Biblioterapia. Na czym polega?

Czytanie książek uspokaja i łagodzi obyczaje. Pozwala się nam wyciszyć, uspokoić i redukować negatywne emocje. To fakty naukowe, które zaczeto wykorzystywać również w terapii różnych schorzeń.

Zauważono, że czytanie odpowiednich fragmentów literatury daje wiele korzyści, zwłaszcza osobom dotkniętym chorobami i zaburzeniami psychicznymi. Wspomaga też leczenie uzależnień. Coraz popularniejsza jest też biblioterapia osób niepełnosprawnych intelektualnie.

Czytanie książek nie tylko redukuje stres i kreatywnie wypełnia wolny czas. Wzmacnia też wiarę w siebie, zwalcza poczucie osamotnienia i społecznej izolacji. Skłania też do autorefleksji.

W przypadku dzieci czytanie książek:

• rozwija moralnie i intelektualnie,
• pomaga zdobywać doświadczenie,
• wzbogaca słownictwo,
• rozwija spostrzegawczość i pamięć,
• wspomaga rozwój umiejętnosci kojarzenia faktów.

Formą biblioterapii w przypadku dzieci jest bajkoterapia. Jest to metoda pracy z dzieckiem, w której dzięki odpowiedniemu dobraniu literatury, młody czytelnik może utożsamić się z bohaterem lub przedstawioną sytuacją. Terapia może mieć charakter indywidualny lub grupowy.

Do wyboru są bajki psychoedukacyjne, psychoterapeutyczne, relaksacyjne i filozoficzne. Można też sięgnąć po baśnie (baśnioterapia) i wiersze dla dzieci (poezjoterapia).

Nie każda książka sprawdzi się w bajkoterapii. By oswoić lęk lub poradzić sobie ze stratą, pomóc może bajka psychoterapeutyczna. Emocje wyciszą bajki relaksacyne. Posługują się one wizualizacją, oddziałują też na układ nerwowy dziecka.

Z kolei bajki filozoficzne nawiązują do etycznego aspektu życia. Pokazują, jak osiągnąć harmonię w kontaktach z innymi i z przyrodą. Mogą też zawierać praktyczne wskazówki, jednak nie narzucają ostatecznego rozwiązania. Skłaniają do refleksji.

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Bogactwo literatury jest tak duże, że każdy może znaleźć bajkę odpowiadającą potrzebom dziecka. Program zajęć biblioterapeutycznych obejmuje różne cele: wzmocnienie samoooceny dziecka, jego relacje w grupie rówieśniczej i w rodzinie, problemy emocjonalne, problemy z nauką.

Bajkoterapię warto rozważyć wtedy, gdy zauważymy, że dziecko ma jakiś problem i nie wie, jak sobie z nim poradzić. Może mieć to związek ze zmianą w życiu, np. powiększeniem rodziny, zmianą miejsca zamieszkania, rozstaniem rodziców czy śmiercią bliskiej osoby.

Sięgnięcie po książkę pomoże również wtedy, gdy dziecko jest smutne, zestresowane, ma niską samoocenę lub gdy źle się zachowuje.

W trakcie bajkoterapii bardzo ważna jest odpowiednia atmosfera. Istotne jest, byśmy nie czytali dziecku z przymusu, ale dlatego, że to dobry sposób na bycie razem. Dajmy sobie odpowiednią ilość czasu na wspólną lekturę. Nie spoglądajmy na zegarek, nie poganiajmy dziecka. Podstawą jest zbudowanie atmosfery bezpieczeństwa i zaufania.

W bajkoterapii ważne jest, by lektura sprawiała przyjemność (i dziecku, i dorosłemu), łagodziła napięcie psychiczne i prowadziła do rozwoju.