Rozwój niemowląt zależy od czynników genetycznych oraz środowiskowych i zawsze przebiega indywidualnie. Można jednak orientacyjnie określić prawidłowość masy ciała, wzrostu czy wskaźnika BMI, korzystając z siatek centylowych.
Czym są siatki centylowe?
Siatki centylowe to specjalne wykresy, dzięki którym można przeprowadzić obiektywną ocenę np. przyrostu masy ciała w poszczególnych okresach rozwojowych. Na każdym wykresie są linie wyznaczające tzw. kanały centylowe, które informują, jaki procent dzieci w całej populacji w danym wieku osiąga identyczną wartość pomiaru.
Pojedyncza siatka centylowa (dotycząca masy ciała) składa się z osi:
- pionowej – określa masę ciała dziecka (podawaną w kg),
- poziomej – określa wiek dziecka (podawany w miesiącach).
Po zaznaczeniu punktów odpowiadających uzyskanym wartościom pomiarowym (na każdej z osi), należy poprowadzić linie proste – aż do miejsca zetknięcia się obu linii z osi pionowej i poziome. Jest to jednocześnie miejsce wskazujące na konkretny centyl dotyczący masy ciała.
Jak korzystać z siatek centylowych?
Korzystanie z siatek centylowych jest bardzo proste. Wystarczy przeprowadzić pomiar masy ciała niemowlęcia – najlepiej w tych samych warunkach co zawsze, gdyż jest to gwarancją powtarzalności oraz miarodajności pomiaru.
Następnie trzeba:
- wybrać odpowiednią siatkę centylową – adekwatną do płci oraz wieku,
- na osi poziomej zaznaczyć wiek malucha, a na osi pionowej – uzyskaną wagę,
- z obu osi wyprowadzić linie prostopadłe – punkt ich przecięcia się będzie oznaczać pozycję centylową.
Przykład 1. Chłopiec urodził się 12 marca 2019 roku. Waży 6600 g. Znajduje się między 3. a 10. centylem. Oznacza to, że 3-10 proc. rówieśników waży tyle samo lub mniej.
Przykład 2. Dziewczynka urodziła się 2 kwietnia 2019 roku. Waży 5700 g. Znajduje się w 10. centylu. Oznacza to, że 10 proc. rówieśników waży tyle samo lub mniej.
Przykład 3. Dziewczynka urodziła się 15 listopada 2018 roku. Waży 9200 g. Znajduje się w 50. centylu. Oznacza to, że 50 proc. rówieśników waży mniej, a 50 proc. waży więcej.
Chcąc sprawdzić prawidłowość przyrostu masy ciała, można skorzystać z siatek centylowych w formie kalkulatora. To narzędzie internetowe, które – na podstawie podanych danych – analizuje przyrost masy ciała i wskazuje jego poprawność. Wystarczy zatem wpisać: wiek i masę ciała dziecka oraz zaznaczyć płeć, aby w kilka sekund otrzymać informację o aktualnym centylu.
Czy niemowlę waży prawidłowo?
Regularne kontrolowanie przyrostów wagowych niemowlęcia uważane jest za jeden z wyznaczników stanu zdrowia dziecka. W pierwszych dniach po urodzeniu dochodzi do spadku masy ciała – jest to całkowicie naturalne i nie stanowi powodu do niepokoju, jeśli spadek nie przekracza 10 proc. masy urodzeniowej. W kolejnych tygodniach maluch powinien przybierać na wadze.
- 1.-3. miesiąc życia
W pierwszym miesiącu życie noworodek powinien przybrać ok. 600 g. W 2. i 3. miesiącu przyrosty są już większe – ok. 800-900 g na miesiąc.
- 3.-6. miesiąc życia
Gdy niemowlę ukończy 3. miesiąc życia, miesięczny przyrost masy ciała powinien wynieść ok. 700 g. W ten sposób maluch podwoi masę urodzeniową do momentu ukończenia 6. miesiąca życia.
- Powyżej 6. miesiąca życia
Po ukończeniu przez malucha 6. miesiąca życia dochodzi do wyraźnego spowolnienia przyrostu wagi. Zgodnie ze wskazaniami siatki centylowej, między 6. a 12. miesiącem życia niemowlę przybiera średnio 500 g miesięcznie1.
Kiedy wyniki na siatce centylowej powinny niepokoić?
Siatki centylowe to wiarygodne źródło informacji – o ile pomiary przeprowadzane są regularnie i prawidłowo. Jeśli kolejne pomiary znajdują się w kanale centylowym między 3. a 97. punktem, oznacza to, że maluszek rozwija się prawidłowo. Niepokojącym sygnałem może być natomiast sytuacja, kiedy wartości masy ciała nagle rosną lub spadają o dwa kanały centylowe – to wymaga natychmiastowej konsultacji z pediatrą.
Warto przy tym pamiętać, że dzieci urodzone z niższą masą urodzeniową niż przyjęta średnia rosną w takim samym tempie jak maluchy z prawidłową masą urodzeniową. Szacuje się, że ok. 80 proc. z nich nadrabia mniejszą masę ciała do ukończenia 2.-3. roku życia2.
Artykuł sponsorowany
Źródła
- 1. https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/prawidlowyrozwoj/rozwojfizyczny/52272,siatki-centylowe-masa-i-dlugosc-ciala-malego-dziecka
- 2. j.w.
