Zabawki dla dzieci z autyzmem. Czym się kierować się przy ich wyborze?

Zaburzenia ze spektrum autyzmu to zaburzenia neurorozwojowe, charakteryzujące się:

• powtarzalnymi, stereotypowymi zachowaniami;
• dysfunkcjami w zakresie umiejętności społecznych;
• opóźnieniami w rozwoju mowy;
• trudnościami w komunikacji niewerbalnej.

Najczęściej diagnozowany jest między 2. a 3. rokiem życia, choć może być także rozpoznany wcześniej, gdyż pierwsze symptomy czasem pojawiają się już u niemowląt.

Objawy autyzmu, które powinny nas zaniepokoić to:

• uboga mimika;
• brak gaworzenia;
• brak uśmiechu na widok rodziców i innych bliskich;
• nierozpoznawanie twarzy bliskich przez malucha.

Szybkie postawienie diagnozy umożliwia rozpoczęcie odpowiedniej terapii, która pomoże zmniejszyć niektóre objawy i pomoże dziecku bardziej komfortowo funkcjonować w życiu codziennym.

Terapia z najmniejszymi dziećmi to przede wszystkim zabawa, która stanowi podstawową aktywność dzieci w początkowym etapie rozwoju. Pomocne mogą być zatem zabawki stymulujące rozwój dziecka.

Zabawki sensoryczne

Dzieci z autyzmem często cierpią z powodu zaburzeń sensorycznych; wymagają właściwej stymulacji ze względu na zbyt małą lub nadmierną reakcję na bodźce.

Oto kilka przykładowych zabawek sensorycznych, które mogą przydać się w terapii, ale także podczas zwykłej codziennej zabawy:

• klocki o różnych fakturach;
• piłki z wypustkami o różnej wielkości;
• książeczki z dźwiękami i różnymi fakturami;
• puzzle i układanki z różnymi fakturami;
• instrumenty muzyczne;
• masy plastyczne;
• gniotki, slimy itp. do ugniatania, ściskania i formowania;
• maty z różnymi fakturami do siedzenia, chodzenia i dotykania.

Zadaniem zabawek sensorycznych jest pobudzenie zmysłów.

Zabawki wspierające rozwój mowy

U dzieci autystycznych rozwój mowy jest opóźniony. Wybierając odpowiednie pomoce, możemy pomóc dziecku w nauce mówienia w czasie codziennej zabawy. Mogą to być:

• książki;
• kredki;
• układanki i puzzle;
• obrazki i figurki zwierząt i innych przedmiotów;
• zabawkowy telefon;
• lusterko;
• bańki mydlane;
• gryzaki logopedyczne;
• teatrzyk i marionetki.

Zabawki wspierające ćwiczenie umiejętności społecznych

Dzieci z autyzmem często mają problemy z rozpoznawaniem swoim emocji oraz radzeniem sobie z nimi. Zabawki przeznaczone dla dzieci ze spektrum autyzmu powinny pomagać trenować umiejętności komunikacyjne dziecka, rozwój empatii oraz kształtowanie prawidłowych zachowań społecznych i emocjonalnych.

Pomocne mogą być w tym:

• książki opisujące emocje, publikacje na temat właściwego używania zwrotów grzecznościowych i dobrego wychowania;
• gry karciane i planszowe;
• maskotki i lalki;
• klocki i piłki;
• domki, akcesoria dla lalek;
• kuchnie zabawkowe;
• zestawy narzędzi.

Zabawki wspierające rozwój ruchowy

Zabawki powinny także zachęcać dzieci do ruchu, niezależnie czy cierpią na autyzm, czy też nie. W przypadku dzieci autystycznych bardzo ważne jest odpowiednie stymulowanie układu przedsionkowego, uzmysławiającego ruch i dającego sygnał, gdy nasze ciało odchyla się od pionu. Przydatne będą:

• huśtawki;
• trampoliny;
• równoważnie;
• wirujące stożki do kręcenia i kołysania;
• piłki do rzucania do celu
• jeździki, rowerki, hulajnogi.

Podczas wyboru zabawek dla dzieci autystycznych powinniśmy unikać tych, które mogą dziecko "przestymulować". Dla niektórych maluchów nieodpowiednie będą te, które pobudzają więcej niż 2 zmysły, dlatego warto unikać popularnych zabawek o intensywnych kolorach, różnych fakturach, grających i świecących. W przypadku dzieci z autyzmem wszelki nadmiar bodźców może okazać się szkodliwy.