Ożywienie (animizacja). Co to jest?

Ożywienie (określane też jako animizacja i uosobienie) to jeden ze środków stylistycznych. Jest rodzajem metafory.

Animizacji używa się po to, by przedmiotom, zjawiskom i pojęciom nadać cechy istot żywych (innymi słowy: ożywić to co nieożywione). Wykorzystuje się ją m.in. w bajkach, baśniach, opowiadaniach o tematyce magicznej i nadprzyrodzonej, poezji, literaturze fantastycznej.

Na ogół nie zdajemy sobie z tego sprawy, ale wiele przykładów uosobienia znajdziemy w związkach frazeologicznych i wyrażeniach używanych na co dzień, np. budzi się dzień, teperatura skacze, gryzące sumienie, uciekający czas, biegnące lata, żywy kolor.

Przykłady animizacji w polskiej literaurze znajdziemy m.in. w:

• "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza: „Zadął znowu; myśliłbyś, że róg kształty zmieniał || I że w ustach Wojskiego to grubiał, to cieniał, || Udając głosy zwierząt: to raz w wilczą szyję || Przeciągając się, długo, przeraźliwie wyje,|| Znowu jakby w niedźwiedzie rozwarłszy się gardło, || Ryknął; potem beczenie żubra wiatr rozdarło”,
• wierszach "Lokomotywa" i "Kapuśniaczek" Juliana Tuwima,
• wierszu Zbigniewa Herberta "Kamyk" (np. „Cicho, cicho, nie budźmy śpiącej wody w kotlinie”),
• opowiadaniu "Gloria victis" Elizy Orzeszkowej (np. (...) noc już nadeszła, mroczna, ale nie ciemna: przezroczysta, gwiaździsta, majowa).

Antropomorfizacja i personifikacja to rodzaje animizacji:

• antropomorfizacja to nadanie przedmiotom, zjawiskom lub pojęciom abstrakcyjnym właściwości ludzkich,
• personifikacja to przedstawienie pojęć abstrakcyjnych i zjawisk w postaci osoby (bezpośrednio w postaci ludzkiej), np. przedstawienie śmierci w postaci kostuchy w literaturze i sztuce średniowiecznej.

Przygotuj notatki. Możesz zrobić mapę myśli lub wypisać wszystkie środki stylistyczne, które poznaliście na lekcjach języka polskiego.

Krótko napisz, co to jest uosobienie (i dalej: hiperbola, peryfraza, antyteza itd.). Zanotuj też po 2-3 przykłady.

Pamiętaj też, by nie łączyć nauki wyłącznie z ciężką pracą i siedzeniem przy biurku. Uczyć można się wszędzie, również w formie zabawy. Zaangażuj do tego swoją rodzinę. W czasie spaceru spróbujcie nadać przedmiotom nieożywionym cechy żywe. Stwórzcie opowiadanie, w którym bohaterami będą drzewa, kamienie, chmury. W ten sposób, łatwiej zapamiętasz, co to uosobienie.