Zatrucie paracetamolem u dzieci
Paracetamol (acetaminofen) to jeden z łatwiej dostępnych leków o działaniu przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Można go kupić bez recepty. Jest stosowany samodzielnie, często stanowi też składnik preparatów złożonych, np. łagodzących objawy grypy. W domowych apteczkach znajduje się od lat 50. XX wieku, w Polsce popularność zdobył 40 lat późnej.
Wielu z nas jest przekonanych, że paracetamol jest lekiem w pełni bezpiecznym i łagodnym. I jest to poniekąd prawda, ale pod warunkiem, że ściśle przestrzega się zasad jego stosowania (m.in. dawkowania). W przeciwnym razie lek ten stanowi śmiertelne niebezpieczeństwo.
Paracetamol dla dorosłych i dzieci
Paracetamol jest jednym z leków (obok ibuprofenu), który może być stosowany już u niemowląt. Obniża gorączkę i łagodzi ból towarzyszący m.in. ząbkowaniu. Działa przez 3-5 godzin, a maksymalne stężenie we krwi osiąga po 2–4 h od podania. Może być podawany doustnie, doodbytniczo lub dożylnie. Dawkowanie ustala się na podstawie masy ciała.
Jeśli paracetamol jest prawidłowo stosowany, uznaje się go za jeden z bezpieczniejszych leków. Niestety, łatwo go przedawkować. Bywa również wykorzystywany w celach samobójczych.
Toksyczne działanie paracetamolu
Przyjęcie zbyt dużej dawki paracetamolu prowadzi do nieodwracalnego uszkodzenia wątroby. Proces ten zaczyna się już w pierwszych godzinach po przedawkowaniu, ale objawy zatrucia często pojawiają się dopiero po upływie doby.
Nie tylko jednorazowe przyjęcie dużej dawki paracetamolu jest groźne. Zatrucie może być również spowodowane kumulowaniem się substancji w wątrobie w związku ze zbyt częstym przyjmowaniem leku lub zaburzaniem jego wchłaniania.
Dzieje się tak, gdy chory musi przyjmować paracetamol regularnie, ale jego organizm nie jest w stanie całkowicie go wydalić. Jego toksyczne działanie potęguje również alkohol.
Objawy zatrucia paracetamolem u dzieci
W przypadku najmłodszych do zatrucia paracetamolem dochodzi najczęściej wskutek przyjęcia zbyt dużej ilości leku. Może być to wynikiem pomyłki opiekuna (błędne obliczenie dawki) lub samodzielnego przyjęcia preparatu przez dziecko.
Na początku nic nie wskazuje na przedawkowanie paracetamolu. Z czasem jednak pojawiają się objawy zatrucia: nudności, wymioty i bóle brzucha, brak apetytu, nadmierna potliwość, bladość skóry. Mogą one ustąpić po kilku dniach, o ile nie dojdzie do martwicy komórek wątroby. W takiej sytuacji z czasem występują: żółtaczka, nadmierna senność, silny ból brzucha.
Jeśli zorientujemy się, że nasze dziecko przyjęło zbyt dużą dawkę paracetamolu, trzeba jak najszybciej udać się do szpitala.
Postępowanie w przypadku zatrucia paracetamolem
Jeśli zażycie zbyt dużej dawki paracetamolu zostanie zauważone natychmiast, lekarz może zdecydować o płukaniu żołądka. Taki zabieg ma jednak sens tylko w sytuacji, gdy od połknięcia toksycznej ilości leku nie upłynęła godzina.
Skuteczną odtrutką w przypadku zatrucia paracetamolem jest N-acetylocysteina. Najlepsze korzyści daje wówczas, gdy poda się ją pacjentowi możliwie jak najszybciej. W sytuacji, gdy dojdzie do ciężkiego uszkodzenia wątroby, konieczny może okazać się przeszczep.
Przedawkowanie paracetamolu
Paracetamol oraz ibuprofen to dwa preparaty, które powinny się znajdować w apteczce każdego rodzica. Oba są skuteczne w obniżaniu gorączki i łagodzeniu bólu.
Paracetamol działa na gorączkę krócej niż ibuprofen, nie wykazuje też działania przeciwzapalnego, więc w sytuacji, gdy za objawy infekcji odpowiadają wirusy, lepiej w pierwszej kolejności sięgnąć po ibuprofen.
Zawsze bardzo dokładnie obliczajmy dawkę i przed podaniem upewnijmy się, że jest prawidłowa. Jeśli mamy wątpliwości, skonsultujmy się z lekarzem. Warto też o dawkowaniu leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych porozmawiać z pediatrą, gdy dziecko jest zdrowe, a wszystkie informacje na ten temat zapisać w książeczce zdrowia.
