Zapłodnienie - charakterystyka, ciąża

Zapłodnienie to połączenie męskich i żeńskich komórek rozrodczych, w wyniku czego powstaje nowa komórka – zygota. W wyniku współżycia kobiety i mężczyzny może dojść do wytrysku nasienia w drogach rodnych kobiety. Wprowadzone w ten sposób plemniki przemieszczają się i wnikają w komórkę jajową.

Do zapłodnienia może dojść również w wyniku inseminacji lub poprzez wykorzystanie metody in vitro. Wynikiem zapłodnienia jest ciąża. Zapłodnienie może nastąpić pomiędzy 10. a 18. dniem cyklu kobiety.

Zapłodnienie jest to raczej cały ciąg procesów niż pojedyncze zdarzenie. Dlatego też nie można wskazać jednego, konkretnego czasu poczęcia, a sam moment zapłodnienia nie daje żadnych objawów. Ponadto, jeśli ten ciąg ten zostanie przerwany w którymś momencie, nie dochodzi do zapłodnienia.

Około 14 dni przed następną miesiączką kobieta jajeczkuje – z pęcherzyka Graafa uwalniana jest komórka jajowa. Wypustki jajowodu przechwytują jajeczko i przesuwają je w stronę macicy. Jajeczko otoczone jest przejrzystą otoczką i warstwą komórek pęcherzykowych, tworzących wieniec promienisty.

Komórka jajowa może zostać zapłodniona najwyżej w ciągu 24 godzin po opuszczeniu jajnika, a plemniki mogą przeżyć w organizmie kobiety nawet 3 dni.

Po wytrysku sperma znajduje się przy tylnym sklepieniu pochwy. Dzięki witkom plemniki (których jest 300-400 milionów) przemieszczają się do macicy i dalej do jajowodu.

Świeży ejakulat w drogach rodnych kobiety nie jest jeszcze gotowy, by doprowadzić do zapłodnienia. Plemniki muszą najpierw przejść szereg zmian – kapacytację. Czas trwania kapacytacji wynosi około 3-7 godzin.

W tym czasie osłonka glikoproteinowa leżąca nad akrosomem i białka płynu nasiennego zostają usunięte, następuje hiperaktywacja plemnika. Plemnik musi przejść kapacytację, aby mogła nastąpić reakcja akrosomowa (wniknięcie do komórki jajowej).

Dzięki fertylizynie komórka jajowa przyciąga do siebie plemniki. Następnie plemnik musi przeniknąć osłonkę przejrzystą komórki jajowej. W przedniej części główki plemnika znajduje się przekształcony lizosom, który uwalnia enzymy pozwalające na przeniknięcie wieńca promienistego komórki i strawienie osłonki przejrzystej. W połączeniu z wijącym się ogonem plemnika pozwala to na przejście plemnika przez osłonkę przejrzystą.

Gdy plemnik dostanie się już do komórki jajowej, wiąże się on z błoną plazmatyczną oocytu. Jak tylko jego zawartość znajdzie się w komórce jajowej, wysyła ona sygnał do błony komórkowej i przez mikroskopijne otwory do wnętrza jajeczka wpuszczane są naładowane cząsteczki ze słonawego płynu, który je otacza.

Powoduje to z kolei sygnał do całej błony komórki jajowej – zamyka się ona szczelnie, by inny plemnik nie dostał się do komórki. Pierwsze objawy ciąży mogą pojawić się po około 7 dniach, od momentu zapłodnienia, kiedy zarodek dotrze do macicy i rozpocznie się proces implantacji.

Więcej na ten temat przeczytasz w artykule: Czy można poczuć moment zapłodnienia? Jakie są pierwsze objawy ciąży?.

Źródła

1. Konturek S. Fizjologia człowieka. Podręcznik dla studentów medycyny, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-89581-93-8
2. Berek J.S., Novak E. Ginekologia, Medipage, Warszawa 2008, ISBN 978-83-89769-46-6
3. Opala T. Ginekologia - podręcznik dla położnych, pielęgniarek i fizjoterapeutów, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3353-5
4. Bręborowicz G. (red.), Ginekologia, Urban & Partner, Wrocław 2006, ISBN 83-89581-39-6