Zaburzenia pracy serca płodu
Badanie KTG, zwane także badaniem kardiotokograficznym, jest jednym z podstawowych badań w położnictwie. Pomaga ocenić stan płodu. Wykonywane jest w odniesieniu do czynności skurczowej macicy. Poddawane są mu kobiety w zaawansowanej ciąży. Sprawdź, na czym polega i jak je interpretować.
Pracę serca płodu obrazuje się za pomocą badania kardiotokograficznego KTG. Kardiotokogram, czyli graficzny zapis badania kardiotokograficznego, w żaden sposób nie odpowiada badaniu elektrokardiograficznemu EKG. KTG ocenia jedynie częstość akcji serca płodu, jej zmienność w określonym czasie, również w odniesieniu do czynności skurczowej macicy. Odpowiednia częstość pracy serca, a także jej właściwa zmienność świadczą o dobrostanie płodu, natomiast określone zaburzenia częstości i zmienności mogą wskazywać na przykład na niedotlenienie wewnątrzmaciczne i stanowić wskazanie do natychmiastowego zakończenia ciąży drogą cesarskiego cięcia. Ocena pracy serca płodu ma szczególne znaczenie zwłaszcza w trakcie porodu, kiedy to w szczególności może dochodzić do niebezpiecznych dla dziecka zaburzeń akcji serca.
Prawidłowy zapis akcji serca płodu
Zapis badania kardiotokograficznego uwzględnia przede wszystkim podstawową czynność pracy serca płodu, która powinna mieścić się w przedziale od 110 do 150 uderzeń na minutę. Jest to wartość uśredniona , gdyż u zdrowego płodu częstość akcji serca zmienia się co kilka, kilkanaście sekund, co wiąże się z jednoczesnym oddziaływaniem na serce układu współczulnego, przywspółczulnego oraz struktur ośrodkowego układu nerwowego. Zmienność ta, czyli różnica liczby uderzeń, nie powinna być większa ani mniejsza niż 5 do 25 uderzeń na minutę. Ponadto w prawidłowym rytmie pracy serca płodu występują tak zwane akceleracje. Są to trwające co najmniej 15 sekund przyspieszenia akcji serca o co najmniej 15 uderzeń na minutę. U zdrowego płodu takich akceleracji jest więcej niż 2 w ciągu 10 minut. Natomiast w zapisie KTG brak jest zupełnie tak zwanych deceleracji, czyli krótkotrwałych, trwających 10 sekund lub dłużej zwolnień podstawowej częstości serca o co najmniej 15 uderzeń na minutę. Jeśli wszystkie parametry pracy serca płodu mieszczą się w granicach normy, to zapis KTG jest prawidłowy i nie ma zaburzeń pracy serca, co wskazuje na dobrostan płodu.
Nieprawidłowości akcji serca płodu
Jeśli chodzi o nieprawidłowości w podstawowej czynności serca płodu to możemy tu mieć do czynienia z tak zwaną bradykardią oraz z tachykardią.
W czym pomagają badania prenatalne?
Bradykardia to zwolnienie akcji serca poniżej 110 na minutę w co najmniej 10-minutowym zapisie. Jeśli mieści się ona w przedziale między 100, a 110 uderzeń na minutę, to nie świadczy to jeszcze o zagrożeniu płodu. Natomiast zwolnienie poniżej 80 uderzeń na minutę stanowi już sygnał alarmowy. Bradykardia płodu może być wynikiem działania leków, obniżonego ciśnienia, obniżonej temperatury oraz niskiego stężenia glukozy u matki. Może także świadczyć o wadach serca, arytmiach płodu, ostrej niewydolności maciczno-łożyskowej, ucisku pępowiny lub przewlekłego ucisku główki płodu.
Z kolei tachykardią nazywamy przyspieszenie czynności serca dziecka powyżej 150 uderzeń na minutę w co najmniej 10-minutowym zapisie. Pojawia się w przypadkach niedotlenienia płodu, stanów gorączkowych u matki, zakażeń wewnątrzmacicznych, anemii u płodu lub stosowania niektórych leków.
Jeśli chodzi o zmienność pracy serca, to zarówno jej obniżenie poniżej 6 uderzeń na minutę, jak i wzrost powyżej 25 wskazują na jakieś nieprawidłowości w stanie płodu. Szczególnie niebezpieczna jest tak zwana oscylacja sinusoidalna, czyli zmienność o przebiegu sinusoidy, która świadczy o całkowitej utracie kontroli ośrodkowego układu nerwowego nad czynnością serca.
Akceleracje występują w prawidłowym zapisie KTG, jednak powinny być one sporadyczne, związane na przykład z aktywnością ruchową płodu. Natomiast jeśli pojawiają one okresowo w związku ze skurczami macicy, a zwłaszcza w połączeniu z deceleracjami, mogą one świadczyć o istnieniu konfliktu pępowinowego.
Deceleracje zawsze mówią o istnieniu jakichś nieprawidłowości. Rozróżnia się kilka typów deceleracji w zależności od ich związku z czynnością skurczową macicy, jednak niezależnie od tego, ich występowanie świadczy o istnieniu narastającej niewydolności łożyska lub zaburzeniach przepływu pępowinowego.
Widzimy więc, że ocena zaburzeń pracy serca za pomocą badania kardiotokograficznego dostarcza wielu cennych informacji na temat stanu zdrowia płodu.
