Antropologia: co to za nauka, przedstawiciele, najważniejsze pojęcia

Antropolodzy próbują określić rolę kultury i struktur władzy w życiu człowieka. Interesuje ich również jego zmienność biologiczna i fizjologiczna (antropologia fizyczna).

Słowo 'antropologia' wywodzi się z greckiego 'antropos', czyli 'człowiek' (+ logos 'nauka'). Jest nauką interdyscyplinarną. Interesuje badaczy różnych dziedzin.

Działy antropologii to m.in.:

• antropologia religii,
• antropologia słowa,
• antropologia ciała,
• antropolingwistyka,
• antropologia polityczna,
• antropologia sportu,
• antropologia edukacji,
• antropologia jedzenia,
• antropologia sztuki.

Ojcem Polskiej Szkoły Antropologicznej jest prof. Jan Czekanowski (1882-1965). Według jego definicji antropologia to nauka "badająca człowieka jako biologiczne podłoże zjawisk społecznych".

Nieco bardziej rozbudowaną definicję antropologii przedstawili B. Jasicki, S. Panek, P. Sikora, E. Stołyhwo w podręczniku "Zarys antropologii" z 1962 r., pisząc, że "Antropologia jest nauką o zmienności form organizmu człowieka jako istoty zoologicznej oraz zmienności form przedstawicieli rodziny Hominidae w rozwoju rodowym i osobniczym, w aspekcie porównawczym z innymi zwierzętami, w zależności od czynników genetycznych i wpływu środowiska zewnętrznego - biogeograficznego i społecznego".

Antropolodzy w swoich badaniach wykorzystują takie narzędzia jak m.in. antropometria, genetyka i statystyka.

W zakresie antropologii fizycznej badaczy interesują takie zagadnienia jak:

• ewolucja człowieka,
• fizjologia płci,
• dymorfizm płciowy,
• dziedziczność,
• rozwój osobniczy człowieka i jego uwarunkowania,
• autekologia i synekologia człowieka.

Antropologią fizyczną zajmowali się m.in.:

• Jan Jerzy Forster,
• Józef Głuchowski,
• Jędrzej Śniadecki ("Teoria jestestw organicznych", "O fizycznym wychowaniu dzieci"),
• Józef Jasiński,
• Jan Czekanowski (1882–1965),
• Józef Majer,
• Louis Leakey (1903–1972),
• Mary Leakey (1913–1996),
• Richard Leakey (ur. 1944),
• Kathy Reichs (ur. 1950).

Antropologia kulturowa w pewnym stopniu łączy się z etnologią (bywa, że pojęcia te są używane naprzemiennie). Bada stanowisko człowieka w świecie w oparciu o kulturę, w której żyje.

Antopologów kulturowych interesuje różnorodność ludzkich ciał i zachowań w przeszłości i teraźniejszości. To próba odpowiedzi na pytanie, co sprawia, że jesteśmy różni? Jak definiujemy inność?

Centralnym punktem antropologii kulturowej jest odmienność, różnorodność. Świat jest zróżnicowany kulturowo i ta wiedza ma ogromne znaczenie społeczne, ale i polityczne. Człowiek jest twórcą kultury i jednostką ukształtowaną przez społeczeństwo.