Bada zdrowie psychiczne niemowląt. Pierwszy rok życia decyduje o rozwoju

Badaczka podkreśla, że w opiece nad najmłodszymi dziećmi wciąż dominuje koncentracja na rozwoju ruchowym i fizjologicznym, podczas gdy kształtowanie emocji i zdolności społecznych zaczyna się już od pierwszych chwil po narodzinach – a według niektórych ekspertów nawet w życiu płodowym.

W tym okresie rozwija się zdolność regulowania emocji, nawiązywania więzi, a także fundament empatii i poczucia bezpieczeństwa.

Układ nerwowy niemowlęcia jest jednak bardzo wrażliwy na czynniki zewnętrzne: infekcje, urazy, niedobory metaboliczne, ale również na stres w otoczeniu dziecka czy brak odpowiedniej stymulacji sensorycznej. Jak zaznacza psycholożka, prawidłowy rozwój jest możliwy tylko wtedy, gdy dziecko dorasta w bezpiecznej relacji z uważnym i wrażliwym opiekunem.

Celem projektu Bobas jest adaptacja dwóch popularnych w Europie narzędzi diagnostycznych:

• Kopenhaskiego Skriningu Zdrowia Psychicznego Niemowląt (CIMHS) – wywiadu dotyczącego snu, karmienia, rozwoju emocjonalnego i poznawczego, komunikacji z opiekunem oraz wczesnych umiejętności językowych.

• Alarmowej Skali Dystresu Niemowląt (ADBB) – narzędzia opracowanego we Francji do obserwacji oznak wycofania społecznego, np. braku kontaktu wzrokowego czy ubogiej mimiki.

Specjaliści zwracają uwagę nie tyle na temperament dziecka, ile na bogactwo i różnorodność reakcji, zdolność adaptacji oraz możliwość sygnalizowania emocji. Niepokój może budzić tzw. płaski afekt – sytuacja, gdy niemowlę nie przejawia wyraźnych reakcji emocjonalnych ani społecznych.

Zobacz także: Skoki rozwojowe niemowląt – kiedy się pojawiają i jak je jak rozpoznać

Badania prowadzone w ramach projektu obejmą 200 par rodzic–niemowlę w wieku 8–12 miesięcy. Obserwacje realizowane są w ośrodkach na Śląsku – m.in. w Katowicach, Zabrzu, Gliwicach i Mysłowicach – a część sesji jest nagrywana, by umożliwić dokładniejszą analizę.

Eksperci chcą także sprawdzić, jak dobrostan psychiczny rodziców wpływa na rozwój dziecka. Jeśli opiekun jest przeciążony lub zestresowany, czasem wystarcza wsparcie edukacyjne, ale w poważniejszych sytuacjach może być konieczna pomoc psychologa lub psychiatry.

Dr Brandt-Salmeri podkreśla, że wczesne wychwytywanie sygnałów zaburzeń u niemowląt pozwala nie tylko skuteczniej wspierać ich rozwój, lecz także ograniczać późniejsze koszty leczenia zaburzeń psychicznych wśród dzieci i młodzieży. Jej ambicją jest wprowadzenie CIMHS i ADBB do polskiej opieki zdrowotnej jako standardowych narzędzi w pracy pediatrów, psychologów i terapeutów.

Projekt Bobas, finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w ramach programu MINIATURA-8, ma zakończyć się w kwietniu 2026 roku. Wyniki badań mogą stać się impulsem do wprowadzenia w Polsce kompleksowej opieki psychologicznej nad najmłodszymi dziećmi – zanim pojawią się poważniejsze problemy rozwojowe.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski