Rozwój ruchowy niemowlęcia
Rozwój ruchowy niemowlęcia to jedna z głównych sfer rozwoju malucha, na podstawie której wnioskuje się o prawidłowościach bądź odchyleniach od norm rozwojowych. Niejedna mama obserwuje swojego szkraba, zważając czy podobnie jak jego rówieśnicy układa dłonie, dźwiga główkę i chwyta grzechotkę albo macha nóżkami. Czasami nie warto sugerować się ramowymi tabelami, które wskazują, jakie umiejętności powinno nabyć dziecko z miesiąca na miesiąc, gdyż każdy maluch jest inny i prezentuje różne tempo rozwoju. Jedne dziecko bardzo wcześnie zaczyna raczkować, by późno zacząć chodzić. Inne niemowlę może w ogóle ominąć fazę pełzania, by od razu zacząć stawiać odważnie pierwsze chwiejne kroczki. Rozwój motoryczny niemowląt stanowi odzwierciedlenie dojrzewającego układu nerwowego, w którym zakodowany jest wrodzony model lokomocji.
Rozwój motoryczny małego dziecka
Niemowlę z rodzicamiRozwój ruchowy niemowlęcia to jedna z głównych sfer rozwoju malucha, na... »
Maluch w pozycji na brzuchu opiera swoje ciało na policzku, nadgarstkach, mostku i zgiętych w kolanach nogach. Miednica zwykle unosi się nad podłożem. Noworodki bardzo silnie zaciskają piąstki, chowając kciuki wewnątrz dłoni. Pojawia się też tzw. prymitywne kopanie – jedna nóżka jest zgięta w kierunku brzuszka we wszystkich stawach, a druga znajduje się w całkowitym wyproście. Zazwyczaj noworodki leżą w pozycji asymetrycznej tak, że jedna strona ciała wydaje się dłuższa. Od szóstego tygodnia życia do trzeciego miesiąca niemowlęta zaczynają powoli osiągać symetrię ciała. Zaczynają koncentrować wzrok na twarzy lub na zabawce i potrafią utrzymać główkę prosto w linii kręgosłupa przez kilka sekund. Piąstki są nadal zaciskane, ale już z kciukami na zewnątrz i coraz mniej silnie. Kręgosłup stopniowo prostuje się, co wiąże się z pionizacją postawy i przygotowaniem kośćca do chodu dwunożnego. W pozycji na plecach kręgosłup przylega do podłoża, dziecko jest bardziej stabilne. Proces fizjologicznego wyprostu kręgosłupa zaczyna się od górnego odcinka i kończy się pod koniec pierwszego trymestru życia szkraba. Maluch coraz częściej i na dłużej dźwiga główkę, leżąc na brzuchu i podpierając się na środkowej części przedramion.
W czwartym-piątym miesiącu życia niemowlę doskonali pozycję na plecach i podpór. Potrafi też włożyć piąstki do buzi, chwyta zabawkę podaną z boku, unosząc zgięte nóżki, skierowane względem siebie stroną podeszwową, w kierunku brzuszka. Pięciomiesięczne niemowlę potrafi na chwilę podeprzeć się na dłoniach w pozycji na brzuchu. Półroczne dziecko obraca się z pleców na brzuch i odwrotnie, podpiera się w pozycji na brzuchu na otwartych dłoniach, z rączkami prostymi w łokciach. Po szóstym miesiącu życia maluch potrafi podpierać się na jednej dłoni, a drugą sięgać po zabawki uniesione nad podłożem. W okresie siódmego-ósmego miesiąca niemowlęta, leżąc na pleckach, chwytają własne stópki i wkładają je do buzi. Próbują też przyjmować pozycję czworaczą, by zacząć raczkować. Doskonalą się też umiejętności manipulacyjne, tzw. chwytanie. W tym czasie pojawia się już chwyt pęsetkowy, czyli zdolność uchwycenia drobnych rzeczy opuszkami palców – palcem wskazującym i kciukiem.
Pod koniec trzeciego trymestru życia (dziewiąty miesiąc) maluch osiąga trzy nowe zdolności – siadanie, wstawanie i raczkowanie. Na początku umiejętności są chaotyczne, potem nabierają bardziej „dojrzałych form”. Dziecko wstaje, chwytając się jakiegoś mebla. W dziesiątym miesiącu życia maluch doskonali siadanie, wstawanie i raczkowanie, by w końcu około dwunastego miesiąca życia przygotować się do samodzielnego chodzenia. Najpierw maluch chodzi do boku, ustawiając się twarzą do ściany i opierając się o nią obiema rączkami. Potem chodzi przodem, przytrzymując się już tylko jedną ręką. Do trzynastego miesiąca maluchy chodzą samodzielnie, pokonując małe odcinki, np. od mebla do mebla. Półtoraroczne dzieci potrafią chodzić już w różnym tempie, zmieniają swobodnie kierunek chodzenia, zatrzymują się, zwalniają i przyspieszają, wstają bez podtrzymywania się. Nie zawsze jednak powyższy wzorzec jest realizowany przez każdego brzdąca i nie ma co wpadać w panikę.
Co powinno zaniepokoić rodziców?
Na podstawie rozwoju psychomotorycznego dziecka można wnioskować pośrednio o jakichś nieprawidłowościach i anomaliach rozwojowych. Rodzice są bardzo wyczuleni na wszelkie odchylenia od norm przewidzianych w siatkach centylowych czy tabelach opisujących umiejętności dzieci na poszczególnych etapach życia. Co powinno zaniepokoić opiekunów w zachowaniu i odruchach małego dziecka w pierwszym roku życia?
- Odginanie główki do tyłu w pozycji na pleckach.
- Tendencja do układania głowy przez dziecko na jedną stronę.
- Asymetria tułowia połączona z asymetrią głowy.
- Nieprzyleganie pleców dziecka do podłoża.
- Brak unoszenia główki lub przekładania jej na drugi policzek (szczególnie po szóstym tygodniu życia niemowlęcia).
- Unoszenie główki, ale bez podparcia na rękach.
- Silne zaciskanie obu bądź jednej pięści (szczególnie po szóstym tygodniu życia niemowlęcia).
- Słabe wodzenie wzrokiem za zabawką (szczególnie po drugim miesiącu życia niemowlęcia).
- Słaba aktywność jednej strony ciała dziecka.
- Skręcanie rączek do wewnątrz w pozycji na brzuchu.
- Prężenie jednej lub obu nóżek, krzyżowanie lub/i skręcanie do wewnątrz.
- Przelewanie się dziecka przez ręce.
W przypadku zaobserwowania powyższych symptomów trzeba niezwłocznie udać się z dzieckiem do lekarza pediatry lub neurologa dziecięcego.
psycholog Kamila Krocz
Artykuły Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu
Niemowlę na początku komunikuje się z otoczeniem za pomocą przedwerbalnych form wyrazu. Rolę komunikatu pełnią krzyki, płacz, spojrzenia i gesty. Dopiero później pojawia się gruchanie i gaworzenie.
Noworodki w określony sposób reagują na otoczenie. O ich zachowaniu w dużej mierze decydują wrodzone odruchy, na przykład odruch ssania.
Noworodki tylko pozornie nic nie robią. Nawet tak małe dzieci stale uczą się czegoś nowego. Jak przebiega rozwój noworodków tydzień po tygodniu?
Zajęcia na basenie mogą być dla niemowlaka samą przyjemnością. W jaki sposób należy przygotować się do nauki pływania dla niemowlaków?
Dziecko (1 miesiąc) coraz bardziej interesuje się otoczeniem. Powoli może zacząć pojawiać się głużenie, czyli pierwsza faza rozwoju mowy niemowlaka. Maluch na dłuższą chwilę skupia wzrok.
Główka niemowlaka może być nieco zniekształcona ze względu na swoją elastyczność. Jest to całkowicie normalne. Szwy czaszki zrosną się około 18. miesiąca życia dziecka.
Metoda NDT-Bobath powstała w latach 40. XX wieku w Londynie. To metoda terapii autorstwa Berty i Karela Bobathów. Na czym polega stymulacja za pomocą metody Bobath?
Metoda Vojty to jeden ze sposobów fizjoterapii dzieci z neurologicznymi zaburzeniami w rozwoju psychomotorycznym. Na czym polega rehabilitacja według metody Vojty?
Zespół Downa to choroba genetyczna, którą daje się rozpoznać zaraz po urodzeniu dziecka. Jak wygląda noworodek z zespołem Downa? Jakie cechy wyglądu mogą wskazywać na mongolizm?
Niemowlę się silnie poci? Może po prostu je przegrzewasz i za ciepło ubierasz? Jeśli poza potliwością nie dostrzegasz innych objawów u dziecka, to nie ma obaw, że to krzywica.
Wielu przyszłych rodziców martwi się, czy kot i niemowlę mogą bezpiecznie żyć pod jednym dachem. Istnieją różne teorie dotyczące szkodliwego wpływu obecności kota na malca, jednak czy są prawdziwe?
Niemowlę musi nauczyć się kontaktów z psem, a pies z dzieckiem. Nie ma innego wyjścia. Jeśli zwierzę jest agresywne wobec malucha, czasami konieczna jest terapia ze specjalistą psów lub izolacja.
Rozwój emocjonalny dziecka w okresie niemowlęcym zasadza się na kształtowaniu się przywiązania do osoby dorosłej, różnicowaniu się uczuć i pierwszych kontaktach z innymi dziećmi.
Rozwój fizyczny niemowlęcia dotyczy doskonalenia wszystkich układów malucha – kostnego, mięśniowego, nerwowego, pokarmowego, oddechowego itd., co warunkuje dalszy rozwój dziecka.
Ślinienie się niemowląt jest zazwyczaj zjawiskiem całkowicie naturalnym i wiąże się z dojrzewaniem gruczołów ślinowych i nauką połykania, a czasem też z wyrzynaniem się pierwszych ząbków.
Niespokojne niemowlęta częściej płaczą, krzyczą, nerwowo kręcą główką, mają problemy ze ssaniem piersi, krótko i płytko śpią, trudno je utulić. Jak pomóc nadpobudliwym maluchom?
Niemowlę po szczepieniu płacze, nie możesz je utulić i nie chce jeść? Taki stan potrwa pewnie kilka dni, ale ustąpi i maluszek powróci do pełni sił. Taka reakcja na szczepienie jest całkiem naturalna.
Rozwój motoryczny niemowląt obejmuje pionizację ciała, panowanie nad postawą, doskonalenie umiejętności lokomocji, chwytania i manipulacji przedmiotami.
Całościowe zaburzenia rozwoju, takie jak zespół Retta, autyzm wczesnodziecięcy, zespół Aspergera oraz dziecięce zaburzenie dezintegracyjne, rozpoznaje się u dzieci już na wczesnym etapie życia.
Mózgowe porażenie dziecięce to złożona jednostka chorobowa, która objawia się trwałym uszkodzeniem mózgu dziecka.
Dziecku niepełnosprawnemu nie wystarcza zapewnienie tylko terapii, rehabilitacji i odpowiedniego kształcenia. Dziecko niepełnosprawne, jak każdy maluch, a może nawet bardziej, potrzebuje miłości.
Napięcie mięśniowe u niemowląt jest bardzo ważne w procesie rozwoju funkcji motorycznych. Jeśli tonus mięśniowy jest zbyt słaby lub zbyt mocny, mogą pojawić się zaburzenia rozwoju ruchowego.
Jakie zachowania mogą sugerować ADHD u niemowląt? Płacz, brak snu, nadmierna gestykulacja, problemy z zaśnięciem. Nie zawsze jednak są to sygnały wskazujące na nadpobudliwość psychoruchową.
Autyzm wczesnodziecięcy można rozpoznać już u półrocznego dziecka. Jakie objawy autyzmu daje się zaobserwować u niemowląt?
Rehabilitacja dzieci ma za zadanie usprawnić ich codzienne życie i funkcjonowanie. Wśród najbardziej popularnych metod rehabilitacji dzieci wymienia się: NDT-Bobath, metodę Vojty i metodę Petö.
Pierwszy rok życia dziecka to czas wnikliwych obserwacji. W tym okresie zachodzi wiele zmian, które mogą wskazywać czy proces rozwoju przebiega bez zakłóceń.
12-miesięczne dziecko potrafi już samodzielnie postawić kilka kroków, choć zaraz się przewraca. Roczne dziecko świadomie wypowiada słowa „mama” i „tata” i reaguje niektóre polecenia.
11-miesięczne dziecko skupia się przede wszystkim na doskonaleniu umiejętności wstawania i chodzenia. Nie potrafi jeszcze samodzielnie się poruszać i utrzymywać pionu, ale wciąż podejmuje próby.
Dziecko 10-miesięczne sprawnie raczkuje, siedzi i próbuje samodzielnie wstawać i chodzić. Niestety, wciąż się przewraca i bez oparcia mebli czy nóg od stołu nie potrafi utrzymać pionowej pozycji.
Dziecko (6 miesiąc) to maluch, który bez problemu rozpoznaje rodziców, turla się i pełza. Warto zachęcać do przemieszczania się, aby ćwiczyło mięśnie potrzebne do raczkowania.
Dziecko (9 miesiąc) potrafi już siadać i sprawnie raczkować. Niektóre maluchy potrafią także wstawać, ale jeszcze nie chodzą. Rozumieją coraz więcej słów i zdań.
Dziecko (8 miesiąc) prawdopodobnie zaczyna raczkować, dość dobrze także siedzi. Trzeba przygotować mieszkanie na jego zwiększone umiejętności przemieszczania się i sięgania po różne przedmioty.
Dziecko (7 miesiąc) ma już kilka pierwszych ząbków. Coraz lepiej radzi sobie z pełzaniem i manipulowaniem zabawkami. Już niedługo będzie umiało samo pić z kubeczka dla niemowląt.
Dziecko (5 miesiąc) rozpoznaje już nastroje rodziców. Potrafi się już turlać i dość sprawnie idzie mu chwytanie. W tym czasie zaczyna się także ząbkowanie.
Pierwszy rok życia dziecka jest okresem intensywnego wzrostu i rozwoju. Przed wami bilanse rozwoju fizycznego, umysłowego i emocjonalnego, powtarzane kilkakrotnie w ciągu pierwszych miesięcy życia.
Dziecko (4 miesiące) to już sprawny niemowlak. Może ważyć już dwa razy więcej niż po urodzeniu, umie głośno się śmiać i reaguje na swoje imię. Można je nosić w nosidełku.
Dziecko (3 miesiące) potrafi już unosić główkę leżąc na brzuchu i często się uśmiecha. Domaga się jedzenia 5-6 razy w ciągu doby. Na razie wystarczy mu pokarm mamy.
Dziecko (2 miesiące) to już prawie niemowlak. Rozwój bobasa jest dość szybki. Maluch potrafi wodzić wzrokiem za dźwiękami i obiektami. Pojawia się także pierwszy uśmiech dziecka.
Kalendarze i podręczniki, które podają, jak przebiega rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu, pozwalają rodzicom oceniać postępy swoich pociech i wstępnie diagnozować zaburzenia rozwojowe. ...
