie.

Błąd słownikowy to m.in.:

• użycie wyrazu w niewłaściwym znaczeniu, np. Nazywam się Ola.
• niewłaściwe użycie wyrażeń przyimkowych, przysłówków, liczebników, np. Dużo dzieci wychodzi teraz na podwórko.
• pleonazmy, np. Cofnij sie do tyłu.
• nadmierne używanie wyrazów modnych, np. Aktualnie w całej Polsce świeci słońce.

Błąd fleksyjny to m.in.:

• nieodmienianie wyrazów odmiennych,
• odmienianie rzeczowników nieodmiennych, np. kakao,
• dodawanie niewłaściwej końcówki podczas odmiany, np. w C. l. poj. ojcowi zamiast ojcu.

Błąd frazeologiczny to niepoprawna zmiana formy frazeologizmu lub niepoprawne użycie danego związku.

Błąd stylistyczny to niewłaściwe użycie normy językowej w zdaniu. Za błąd stylistyczny uznaje się:

• nadużywanie słów, które pochodzą z innego języka, np. anglicyzmów,
• mieszanie stylów,
• nadużywanie archaizmów oraz zbyt kwiecisty język (stosowanie dużej ilości metafor),
• powtarzanie tych samych treści,
• nadużywanie zaimków.

Wiele osób popełnia błędy językowe na co dzień. Robimy to często nieświadomie. Tak zostaliśmy nauczeni i tak mówiło się w naszych domach. Języka uczymy się bowiem w najbliższym otoczeniu. Jeśli więc słyszymy, że rodzice czy dziadkowie mówią "poszłem" zamiast "poszedłem", będziemy mówić podobnie.

W szkole często największy nacisk kładzie się na język pisany. Poprawna pisownia jest niezwykle ważna, stąd już w pierwszych klasach szkoły podstawowej dzieci poznają reguły ortograficzne. Z czasem dowiadują się też, jak stawiać przecinki.

Ważna jest też samodzielna praca. W unikaniu błędów językowych pomaga nie tylko pogłębianie wiedzy, ale też czytanie książek.

• Przeczytaj napisany przez ciebie tekst raz jeszcze.
• Podkreśl lub zanotuj na osobnej kartce wszystkie wyrazy i zdania, które budzą twoje wątpliwości.
• Sprawdź ich pisownię w odpowiednim słowniku: ortograficznym, poprawnej polszczyzny, frazeologicznym.
• Zapisz poprawne formy wyrazów.
• Poproś kogoś (rodzica, rodzeństwo, kolege lub koleżankę) o przeczytanie twojego tekstu. Niekiedy trudno jest nam dostrzec własne błędy.