Odklejenie się łożyska – objawy, przyczyny i postępowanie

Odklejenie się łożyska podczas porodu w warunkach fizjologicznych powinno nastąpić w III fazie porodu. Niekiedy jednak dochodzi do tego wcześniej, co jest sytuacją bardzo niebezpieczną.

Przedwczesne odklejenie się łożyska (łac. ablatio placentae praecox) prawidłowo usadowionego to sytuacja w położnictwie, do której dochodzi najczęściej w ostatnich miesiącach ciąży lub w czasie porodu (najczęściej w jego I fazie podczas rozwierania). Ma wówczas miejsce krwawienie z naczyń matczynych, a niekiedy też z naczyń płodowych w obrębie miejsca, w którym przyczepione było łożysko. Powstaje krwiak pozałożyskowy, który w najgorszym przypadku może odciąć płodowi dostęp do tlenu.

Odklejenie się łożyska w ciąży, objawy daje dość charakterystyczne. Sygnałem alarmowym jest krwawienie z dróg rodnych, któremu często towarzyszą ból podbrzusza i okolicy ledźwiowej oraz rytmiczne skurcze. Ból w tym przypadku może przemijać lub przypominać drętwienie. W ciężkich przypadkach mogą pojawić się nudności i wymioty.

Niekiedy kobiety pytają czy odklejenie się łożyska boli. Na pewno łatwo zauważyć, że dzieje się coś niepokojącego, a w ciąży każdy wzbudzający obawy objaw warto od razu konsultować z lekarzem.

Trudno jednoznacznie wskazać przyczynę przedwczesnego odklejenia się łożyska. Wśród czynników ryzyka wyróżnia się:

• palenie tytoniu,
• wiek matki powyżej 35. roku życia,
• nadciśnienie tętnicze lub stan przedrzucawkowy,
• krótką pępowinę,
• ciążę mnogą,
• wielowodzie,
• brak suplementacji kwasu foliowego,
• przedwczesne oddzielenie łożyska w poprzedniej ciąży,
• nieprawidłowości w budowie macicy.

Do przedwczesnego odklejenia się łożyska może również dojść w wyniku urazu brzucha, np. w wypadku komunikacyjnym. Stąd też u ciężarnej biorącej udział w takim zdarzeniu, nawet jeśli nie zgłasza żadnych niepokojących objawów, zaleca się wykonanie badania USG.

Rokowanie uzależnione jest od tego, jak duża część łożyska uległa odklejeniu. Jeśli jego oddzielenie jest niewielkie, częściowe, wówczas ciąża jest utrzymana, a dziecko może nadal rozwijać się w łonie mamy.

Jeśli jednak dojdzie do odklejenia się znacznej części łóżyska lub całej jego powierzchni, wówczas może dojść do znacznej utraty krwi, niewydolności nerek, niewydolności wielonarządowej, a nawet zgonu.

Konsekwencje przedwczesnego oddzielenia się łożyska w przypadku dziecka wynikają przede wszystkim z przedwczesnego porodu. Może też dojść do niedotlenienia okołoporodowego, a w skrajnych przypadkach – do zgonu okołoporodowego.

Na szczęście przedwczesne odklejenie się łożyska nie występuje zbyt często. Dotyczy 0,5-1,5 proc. ciąż. W wielu przypadkach też udaje się w porę zareagować i uniknąć najgroźniejszych dla zdrowia i życia powikłań. Kluczowa jest szybka reakcja i włączenie odpowiedniego leczenia.