jak wychowywać dziecko (strona 2 z 4)

Nieposłuszeństwo dzieci wynika, zdaniem psychologów, ze zbytniego pobłażania dziecięcym zachowaniom. A zaczyna się od bezrefleksyjnego spełniania żądań i wszelkich pragnień dziecka. Nieposłuszeństwo dzieci może także być odpowiedzią na zbyt mało zdecydowaną postawę rodziców, ich brak umiejętności organizacji czasu własnego i czasu dziecka oraz efektem ignorowania pragnień dziecka. Wynika z tego, że każde zachowanie rodziców, które oscyluje w nadmiar lub niedosyt dziecięcych potrzeb, jest potencjalnie czynnikiem wywołującym nieposłuszeństwo dziecka.

Powtarzasz kilkakrotnie, by dziecko posprzątało zabawki, a ono cię nie słucha? Twoje rodzicielskie prośby nie robią na nim żadnego wrażenia? Nie masz siły już tłumaczyć ani prosić, więc zaczynasz rozkazywać, straszyć albo grozić? I też wszystko na nic?

Czy to może być prawda? Czy wychowanie dzieci może być proste? Wiadomo, że kochamy te nasze szkraby ponad życie. Wiadomo, że wybaczamy im wiele, ale mówienie, że wychowywanie dzieci jest łatwe? Szczególnie wtedy, gdy po raz pięćdziesiąty powtarzasz: „Załóż buty” lub gdy dzieci cały dzień kłócą się tak, że ogóle nie wiadomo o co im chodzi?

Już od kilku lat toczą się dyskusje na temat tego, że dziewczyny stają się coraz bardziej agresywne, zaś chłopcy bardziej delikatni i mniej męscy. U młodych kobiet zauważa się odważniejsze zachowania, zaś mężczyźni stają się bardziej sfeminizowani. Od jakiegoś czasu w społeczeństwie funkcjonuje coś takiego, jak płeć gender, czyli płeć kulturowa. W odróżnieniu od płci biologicznej, płeć kulturowa, czy inaczej społeczna, to zestaw pewnych norm, dotyczących tego, co w danej kulturze jest uważane za odpowiednik męski bądź żeński. Człowiek według tej definicji jest tym, kim staje się pod wpływem przemian społecznych.

Fragment książki pt.: "Szczęśliwi rodzice - szczęśliwe dzieci"

Dziecko nie czuje się bezpiecznie, gdy traci kontrolę nad pewnymi rzeczami. Dlatego nie stawiaj mu ultimatum, że zostanie ukarane, jeśli nie położy się do łóżka o odpowiedniej porze. Zamiast tego, daj mu poczucie, że choc w pewnym stopniu może o sobie zadecydować. Na przykład, gdy będziecie razem w sypialni, zapytaj, czy chce, żebyś została przy nim 5 czy 10 minut dłużej. Po tym czasie, wychodząc, upewnij się, czy zostawić drzwi szeroko czy delikatnie uchylone. Wspólne uzgadnianie takich kwestii jest lepsze niż same nakazy.

Rozpieszczone dziecko to skutek niekonsekwencji wychowawczej lub postawy nadmiernie chroniącej malucha. Rodzice nie stawiają mu żadnych wymagań, nie mają ustalonego systemu kar i nagród, ciągle ulegają, w konsekwencji czego kształtuje się u niego postawa roszczeniowa. Na porządku dziennym są opryskliwość, marudzenie, niezgoda na odmowę, nieposłuszeństwo i ostentacyjne kapryśne miny. Dlaczego rodzice rozpieszczają swoje dzieci? Jak nie ponieść wychowawczej porażki i nie ulegać histerii małego szantażysty czy małej manipulantki?

Brytyjski psycholog dziecięcy Olivier James przekonuje, że dziecko można zbombardować miłością. Brzmi dziwnie? To jednak jedna z najnowszych metod wychowawczych, której zwolenników przybywa z każdym dniem. Na czym polega „love bombing”?

Kara i nagroda to dwa bardzo ważne elementy stosowane w niełatwym procesie wychowania dzieci. Większość rodziców zastanawia się, jak dobrze wychować dziecko, czy ich metody wychowania są odpowiednie, czy ich dzieci wyrosną na odpowiedzialnych i szczęśliwych ludzi? Jedne z najpopularniejszych metod wychowawczych to metoda nagradzania i metoda karania. Czy są one skuteczne?

Dziecko rodzi się jako tabula rasa – czysta tablica. I od tego, jak zostanie wychowane, zależy jakim będzie człowiekiem. O jego morale decyduje zarówno zakres odziedziczonych genów, grupa rówieśnicza, jak i dom, w którym dziecko wzrasta.

Do czasu, aż nie zostaniemy mamami, prawie wszystkie zarzekamy się: „Ja na pewno nie będę spała z dzieckiem”, „Dziecko od małego musi wiedzieć, gdzie jest jego łóżeczko”. Prędzej czy później, kończy się tak, że porzucony mąż zapada w objęcia Morfeusza (a nie twoje) w małżeńskim łożu, a ty w innym pokoju czujnie śpisz u boku małego skarbu, a bo chory, a bo coś źle oddycha, a bo płacze, bo się boi, woła...

Już niemalże pół miliona polskich dzieci żyje poza granicami kraju. Tam dzietność wśród młodych Polaków rośnie. W Polsce – spada. W 2015 roku zanotowaliśmy ujemny przyrost naturalny oraz, po raz czwarty z rzędu, rzeczywisty ubytek ludności. Oznacza to, że choć nad Wisłą liczba Polaków maleje, to za granicami – waha się lub rośnie.

Wielu rodziców zastanawia się, czy pozwolić swojemu dziecku na oglądanie telewizji. Z jednej strony media za swoim pośrednictwem przybliżają wiedzę o kulturze, zwyczajach, ludziach z innych krajów. Z drugiej strony epatują przemocą, nagością i złowieszczymi prognozami. Wybór dla rodziców jest trudny, ponieważ w dzisiejszej rzeczywistości, skądinąd medialnej, nie jest łatwo odizolować dziecko od telewizji i przekazów z niej płynących.

Dziecko, zwłaszcza kilkuletnie, postępuje według bodźców, jakich dostarcza mu otoczenie. Im silniejsza reakcja otoczenia na zachowanie dziecka, tym większa satysfakcja malca. Często zdarza się, że maluch przekracza swoim zachowaniem ogólnie przyjęte normy, wzbudza sprzeciw rodzica albo zdziwienie otoczenia. Jednym z takich zachowań, budzących u dorosłych silne emocje, jest przeklinanie.

Pełne uznania spojrzenie rodziców, brawa czy spontaniczny okrzyk: „Ale jesteś wspaniały!” – to wszystko sprawia, że dziecko chce uczyć się codziennie czegoś nowego. Twoje gesty i słowa także mogą być zachętą do pokonywania trudności. Ale nie tylko. Mają również motywować do stosowania się do ustalonych przez ciebie zasad. Nagradzanie powinno być adekwatne do osiągnięcia i zrozumiałe dla małego zucha. Zorientujcie się, czego dzieci pragną. Jakie przywileje i ustalenia specjalne są dla nich szczególnie ważne?

Nie istnieją mamy doskonałe. Mimo wielu starań i wysiłków, każdej z nas zdarza się popełniać błędy wychowawcze. Pojawia się zmęczenie, frustracja, gorsze samopoczucie i wówczas wybuchamy na niewinne dziecko. Zdarza się czasem tak, że sam szkrab wyprowadza nas z równowagi, nie reagując na czterdzieste upomnienie, trzydziestą prośbę i piętnasty zakaz. By mieć cierpliwość do dziecka, trzeba też wykazać się cierpliwością do samego siebie. Skąd ją czerpać?

Jesteś mamą. Dopóki malec nie pójdzie do przedszkola, musisz poświęcać mu całe dnie – dbać, karmić, pielęgnować. Są jednak takie momenty, że musisz wyjść i odsunąć się na moment od macierzyńskich obowiązków, aby załatwić sprawy w urzędzie, pojechać do pracy, przychodni, do marketu. Zostawić maluszka czy zabrać ze sobą? Ostatecznie pewnie zabierasz… ale czy dziecku to nie szkodzi?

Bycie jedynakiem ma swoje wady i zalety. Kiedyś jedynaka uważano za dziecko rozpieszczone i egoistyczne. Częstym sposobem wychowania jedynaków było nadmierne obsypywanie ich prezentami, które przypuszczalnie miały zrekompensować bycie samemu, bez rodzeństwa. Jedynak do dziś jest w szczególnej sytuacji, choćby z tego powodu, że nie przeżyje nigdy rywalizacji między rodzeństwem o względy rodziców ani nie będzie uczestniczył w kłótniachi zabawach z rodzeństwem. Jedynakowi brakuje zatem lustra społecznego w rodzinie. Nie ma brata ani siostry, którzy przekazaliby mu informację zwrotną o nim samym.

Jak nauczyć przedszkolaka bycia odpowiedzialnym? Nauka odpowiedzialności to bardzo trudna sztuka, która wymaga uzmysłowienia szkrabowi, że za każdym jego czynem kryją się konkretne konsekwencje. Każdy wybór wiąże się z określonymi skutkami. Kiedy chcemy, by nasze dziecko było odpowiedzialne za swoje czyny i powzięte decyzje, trzeba powierzać mu zadania, oczywiście na miarę jego możliwości, w których będzie miało szansę się wykazać, przekonać siebie i innych, że jest zdyscyplinowane i potrafi mądrze kierować swoim życiem.

Bycie jedynakiem w percepcji społecznej budzi uśmiech politowania albo zazdrość. Wokół jedynaków narosło wiele stereotypowych przekonań, że są samotni, egoistyczni, egocentryczni, samolubni, narcystycznie zapatrzeni w siebie, niezdolni do empatii itp. Wielu ludzi wychodzi z założenia, że brak rodzeństwa przesądza o „negatywnej” stronie osobowości jedynaka. Tymczasem, życie w pojedynkę ma charakter słodko-kwaśny. Z jednej strony jedynak ma na wyłączność rodziców, ich troskę i uwagę, a z drugiej, nigdy nie przekona się, jak to jest dorastać z bratem lub siostrą i nie odbędzie swoistego treningu interpersonalnego, walcząc o zabawki czy domagając się zainteresowania ze strony rodziców. Nie musi – jest sam!

Psycholodzy podkreślają, że rodzice powinni wskazywać dzieciom granice, które są niezbędne, aby dziecko wiedziało, czego ma się wystrzegać. Podkreślają znaczenie konsekwencji wychowawczej dla poczucia bezpieczeństwa dziecka i prawidłowego rozwoju emocjonalnego. Niestety każdy rodzic wnosi do swojego rodzicielstwa bagaż własnego temperamentu i postawy rodzicielskie ukształtowane przez własne dzieciństwo. Dlatego czasem w zależności od własnego nastroju kierują dzieckiem, raz ograniczając mu pewną swobodę działań, innym razem zbyt beztrosko, a czasem dla świętego spokoju, pozwalają na zbyt wiele swobody.

Kiedy jesteś rodzicem dwojga dzieci, zaczynasz stawać przed problemami, z którymi borykali się zapewne twoi rodzice. Ty i twój brat albo siostra czasem z różnych względów nie potrafiliście żyć ze sobą zgodnie pod jednym dachem, tak jak oczekiwaliby tego rodzice. Teraz, będąc rodzicem, stajesz czasem w sytuacji, w której być może zastanawiasz się, jak poradziłaby sobie twoja mama albo tata?

Każdy rodzic oczekując na swoje dziecko tworzy sobie w głowie obraz samego siebie jako idealnej matki bądź idealnego ojca. Po urodzeniu dziecka zaczyna się wartościowanie rzeczy na ważne, ważniejsze i najważniejsze. Wszystko, co było dotąd tak oczywiste, nabiera innego wymiaru. Praktyka nie idzie wcale w parze z teorią, a życie weryfikuje stawiane sobie cele.

Dziecko przeklina, a rodzice zastanawiają się, skąd maluch zna brzydkie słowa i dlaczego ich używa. Maluchy szybko podłapują niecenzuralne wyrazy z telewizji, na ulicy, w przedszkolu czy na podwórku. Czasami również od rodziców. Złe nawyki u dziecka mogą pojawić się bardzo łatwo. Nawet jeśli na co dzień nie używasz wulgaryzmów, od czasu do czasu być może zdarza ci się wypowiedzieć parę nieładnych słów. Nawet jeśli wydaje ci się, że dziecko nie zwróciło na nie uwagi, pozory mogą mylić. Maluchy mają bardzo dobry słuch i niezawodną pamięć. Szczególnie przedszkolaki wyłapują wszystkie słowa i potrafią później użyć je w odpowiednim kontekście. Jak reagować na niecenzuralne słownictwo w ustach pociechy?

Problemy wychowawcze z dziećmi powstają często jako efekt niewłaściwych decyzji ich rodziców. Najczęstsze błędy wychowawcze polegają na zbyt negatywnej ocenie dziecka, która w przyszłości odpowiada za brak motywacji, niską samoocenę i zwracanie na siebie uwagi, np. poprzez agresję. Trudności wychowawcze mogą powstawać także w efekcie obserwowania agresji w najbliższym otoczeniu dziecka lub przyzwolenia rodziców na takie zachowanie. Często kłopoty opiekuńczo-wychowawcze rodzą się w momencie pojawiania się w rodzinie drugiego lub trzeciego dziecka.