Metafora - co to takiego? Czym różni się od związku frazeologicznego?

Metafora (inaczej przenośnia) zgodnie z definicją to środek stylistyczny, który polega na zestawieniu ze sobą dwóch obcych znaczeniowo wyrazów, z których po połączeniu powstaje związek wyrazowy, zyskujący całkiem nowy sens.

Innymi słowy, metafora to połączenie dwóch lub większej liczby wyrazów, które razem mają zupełnie inne znaczenie niż każde z nich oddzielnie. Gdy się połączą, ich sens nie jest dosłowny, a metaforyczny, przenośny.

Możemy go odczytać dzięki analogiom (podobieństwom) między wyrazami, które mogą tyczyć się danych cech lub wrażeń.

Metafora znana była już w czasach starożytnych, jej pierwsza definicja pochodzi od Arystotelesa. W jednym ze swoich dzieł filozof ten zaznacza, że metafora jest przeniesieniem nazw jednej rzeczy na inną.

Metafory dzielą się na:

• potoczne (językowe) - wykorzystywane w codziennym życiu, np. nogi z waty, jestem samochodem, stalowe nerwy, straciłam dla niego głowę;
• poetyckie (literackie) - od potocznych różnią się wyrazistą niekonwencjonalnością, a ich wartość polega na zaskakującym i odkrywczym ujawnianiu utajonych w języku zależności znaczeniowych oraz przedmiotowych (definicja encyklopedii PWN).

• porusza wyobraźnię czytającego;
• upiększa i wzbogaca język;
• wzbudza w odbiorcy określone emocje;
• pokazuje stosunek autora do danego przedmiotu, zjawiska lub osoby;
• ukazuje kunszt literacki autora;
• buduje nasze skojarzenia, podnosi artystyczną wartość utworu.

Wśród metafor wyróżniamy:

• katachrezę;
• peryfrazę;
• metonimię;
• synekdochę;
• hiperbolę;
• animizację;
• personifikację;
• synestezję.

Podobnie jak metafora, frazeologizm (związek frazeologiczny) to połączenie dwóch lub większej liczby wyrazów, mających inne znaczenie, niż każde z nich oddzielnie. Każdy związek frazeologiczny jest metaforą, jednak nie każda metafora jest frazeologizmem.

Jaka jest różnica między nimi? Związek frazeologiczny możemy znaleźć w słowniku frazeologicznym, jest spisany i utrwalony w kulturze, metafora zaś to dość luźne połączenie poszczególnych wyrazów; możemy je tworzyć na bieżąco w każdej chwili.

Oto kilka przykładów związków frazeologicznych:

• pogoda pod psem;
• zdrowy jak ryba;
• wstać lewą nogą;
• pięta Achillesa;
• mieć motyle w brzuchu;
• patrzeć przez różowe okulary.