Świerzb u niemowląt – przyczyny, objawy i leczenie

Świerzb u niemowląt, znany również jako świerzb niemowlęcy, jest chorobą zakaźną wywołaną przez roztocza świerzbowca (patogeny gatunku Sarcoptes scabiei var. Hominis).

Chociaż choroba może dotknąć ludzi w każdym wieku, szczególnie narażone na nią są niemowlęta i małe dzieci. Ma to związek z bliskim kontaktem fizycznym z opiekunami i domownikami. Do zakażenia predysponuje również cienki naskórek stanowiący przyjazne środowisko do rozwoju pasożytów.

Trzeba pamiętać, że świerzb nie jest chorobą związaną z brakiem higieny czy złymi warunkami sanitarnymi, stąd można się nim zarazić wszędzie poprzez kontakt bezpośredni z osobą chorą, ale i przedmioty. Pierwsze symptomy choroby manifestują się po 3-6 tygodniach od zakażenia.

Inne odmiany świerzbu

Świerzb jest chorobą, która występuje w kilku odmianach klinicznych. I tak osoby o obniżonej odporności organizmu mogą zachorować na świerzb norweski (najgroźniejsza postać choroby).

Do innych najbardziej rozpowszechnionych odmian należy świerzb guzkowy i świerzb pęcherzowy.

Jakie są objawy świerzbu u dziecka? To przede wszystkim świąd, nasilający się zwłaszcza wieczorem i w nocy (podczas snu dochodzi do wzrostu temperatury ciała, co powoduje wzrost aktywności pasożyta).

Charakterystyczne są również obserwowane na powierzchni skóry nory świerzbowcowe. To jasne korytarze w naskórku posiadające szerokość kilku milimetrów, zakończone czarnym punktem. Te pojawiają się, ponieważ zapłodniona samica ryje linijne korytarze w naskórku, na końcu których składa zapłodnione jaja.

W przebiegu świerzbowca u niemowląt, ale i starszych dzieci oraz dorosłych, obserwuje się także inne zmiany skórne, takie jak grudki, czerwone krostki czy pęcherzyki. Drapanie skóry sprawia, że występują rany i blizny, nadżerki, przeczosy, strupy i nadkażenia bakteryjne. Skóra jest zaczerwieniona, może wyglądać na podrażnioną.

Zmiany związane ze świerzbem obserwuje się przede wszystkim między palcami (przestrzenie międzypalcowe), na nadgarstkach, w pachwinach, pod pachami, w okolicach pępka oraz stóp. Zajmują fałdy skórne, okolice brzucha, pośladków, narządów płciowych i brodawek sutkowych.

W przypadku noworodków i niemowląt zmiany chorobowe mogą objąć całe ciało. Typowy jest świerzb na twarzy u dziecka i świerzb na dłoniach u dziecka. Zmiany chorobowe mogą objąć także podeszwy stóp i owłosioną skórę głowy.

U starszych dzieci objawy skórne infekcji najczęściej widoczne są na dłoniach, w fałdach skórnych (pod pachami, na brzuchu i w zgięciach łokciowych) oraz w okolicy narządów płciowych.

Dokuczliwe dolegliwości sprawiają, że niemowlę może być niespokojne, płaczliwe, rozdrażnione. Pojawić się może częste pocieranie ciała i głowy o przewijak, problemy z zasypianiem czy trudności w karmieniu.

Świerzb można pomylić z AZS (atopowe zapalenie skóry), liszajcem zakaźnym, pokrzywką, opryszczkowatym zapaleniem skóry i wypryskiem.

Rozpoznanie umożliwia wywiad lekarski i badanie dermatoskopowe. To dlatego, gdy pojawią się niepokojące objawy, należy udać się z dzieckiem do pediatry, dermatologa czy lekarza POZ.

Jak leczyć świerzb u dziecka? Najczęściej stosuje się leki naskórne z permetryną, siarką lub kroamitonem (np. lek Infectoscab można stosować u dzieci od 2. miesiąca życia).

Zaleca się także stosowanie preparatów antyświądowych. W sytuacji, gdy doszło do zakażenia bakteryjnego skóry, stosuje się antybiotyki naskórne w postaci maści. Po zakończeniu kuracji do codziennej pielęgnacji włączyć emolienty, które pozwolą nawilżyć i natłuścić skórę, która może być podrażniona i przesuszona.

Bardzo ważne jest, by leczenie objęło całą rodzinę. Z uwagi na długi czas rozwijania się objawów świerzbu, infekcja bywa rozpoznawana na tyle późno, że zdąży się rozprzestrzenić. Konieczne jest także:

• przestrzeganie zasad higieny osobistej,
• pranie pościeli, ubrań, ręczników,
• wietrzenie i sprzątanie mieszkania, łącznie z odkurzaniem materaców oraz tapicerowanych mebli oraz czyszczeniem powierzchni, które mogły mieć kontakt ze skórą zakażoną roztoczami świerzbowca.

Przede wszystkim dokładnie myć ręce, często prać ubrania, pościel i ręczniki, a także nie pożyczać przedmiotów osobistych (np. szczotek do włosów i grzebieni, ręczników).

Choroby nie wolno ignorować, ponieważ nieleczona prowadzi do nasilenia uporczywych objawów i wystąpienia wtórnych zakażeń, najczęściej wywołanych przez patogeny z rodziny gronkowców i paciorkowców.