Historia Bożego Narodzenia

O ile Wielkanocy z dzieciństwa nie pamiętam właściwie wcale, o tyle wspomnienia bożonarodzeniowe zapadły mi głęboko zarówno w pamięci, jak i w sercu. Teraz, jako dojrzała kobieta z dziećmi i mężem przy boku, staję na rzęsach, by przywrócić choć iskrę dawnej magii, by znów ją poczuć. A przede wszystkim, by również swym dzieciom zapewnić piękne wspomnienia. Przecież Boże Narodzenie jest jednym z magicznych składników szczęśliwego i przepełnionego miłością dzieciństwa. Jego cudowną atmosferę zawdzięczamy wiekom ścierania się, przeplatania i wzajemnego oddziaływania różnych kultur i wierzeń. Dzisiejsze Święta są wypadkową tradycji pogańskich, antycznych i chrześcijańskich. Ta różnorodność nadała Bożemu Narodzeniu ogromnej głębi. Odpowiada też za jego bogatą symbolikę.

Polecane wideo:

1. Tradycje pogańskie i antyczne

Przełom grudnia i stycznia od zarania dziejów był czasem szczególnym, magicznym, przepełnionym mistycyzmem. Wiązał się z kultem słońca i pamięcią o zmarłych. Najważniejszym momentem było zimowe przesilenie dnia z nocą.

Słowianie 24 XII obchodzili pogańskie święto zmarłych. Był to ostatni dzień starego roku. Wraz z przesileniem, 25 XII rozpoczynał się nowy rok. Obchodzono tzw. Godowe (Godne) Święta.

Tradycje bożonarodzeniowe

Przełom grudnia i stycznia od zarania dziejów był czasem szczególnym, magicznym, przepełnionym mistycyzmem. Wiązał się z kultem słońca i pamięcią o zmarłych....

Również Persowie 25 XII mieli powód do radości. Zgodnie z ich wierzeniami tego dnia na świat przyszedł bóg słońca, Mitra, który podobno narodził się w grocie.

Starożytni Rzymianie od 17 XII do 6 I obchodzili hucznie tzw. Saturnalia ku czci Saturna, boga rolnictwa i zasiewów. Pod koniec Cesarstwa Rzymskiego, w 274 roku, cesarz Aurelian ustanowił 25 XII - Dzień Narodzin Niezwyciężonego Słońca (Dies Natalis Solis Invicti) - świętem państwowym. Kult Słońca Niezwyciężonego był mieszanką mitryzmu z kultami innych bóstw solarnych.

2. Tradycja chrześcijańska

Kościół postanowił zaadaptować święto ku czci Sol Invictus do własnych potrzeb. Zamienił je w święto Narodzin Zbawiciela Świata, Chrystusa, który jest Światłością. I tak na cykl Saturnaliów nałożono chrześcijańską doktrynę. Początkowo brak było zgody co do daty narodzin Chrystusa. Teorii było co najmniej kilka. Według nich w historii Boże Narodzenie "umiejscawiano" 6 I, 25 lub 28 III, 18 lub 19 IV, a nawet 20 V. Ostatecznie na początku V wieku Kościoły Wschodu i Zachodu ustaliły wspólną datę - 25 XII. Zamiast zwalczać pogańskie praktyki, Kościół wypełnił je nową treścią. Było to posunięcie wielce udane. Pogańskie obrzędy związane z końcem roku były silnie ugruntowane i miały przeogromne znaczenie, zaś wyplenienie ich mogłoby stanowić nie lada wyzwanie. A tak obeszło się bez "większych" problemów. Obecnie w zależności od tego, jakim kalendarzem posługują się kościoły chrześcijańskie, Boże Narodzenie przypada bądź 25 XII (według kalendarza gregoriańskiego), bądź 7 I (wtedy wypada 25 XII według kalendarza juliańskiego).

Niektóre kościoły chrześcijańskie świętują również Wigilię Bożego Narodzenia, czyli wieczór 24 grudnia. Dzień 26 XII, w Polsce zwany Drugim Dniem Świąt, obchodzimy na pamiątkę Św. Szczepana, pierwszego męczennika za wiarę chrześcijańską.

Atmosfera Świąt Bożego Narodzenia jest bardzo wyjątkowa. Z rzymskich Saturnaliów odnajdujemy w niej wybaczenie wszelkich win, bratanie stanów, radość, a nawet psoty. Na polskiej wsi był zwyczaj zszywania kobietom sukni podczas mszy. Barwiono atramentem wodę święconą. Prawdziwą plagą były kradzieże wigilijne. Podkradano z domów różne drobiazgi, by później w atmosferze zabawy je zwrócić. Do niedawna jedną z rozrywek w czasie Świąt była gra w kości na orzechy. Warto nadmienić, że tak samo bawili się starożytni Rzymianie. Charakterystyczne dla Saturnaliów bratanie się stanów w polskiej tradycji bożonarodzeniowej polegało na zapraszaniu służby do wspólnego stołu. Trzeba też wspomnieć, że w czasie Saturnaliów Rzymianie przynosili do swych domów zimozielone rośliny.

Zaduszne tradycje związane z końcem grudnia, kultywowane przez słowiańskich pogan, dziś widoczne są w postnej Wigilii, która nawiązuje do stypy zadusznej. One też zabarwiły radosne święto odrobiną zadumy i refleksji. Zawdzięczamy im ponadto wiele tradycji, głównie wigilijnych, w których pobrzmiewają echa pradawnej dbałości o powracające tego dnia dusze zmarłych. Chrześcijaństwo zamieniło jedynie dusze na Matkę Boską, Świętych i Aniołów.

Z dawnych wierzeń i obrzędów zaadaptowanych przez Kościół, mamy dziś wiele symboli Bożego Narodzenia, o których możecie przeczytać na naszym portalu. Taki rzut oka w przeszłość pozwala w nieco innym świetle ujrzeć współczesnie spędzane Święta, które coraz częściej odzierane są z magii przez komercję, pośpiech i życie w biegu.

Aneta Stawiszyńska - Marciniak, ponad rok temu

Kultura

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Kultura
Kultura

Myszka Norka

Myszka Norka

Kino Myszki Norki zaprasza dzieci na bezpłatne pokazy filmów dla najmłodszych.

Kultura

Książka "Bystrzaki"

Książka "Bystrzaki"

Szukasz inspiracji do zabaw ze swoim dzieckiem? Chciałabyś mu zaproponować coś ciekawego i jednocześnie rozwijającego kreatywność? Poszukaj podpowiedzi w książce „Bystrzaki" C.J. Simister.

Kultura

Kurczaki Luzaki

Kurczaki Luzaki

Książki z serii "Kurczaki Luzaki" obfitują w ciekawe historie. Wiele dzieci lubi elementy science-fiction, stąd duże zainteresowanie książką pt.: "Kosmiczne jajo". Dzieci mogą identyfikować się z postaciami z serii o Kurczakach Luzakach. Kolejna książka...

Kultura

Jak często czytamy dzieciom?

Ośrodek Ewaluacji przeprowadził badania na temat tego, ile czasu rodzice poświęcają na czytanie dzieciom. Większość Polaków przeznacza na to około 10 minut dziennie. Aż 67 proc. osób żyjących w modelu 2+1 czyta dzieciom codziennie, od samego ich urodzenia....

Kultura

Nauka ekologii z Ulicą Sezamkową

Nauka ekologii z Ulicą Sezamkową

"Kochaj Ziemię" to jeden z odcinków specjalnych Ulicy Sezamkowej. Dzieci mogą wiele dowiedzieć się na temat ekologii z odcinka "Zielono mi". Kanał MiniMini+ cieszy się ogromną popularnością wśród dzieci.

Kultura

Dziadkowie

Dziadkowie

O tym, że Dzień Babci i Dziadka już za progiem przypominają kalendarze, media, szkoły i przedszkola. Na pewno nie zapomnimy o energicznych Dziadkach naszych pociech.

Kultura

Projekt Bajkowa drużyna

Projekt Bajkowa drużyna

"Bajkowa drużyna" to multimedialny projekt dla dzieci. Do pięknie wydanej, kolorowej książki dołączona jest płyta.

Kultura

Seria Błękitny Laptop

Seria Błękitny Laptop

Seria Błękitny Laptop dostarcza rodzicom materiału do rozmowy z dzieckiem o zagrożeniach związanych z korzystaniem z Internetu.