Nowy spot kampanii "Pora na Równość". W centrum uwagi prawa osób transpłciowych

Film opiera się na pozornie zwyczajnej, codziennej sytuacji, która stopniowo odsłania mechanizmy kontroli, procedur i decyzji podejmowanych ponad głowami osób, których bezpośrednio dotyczą. Jak podkreśla Fundacja, materiał ma stać się punktem wyjścia do szerszej dyskusji o tym, że prawo do tożsamości, godności i szacunku nie powinno zależeć od uznania instytucji ani od konieczności ciągłego udowadniania, kim się jest.

Tegoroczna kampania koncentruje się na potrzebie ustawowego uregulowania procedury prawnego uzgodnienia płci. Zdaniem HFPC obecne rozwiązania są niewystarczające, a praktyka sądowa pozostaje niejednolita i nieprzewidywalna.

Jeszcze do niedawna osoby transpłciowe, chcąc zmienić prawne oznaczenie płci, musiały pozywać własnych rodziców za "niewłaściwe przypisanie płci przy urodzeniu". Sytuację zmieniła uchwała Sądu Najwyższego z marca 2025 roku, która zakończyła ten etap postępowania. Choć decyzja wzbudziła nadzieje na uproszczenie procedur, Fundacja zwraca uwagę, że obecna praktyka sądów nadal charakteryzuje się chaosem, niepewnością oraz dodatkowymi komplikacjami prawnymi, które utrudniają dostęp do zmiany prawnego oznaczenia płci.

W związku z tym HFPC apeluje o pilne działania legislacyjne i stworzenie przejrzystej, dostępnej oraz opartej na modelu samoidentyfikacji płciowej procedury prawnego uzgodnienia płci.

Tegoroczna odsłona kampanii jest kontynuacją działań prowadzonych przez Fundację w ostatnich latach. Poprzedni etap związany był z pokazami filmu dokumentalnego "Być jak Mikołaj", organizowanymi w ramach festiwalu WATCH DOCS. Dokument przedstawiał doświadczenia, emocje i wątpliwości towarzyszące procesowi tranzycji jego bohatera. Projekcjom towarzyszyły spotkania z twórcami oraz bohaterem filmu, tworząc przestrzeń do rozmowy o samostanowieniu, akceptacji i prawie do życia w zgodzie z własną tożsamością.

Efektem tych debat było opracowanie trzech postulatów skierowanych do ustawodawców. Pierwszy dotyczy ustawowego uregulowania procedury uzgodnienia płci w sposób prosty i przejrzysty. Drugi zakłada zapewnienie dostępu do medycznej tranzycji, w tym refundacji operacji, zabiegów i terapii hormonalnej, przy jednoczesnym oddzieleniu procedur medycznych od procesu prawnego uzgodnienia płci. Trzeci postulat odnosi się do wprowadzenia do Kodeksu karnego jednoznacznych przepisów penalizujących mowę nienawiści i przestępstwa motywowane uprzedzeniami wobec tożsamości płciowej.

Obecna kampania skupia się na pierwszym z tych postulatów. Fundacja podkreśla, że równość nie jest abstrakcyjnym hasłem, lecz podstawowym prawem każdego człowieka – prawem do godności, bezpieczeństwa i samostanowienia. Kampania "Pora na Równość" ma być wyrazem solidarności z osobami transpłciowymi oraz apelem o konkretne zmiany prawne, które zagwarantują pełniejsze poszanowanie ich praw.