21 tydzień ciąży

W dwudziestym pierwszym tygodniu ciąży, czyli dziewiętnaście tygodni po zapłodnieniu, dziecko jest nadal bardzo ruchliwe, jego mięśnie są coraz silniejsze, a ruchy i kopnięcia coraz mocniej odczuwalne. Mniej więcej od tego momentu lekarz może zacząć podawać długość dziecka od czubka głowy do pięt (wymiar CHL), a nie do kości miedniczej jak poprzednio (wymiar CRL).

Wymiary płodu w dwudziestym pierwszym tygodniu ciąży

Całkowita długość dziecka wynosi teraz około 27 cm, ale na tym etapie ciąży dzieci zaczynają coraz bardziej różnić się swoimi wymiarami i pewne odchylenia od tej wartości nie powinny być powodem do niepokoju.

Tabela. Szacowane, średnie wymiary płodu w 21 tygodniu ciąży. Objaśnienia skrótów przedstawionych w tabeli znajdziesz w artykule Biometryczne wymiary płodu.

Wymiar (mm)Średnia5 centyl95 centyl
CHL 267 239 295
BPD 49 42 56
OFD 63 56 70
HC 187 172 201
AC 157 142 172
Masa (g) 35 31 39
  400 311 489

Rozwój płodu w 21 tygodniu i początek rozwoju układu odpornościowego

Dziecko często zmienia swoją pozycję, ćwiczy w ten sposób układ mięśniowy i pobudza do rozwoju układ nerwowy. Coraz żywiej też reaguje na dźwięki dochodzące z otoczenia i zmiany oświetlenia.

W dwudziestym pierwszym tygodniu zaczyna się rozwijać układ odpornościowy dziecka, który będzie je bronił przed infekcjami teraz i po porodzie. Układ ten rozwija się wielotorowo. Część przeciwciał dziecko otrzyma od ciebie, za pośrednictwem pępowiny. 

Do tej pory krew dziecka była wytwarzana przez wątrobę i śledzionę. Mniej więcej od dwudziestego pierwszego tygodnia ciąży szpik kostny rozpoczyna produkcję krwinek. Będzie spełniał tę funkcję do końca życia dziecka. 

Dziecko niezmiennie połyka duże ilości wód płodowych, a ich nadmiar wydala przez nerki. Dzięki temu układy pokarmowy i moczowy mogą się prawidłowo rozwijać. Co więcej, dziecko zaczyna trawić część cukru z płynu owodniowego i w ten sposób zapewnia sobie dodatkowe odżywienie, poza tym otrzymywanym za pośrednictwem pępowiny. Ilości trawionego w ten sposób cukru nie mają istotnego znaczenia z punktu widzenia rozwoju dziecka, ale w ten sposób układ pokarmowy dziecka jest ćwiczony przed podjęciem właściwej funkcji trawienia mleka po narodzinach.

Narządy płciowe dziecka są już w pełni ukształtowane. Dziewczynki mają wargi sromowe, a u chłopców jądra zstępują do moszny, choć oczywiście produkcja spermy rozpocznie się dopiero w okresie dojrzewania, za kilkanaście lat.

Do tej pory dziecko było bardzo szczupłe, właściwie pozbawione tkanki tłuszczowej, teraz zaczyna się ona coraz wyraźniej pojawiać, ale najwięcej przybędzie jej dopiero w ostatnim miesiącu ciąży. Płód teraz będzie szybko przybierał na wadze, jednak u każdej kobiety w indywidualny sposób. Coraz bardziej zaznaczają się różnice we wzroście, masie i stosunkach różnych wymiarów dziecka u różnych kobiet w tym samym wieku ciążowym. 

Następuje dalsze doskonalenie układu nerwowego, dzięki czemu dziecko staje się coraz bardziej świadome otaczającego świata. Dziecko zdążyło się już nauczyć rozpoznawać nie tylko twój głos, ale też pewne sytuacje, w których się znajdujesz czy twoją ulubioną muzykę. Można zaobserwować jego reakcje nie tylko na głosy, ale również na muzykę i inne przyjemne bądź powodujące niepokój dźwięki. Jeśli jesteś w ciąży bliźniaczej, to mniej więcej w tym okresie dzieci stają się świadome obecności swojego rodzeństwa. Podczas badania USG można nieraz zaobserwować, jak próbują się łapać nawzajem lub kopać.  

W pełni rozwinięte są już paznokcie dziecka, choć jeszcze bardzo miękkie, tak by nie doszło do przypadkowego zadrapania i zranienia delikatnej skóry dziecka.

Objawy ciąży w 21 tygodniu

W dwudziestym pierwszym tygodniu ciąży dno macicy znajduje się już mniej więcej na wysokości pępka. Jednocześnie dziecko jest już na tyle duże, że możesz je wyczuć ręką, delikatnie badając okolicę poniżej pępka.  

Na tym etapie ciąży większość matek czuje już wyraźnie ruchy swojego dziecka. Są jednak pewne przypadki, w których następuje to nieco później. Należą do nich sytuacje, gdy matka jeszcze przed ciążą była otyła, gdy mamy do czynienia z pierwszą ciążą lub łożysko umiejscowiło się na przedniej ścianie macicy. W takich wypadkach do odczuwania ruchów dziecka może dojść nawet za kilka tygodni. Generalnie jednak matki nie tylko czują już wyraźnie ruchy, ale znają dobrze dobowy rozkład aktywności swojego dziecka z powtarzającymi się okresami wzmożonej aktywności i odpoczynku. Ruchy mogą być już na tyle wyraźne, że wyczuje je przyszły tatuś przez brzuch, a ciebie początkowo będą nawet budzić ze snu.

Ciało kobiety coraz bardziej się zmienia, a ciąża jest już wyraźnie widoczna, stawy i połączenia chrzęstne są coraz bardziej wiotkie, a miednica lekko się poszerza. Jest to efekt działania hormonu zwanego relaksyną. Dzięki niemu miednica jest bardziej elastyczna, a poród będzie łatwiejszy. Jeśli w przeszłości denerwowała cię twoja wąska, chłopięca miednica, to mamy dobrą wiadomość – po ciąży pozostanie ona już nieco szersza, bardziej kobieca. Podobnie twoje stopy czy barki mogą pozostać nieco szersze.

W dalszym ciągu występować mogą problemy z pamięcią i trudności ze skupieniem uwagi. Nadal też będziesz doświadczać zwiększonego wydzielania wydzieliny z dróg rodnych – jeśli stanie się ona żywo kolorowa lub zacznie nieprzyjemnie pachnąć, skontaktuj się niezwłocznie ze swoim lekarzem prowadzącym, gdyż jest to objaw potencjalnie groźnej infekcji bakteryjnej.

Nasilać się będą bóle pleców– jeśli na tym etapie ciąży będą one już na tyle mocne, że uniemożliwią normalne funkcjonowanie, potrzebna może być pomoc specjalisty fizjoterapeuty. Pamiętaj, że w dalszej ciąży brzuch będzie tylko większy i cięższy, przez co coraz bardziej będzie obciążał będzie kręgosłup. Fizjoterapeuta zaleci ci program ćwiczeń wzmacniających mięśnie grzbietu, które jednocześnie nie będą zbyt forsowne i groźne dla przebiegu ciąży.

Nadciśnienie tętnicze w ciąży

Przy każdej wizycie u lekarza należy zmierzyć wartość ciśnienia tętniczego, nawet jeśli kobieta nigdy wcześniej nie leczyła się z powodu nadciśnienia. Po dwudziestym tygodniu nadal powinnaś bacznie kontrolować ciśnienie tętnicze. Jeśli przed ciążą ciśnienie było prawidłowe, a obecnie obserwuje się jego wysokie wartości (wyższe od 140/90), to rozpoznajemy nadciśnienie ciążowe. Jest to bardzo poważne, groźne, choć nadal dość enigmatyczne schorzenie – nie znamy dokładnych mechanizmów powodujących jego wystąpienie. Przypuszcza się, że przyczyną jest nieprawidłowe wrastanie kosmków łożyska w ścianę naczyń macicy w pierwszym trymestrze ciąży.

Po rozpoznaniu nadciśnienia ciążowego, obowiązuje nas baczna obserwacja i samodzielna, codzienna kontrola ciśnienia. Niekiedy potrzebne będzie leczenie, gdyż choroba ta może być bardzo groźna dla rozwijającego się płodu i dla matki. Jeśli do nadciśnienia dołączy znamienny białkomocz, czyli wydalanie dużej ilości białka w moczu (powyżej 300 mg na dobę), to rozpoznajemy stan przedrzucawkowy. Nadciśnienie ciążowe, białkomocz i stan przedrzucawkowy to objawy, które obligują do skrupulatnego monitorowania ciąży, a nieraz powodują konieczność hospitalizacji w oddziale patologii ciąży i wcześniejszego kończenia ciąży cięciem cesarskim. 

Tabela. Czynniki ryzyka wystąpienia ciążowego nadciśnienia tętniczego.

Grupa czynnikówCzynniki ryzyka
Genetyczne i osobnicze cechy matki
  • nadciśnienie tętnicze w poprzedniej ciąży;
  • nadciśnienie tętnicze w najbliższej rodzinie matki
  • otyłość matki;
  • wiek matki poniżej 18 lub powyżej 35
Cechy ciąży
 
  • stwierdzona wadliwa budowa łożyska;
  • pierwsza ciąża;
  • ciąża mnoga.
Choroby matki
  • nadciśnienie tętnicze przed ciążą;
  • choroby nerek;
  • trombofilia.

Zwiększone ryzyko tych patologii występuje przede wszystkim u ciężarnych w pierwszej ciąży oraz u przyszłych mam z nadwagą. Prawidłowa kontrola ciśnienia minimalizuje ryzyko powikłań, natomiast nieleczone, „skaczące” ciśnienie może skutkować groźnymi stanami, jak rzucawka (napad drgawek zagrażający życiu matki i płodu), przedwczesne odklejenie łożyska czy wewnątrzmaciczny zgon płodu. Często nadciśnienie wiąże się z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu płodu. Dlatego tak ważne jest, by po rozpoznaniu nadciśnienia często mierzyć ciśnienie tętnicze i reagować na jego zmiany, dostosowując dawki odpowiednich leków.

Porozmawiaj o tym na 9 miesięcy, ciąża »
+ Załóż wątek

Dyskusje na forum

kkkkkk Dziś pytanie - dziś odpowiedź 5 odpowiedzi Białko w moczu w ciąży kkkkkk:

białko w moczu jakie są przyczyny i skutki,21 tydzien ciąży czy jest to powód do zmartwien

ewcia_k Diagnosta laboratoryjny 6 odpowiedzi interpretacja wyników?? ewcia_k:

Dzoien dobry/ Odebralam dzisiaj wyniki badan krwi i moczu i troszke zaniepokoilam sie moczem. Krew ok, ale ten mocz ??(18 tydz ciazy) Niepokoje sie, prosze o pomoc...czy to jakies zapalenie drog moczowych??Czy ma to jakis wplyw na dziecko?? barwa: pomarańczowy przejrzystosc:...

Artykuły 21 tydzień ciąży

19 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 19 tydzień ciąży

W dziewiętnastym tygodniu ciąży w aktywności ruchowej dziecka da się już wyodrębnić rytm snu i czuwania. W niektórych momentach maluch się wierci i kopie, w innym czasie jest spokojny.

1 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 1 tydzień ciąży

Pierwszy tydzień ciąży to tak naprawdę stwarzanie przez kobietę i zachodzące w jej organizmie zmiany hormonalne optymalnych warunków do rozwoju zapłodnionej komórki jajowej i implantacji zarodka.

2 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 2 tydzień ciąży

W drugim tygodniu ciąży zachodzi determinowanie płci dziecka. To, czy urodzi się dziewczynka czy chłopiec, zależy od chromosomu płci zawartego w plemniku, który wniknął do komórki jajowej.

9 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 9 tydzień ciąży

W dziewiątym tygodniu ciąży plecki dziecka częściowo się wyprostowują, przez co głowa nie opada tak mocno na brzuch. Doskonalą się zewnętrzne części narządów płciowych.

3 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 3 tydzień ciąży

Trzeci tydzień ciąży to czas zagnieżdżania się zarodka w macicy kobiety i uwalniania przez niego specjalnych substancji, które pozwalają mu wniknąć w błonę śluzową.

10 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 10 tydzień ciąży

Dziesiąty tydzień ciąży to koniec okresu zarodkowego i początek okresu płodowego w życiu dziecka. Maluszek przybiera na wadze i rośnie o następne 1,5 cm. Twarz ma już proporcje dziecięce.

36 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 36 tydzień ciąży

W trzydziestym szóstym tygodniu ciąży dziecko ma już około dwóch i pół kilograma i w pozycji embrionalnej mierzy około 32 cm. Maleństwo może już ustawiać się w macicy główką do dołu.

4 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 4 tydzień ciąży

Czterotygodniowa ciąża oznacza tak naprawdę, że od momentu zapłodnienia minęło zaledwie dwa tygodnie. Zarodek zagnieżdżony w macicy przechodzi szereg podziałów komórkowych i ciągle się rozwija.

Ciąża tydzień po tygodniu 37 tydzień ciąży

W trzydziestym siódmym tygodniu ciąży dziecko jest już w pełni czującą i reagującą na bodźce istotą. Płuca maluszka są już dobrze ukształtowane. Poród w tym czasie jest jak najbardziej bezpieczny.

Ciąża tydzień po tygodniu 5 tydzień ciąży

Piąty tydzień ciąży to początek organogenezy, czyli tworzenia się narządów wewnętrznych dziecka. Już w piątym tygodniu pojawiają się zawiązki dłoni i stóp, gruczołów rozrodczych i narządów płciowych.

Ciąża tydzień po tygodniu 38 tydzień ciąży

Trzydziesty ósmy tydzień ciąży. Oznacza to, że donosiłaś ciążę. Teraz tylko pozostaje czekać na regularną czynność skurczową macicy i rozpoczęcie się akcji porodowej, by dziecko przyszło na świat.

6 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 6 tydzień ciąży

W szóstym tygodniu ciąży głowa jest największą częścią ciała dziecka. Tam, gdzie powstaną kości, gromadzi się tkanka chrzęstna. Ustala się tożsamość płciowa płodu, a dziecko ma już 1,5-2 cm długości.

Ciąża tydzień po tygodniu 39 tydzień ciąży

Trzydziesty dziewiąty tydzień ciąży. Jeśli jeszcze nie urodziłaś, niebawem na pewno to się stanie. Dziecko przestało już rosnąć w twoim łonie i także oczekuje wydostania się na świat.

40 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 40 tydzień ciąży

Czterdziesty tydzień ciąży. Jesli maluszkowi nie śpieszy się na świat, czasami konieczne jest wywołanie porodu. Zbyt długie przebywanie w brzuchu mamy może grozić poważnymi powikłaniami dla dziecka.

7 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 7 tydzień ciąży

Siódmy tydzień ciąży to rozwój kończyn górnych oraz dolnych, a także kształtowanie się układów wewnętrznych, zwłaszcza układu moczowo-płciowego, pokarmowego i dokrewnego.

Ciąża tydzień po tygodniu 8 tydzień ciąży

W ósmym tygodniu ciąży pochylona ku przodowi głowa płodu stanowi połowę długości ciała. Kształtują się powieki, przegrody zewnętrzne nosa. Kończyny stają się smuklejsze, ręce są rozłożone na boki.

11 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 11 tydzień ciąży

W jedenastym tygodniu ciąży płód waży około jednego grama. Wszystkie narządy i układy wewnętrzne są już ukształtowane. Teraz następuje ich dalszy rozwój i doskonalenie.

12 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 12 tydzień ciąży

Dwunasty tydzień ciąży to czas, w którym rozwinęły się już kończyny i palce. Pojawiają się zawiązki paznokci. Dziecko uczy się połykać płyn owodniowy, a nerki podejmują funkcję wydalniczą.

13 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 13 tydzień ciąży

W trzynastym tygodniu ciąży dziecko mierzy około 8 cm i waży około 12 gramów. Twarz płodu zaczyna przybierać coraz bardziej dziecięcy wygląd. Kształtują się oczy, nos i broda.

14 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 14 tydzień ciąży

Czternasty tydzień ciąży to czas, w którym łożysko jest już w pełni wykształcone. Dzięki niemu do płodu docierają wszystkie niezbędne do wzrostu składniki odżywcze, tlen oraz krew.

15 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 15 tydzień ciąży

Piętnasty tydzień ciąży kończy pierwszy trymestr. Na skórze dziecka pojawia się drobny meszek, zwany lanugo. Cała powierzchnia ciała płodu staje się wrażliwa na dotyk i bodźce z zewnątrz.

Ciąża tydzień po tygodniu 16 tydzień ciąży

W szesnastym tygodniu ciąży pojawiają się pierwsze ruchy płodu, które jednak przez kobietę mogą jeszcze nie być wyczuwane. Dziecko kołysane ruchem i oddechem matki ćwiczy zmysł równowagi.

17 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 17 tydzień ciąży

W siedemnastym tygodniu ciąży u dziecka rozwija się odruch chwytny. Maluszek potrafi już zaciskać rączki, używając do tego kciuka. Dziecko często łapie rączkami pepowinę.

18 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 18 tydzień ciąży

W osiemnastym tygodniu ciąży dłonie i stópki dziecka są już praktycznie uformowane. Na palcach pojawiają się linie papilarne. Większość kobiet zaczyna czuć pierwsze ruchy płodu.

20 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 20 tydzień ciąży

Dwudziesty tydzień ciąży to okres wzmożonego doskonalenia zmysłów dziecka. Maluch rozpoznaje już smak wód płodowych i odgłosy dobiegające do niego z zewnątrz.

22 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 22 tydzień ciąży

Dwudziesty drugi tydzień ciąży charakteryzuje się odczuwaniem przez matkę częstych ruchów dziecka. Czasami są one rytmiczne i regularne. Może to oznaczać, że dziecko ma czkawkę.

23 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 23 tydzień ciąży

Dwudziesty trzeci tydzień ciąży. W tym okresie dziecko waży już około pół kilograma i mierzy mniej więcej 20 cm. Dziecko staje się miniaturką noworodka. Proporcje jego ciała są równomierne.

Ciąża tydzień po tygodniu 24 tydzień ciąży

W dwudziestym czwartym tygodniu ciąży intensywnie rozwija się układ nerwowy dziecka, powstaje wiele nowych komórek nerwowych i połączeń między nimi. Mózg dziecka przyjmuje coraz to nowe funkcje.

Ciąża tydzień po tygodniu 25 tydzień ciąży

W dwudziestym piątym tygodniu ciąży ruchy dziecka są już dobrze wyczuwane, a nawet widoczne na brzuchu mamy w postaci uwypukleń. Obwód brzucha wzrasta, bo dziecko intensywnie rośnie.

Ciąża tydzień po tygodniu 26 tydzień ciąży

W dwudziestym szóstym tygodniu ciąży następuje rozwój układu oddechowego dziecka. Produkowany jest surfaktant, substancja zabezpieczająca przed zapadaniem się płuc w czasie wydechu.

Ciąża tydzień po tygodniu 27 tydzień ciąży

Dwudziesty siódmy tydzień ciąży. Dziecko zaczyna być bardziej ruchliwe, waży już prawie jeden kilogram. Pije około litr płynu owodniowego dziennie i najprawdopodobniej potrafi już otwierać oczy.

28 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 28 tydzień ciąży

Dwudziesty ósmy tydzień ciąży to czas, w którym mózg dziecka zaczyna przybierać pofałdowaną powierzchnię. Powoli tworzą się bruzy i zwoje mózgowe. Dziecko wykonuje już precyzyjne ruchy.

Ciąża tydzień po tygodniu 29 tydzień ciąży

Dwudziesty dziewiąty tydzień ciąży to koniec drugiego trymestru. Pod skórą dziecka zaczyna przybywać brunatnej tkanki tłuszczowej, która służy do wytwarzania i utrzymywania ciepła.

30 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 30 tydzień ciąży

Trzydziesty tydzień ciąży, a więc początek trzeciego trymestru. Najbardziej charakterystyczną cechą tego okresu jest wzrastająca możliwość przeżycia dziecka poza organizmem matki.

31 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 31 tydzień ciąży

W trzydziestym pierwszym tygodniu ciąży dziecko waży już ponad półtora kilograma. Z dnia na dzień przybiera jeszcze bardziej na wadze. W brzuchu robi mu się dlatego coraz ciaśniej.

32 tydzień ciąży
Ciąża tydzień po tygodniu 32 tydzień ciąży

Trzydziesty drugi tydzień ciąży to czas, w którym przyszłe mamy coraz częściej zaczynają myśleć o zbliżającym się porodzie. Warto wtedy pomyśleć także o wyprawce dla noworodka.

Ciąża tydzień po tygodniu 33 tydzień ciąży

Trzydziesty trzeci tydzień ciąży. Do porodu coraz bliżej. Przyszła mama odczuwa jednak znacznie rzadziej ruchy dziecka, bo przestrzeń w macicy nie jest już dla maleństwa zbyt przestronna.

Ciąża tydzień po tygodniu 34 tydzień ciąży

W trzydziestym czwartym tygodniu ciąży maluszek waży już ponad dwa kilogramy. Skóra dziecka zaczyna się wygładzać, ma ładny, różowy kolor. Ciało nabiera bardziej zaokrąglonego kształtu.

Ciąża tydzień po tygodniu 35 tydzień ciąży

Trzydziesty piąty tydzień ciąży to okres, w którym dojrzewa układ odpornościowy dziecka. Maluch pobiera od matki przeciwciała niezbędne do ochrony przed infekcjami po porodzie.

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu Rozwój noworodka tydzień po tygodniu

Noworodki tylko pozornie nic nie robią. Nawet tak małe dzieci stale uczą się czegoś nowego. Jak przebiega rozwój noworodków tydzień po tygodniu?

pokaż 10 następnych
Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij