Bezokolicznik. Czym jest i kiedy go stosujemy?
Bezokolicznik to bezosobowa i nieodmienna forma czasownika. W wypowiedziach stosujemy go wbrew pozorom dość często. O formach czasownika uczymy się jeszcze w szkole podstawowej, a ich znajomość z pewnością przyda się podczas egzaminu ósmoklasisty. Czym jest bezokolicznik? Kiedy używamy tej formy? Sprawdź!
W tym artykule:
Czym jest bezokolicznik?
Bezokolicznik (łac. infinitivus) jest nieosobową formą czasownika, wyrażającą czynność lub stan w sposób abstrakcyjny. Zwykle nie określa czasu, liczby, rodzaju, osoby, strony oraz trybu - forma ta nie wskazuje na żadne okoliczności zdarzenia.
Bezokolicznik jest nieodmienną formą czasownika, nie podlega więc odmianie w czasach. Można jednak wyróżnić bezokoliczniki dokonane i niedokonane, co oznacza, że podlegają aspektom.
Jaką funkcję pełni bezokolicznik w zdaniu?
Bezokolicznik w zdaniu uzupełnia treść czasowników i konstrukcji modalnych. W języku polskim występuje w dwóch funkcjach:
- jako podmiot lub dopełnienie (w tej roli bezokolicznik występuje często z rzeczownikami odsłownymi ("zacząłem pisanie", "zacząłem pisać");
- jako część składowa form czasu przyszłego złożonego (w tej roli występuje zamiennie z imiesłowem przeszłym - możliwe są dwie konstrukcje ("będę pisać", "będę pisał").
Przykłady bezokoliczników w języku polskim
Jakie są przykłady tej formy czasownika? To między innymi:
- robić;
- stać;
- malować;
- świecić;
- myśleć;
- biec.
Patrząc na powyższe przykłady, łatwo możemy zorientować się, że bezokoliczniki rozpoznamy po końcówce -c lub -ć. Może to nas jednak wprowadzić w błąd, ponieważ niektóre bezokoliczniki kończą się na -ić lub -eć.
Dodatkowo niektóre bezokoliczniki kończą się na -yć, np. patrzyć, mżyć.
Kiedy używamy bezokoliczników?
Bezokoliczników używamy zaskakująco często, choć na pozór są to wyrazy występujące jedynie w słownikach. Kiedy ich używamy?
- gdy chcemy powiedzieć coś w czasie przyszłym złożonym, np. jutro będę mieć wakacje;
- gdy bezokolicznik pełni funkcję dopełnienia, np. grać w teatrze jest dość trudno;
- gdy zamierzamy użyć czasownika jako podmiotu, np. zaczęłam biegać na bieżni;
- w rozkazach i pytaniach, np. nie biegać, mam zapytać?
