Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Problemy z adoptowanym dzieckiem

Problemy z adoptowanym dzieckiem to jeden z powodów wątpliwości rodziców, którzy zastanawiają się nad przysposobieniem nie swojego dziecka. Rodzice adopcyjni boją się, że dorastający nastolatek zacznie uciekać z domu, wagarować, że zacznie powielać patologiczne wzorce zachowań, jakie pamięta z domu rodzinnego. Rodzice adopcyjni rozważają, czy mówić maluchowi, że jest dzieckiem adoptowanym, a jeżeli tak, to kiedy o tym powiedzieć szkrabowi. Czy wiadomość, że zostało się wychowanym przez inne osoby niż rodzice biologiczni nie nasili buntu i agresji rozczarowanego dziecka? Jak radzić sobie z trudnościami wychowawczymi, jakie przejawia adoptowane dziecko? O czym pamiętać?

1. Dylematy rodziców adopcyjnych

Trudy rodzicielskie dają się we znaki niejednej mamie i tacie. Jeszcze trudniej mają rodzice adopcyjni. Sama miłość do dziecka nie gwarantuje bowiem sukcesu wychowawczego. Świat malucha, który został adoptowany, niejednokrotnie nie przystaje do rzeczywistości rodziców adopcyjnych. Zawieść się też można na intuicji rodzicielskiej, gdyż zwykle te zachowania i metody, które są skuteczne w „normalnych warunkach rodzinnych”, w przypadku rodzin adopcyjnych nie sprawdzają się. Dziecko adopcyjne, które zwykle ma za sobą trudną przeszłość – przemoc domową, zaniedbanie, brak miłości, wykorzystywanie seksualne, alkoholizm rodziców itp. – może reagować zupełnie inaczej niż przeciętny maluch, wychowujący się w zwykłej rodzinie. Rodzice adopcyjni muszą liczyć się z nieprzewidywalnością przysposobionego dziecka i jego dziwnymi czy niezrozumiałymi reakcjami. Często też czują się bezradni i nie wiedzą, co począć.

O czym powinni pamiętać rodzice adopcyjni? Przede wszystkim powinni orientować się w mechanizmach, jakie rządzą światem dziecka adoptowanego i zdawać sobie sprawę z trudności wychowawczych, jakie może sprawiać dziecko adopcyjne, które stoi przed koniecznością zaadaptowania się do nowych warunków. Czemu służy taka wiedza?

  • Pozwala podejmować najbardziej optymalne metody działania w relacji z dzieckiem adopcyjnym.
  • Sprawia, że decyzja rodziców o adopcji dziecka staje się bardziej świadoma.
  • Pozwala uniknąć poczucia winy, że jest się nieskutecznym rodzicem zastępczym.
  • Przeciwdziała kumulowaniu się negatywnych emocji w dziecku i w rodzicach adopcyjnych.
  • Uprawdopodabnia uniknięcie zaskoczenia i rozczarowania dzieckiem adopcyjnym.
  • Ułatwia podjęcie decyzji o szukaniu profesjonalnej pomocy, kiedy rodzice adopcyjni czują się sfrustrowani, bezradni i nie dają sobie rady z kłopotami wychowawczymi, jakie przejawia dziecko.

Istotna jest również samoświadomość rodziców adopcyjnych. Dlaczego zdecydowali się na adopcję? Jakie są ich motywy postępowania? Co chcą sobie „załatwić” adopcją dziecka? Czego oczekują od adoptowanego dziecka? Jakie znaczenie ma dla nich fakt, że nie mogą mieć własnego dziecka? Warto zastanowić się nad odpowiedziami na te pytania, gdyż zbyt dużo niewiadomych może skutkować frustracją, złością, gniewem i zniechęceniem zarówno po stronie rodziców adopcyjnych, jak i przysposabianego dziecka, a to nie sprzyja prawidłowym relacjom rodzinnym. Poza tym, rodzice adopcyjni i dziecko stoją przed zadaniem zbudowania więzi emocjonalnej. Początkowy entuzjazm, nadzieja, radość zostają zastąpione rozczarowaniem i rozgoryczeniem Więź uczuciowa między adoptowanym dzieckiem i jego zastępczymi rodzicami rodzi się stopniowo i powoli. Zwykle towarzyszy temu ciężki wysiłek. Wzajemne zrozumienie i akceptacja zostają utrudnione poprzez nieufność malucha, podejrzliwość, agresywność, złość, ucieczki z domu, wagary, lekceważenie zasad wychowawczych rodziców, nakazów i zakazów. Przez wiele lat rodzice adopcyjni muszą zadowalać się dużym zaangażowaniem w relacje z dzieckiem, zamiast wzajemnej więzi emocjonalnej ze szkrabem.

2. Rodzice biologiczni w życiu adoptowanego dziecka

Wiele rodziców adopcyjnych musi liczyć się z „obecnością” rodziców biologicznych w życiu przysposobionego przez nich dziecka. To kolejny trud, gdyż rodzice adopcyjni zastanawiają się, czy często patologiczna rodzina biologiczna nie „zepsuje” dziecka, któremu udało się wyrwać z niekorzystnych wpływów. Czy w ogóle mówić maluchowi, że został adoptowany? Czy narażać się na ryzyko, że dziecko zacznie szukać swoich rodzonych rodziców? Kiedy wyjawić wiadomość o adopcji? A może przemilczeć te kwestie? Ale jak wówczas radzić sobie w sytuacji, kiedy maluch przypadkiem dowie się, że został adoptowany? Jak wtedy uporać się z jego negatywnymi emocjami – buntem, rozgoryczeniem, rozczarowaniem, zranieniem, utratą zaufania, poczuciem bycia oszukanym itp.? Jak żyć z lękiem i obawą przed tym, że tajemnica o adopcji może w końcu wyjść na jaw? Z drugiej strony jednak, przyznanie się, że jest się rodzicem adopcyjnym, może zagrażać samoocenie dorosłych – mogą czuć się niepełnowartościowymi rodzicami.

Inny problem powstaje, kiedy adoptowane dziecko pochodzi z rodziny patologicznej, np. przemocowej. Wówczas na linii rodzice adopcyjni-dziecko może pojawić się „prześladowca”. Są to często mechanizmy nieuświadomione. Maluch może zacząć rzutować swoje lęki i bronić się przed rodzicami adopcyjnymi, jakby to byli zagrażający mu rodzice biologiczni. Dziecko stanie się lękliwe, wycofane, bierne, apatyczne, zależne, pozbawione inicjatywy i woli działania albo agresywne, wrogie, gniewne, niosące destrukcję. Z kolei rodzice adopcyjni, obsadzeni przez dziecko w roli „prześladowcy”, mogą zacząć przejawiać niezrozumiałe dla siebie i negatywne wobec dziecka reakcje i zachowania. Rodzi się niebezpieczeństwo uruchomienia niezdrowych sposobów funkcjonowania rodziny, pojawia się napięcie, irytacja, frustracja i wzajemna niechęć. W końcu może zabraknąć miłości, która miała być panaceum na wszelkie kłopoty wychowawcze z maluchem.

3. Wychowanie dziecka adoptowanego

Rodzice adopcyjni powinni zawsze móc skorzystać z pomocy i wsparcia psychologa rodzinnego. Ich trudy wychowawcze są podwójnie ciężkie w porównaniu ze zwykłymi rodzicami. Rodzice adopcyjni często przysposabiają dzieci z rodzin dysfunkcjonalnych, stoją przed zadaniem odbudowania u maluchów poczucia bezpieczeństwa i pewności siebie. Sama miłość nie wystarcza, gdyż dzieci niejednokrotnie nie potrafią jej przyjąć. Poza tym, rodzice adopcyjni często źle rozumieją rodzicielską miłość, utożsamiając ją z uległością wobec dziecka, wynagradzaniem mu doznanych w przeszłości krzywd, ignorowaniem dyscypliny i niestawianiem granic. Takie metody działania potęgują tylko problemy z dzieckiem adopcyjnym. Pojawiają się kradzieże, rozboje, handel narkotykami, złe oceny w szkole itp. O czym powinni pamiętać rodzice adopcyjni? O konsekwencji, kształtowaniu świata wartości, przywracaniu porządku w świecie dziecka, szacunku wobec malucha, wzajemnej współpracy rodzicielskiej, dyscyplinie, cierpliwości, ciągłym powtarzaniu reguł (choćby do znudzenia) i umiejętnym wyznaczaniu granic, bez agresji czy przemocy.

Wiadomo, że każde dziecko jest inne i nie da się podać wzorcowego schematu postępowania z adoptowanym maluchem. Są przecież dzieci, które cierpią na ADHD albo mają zdiagnozowany FAS. W ich przypadku będą obowiązywały podstawowe zasady wychowawcze plus konieczna jest praca terapeutyczna i to zarówno z dzieckiem, jak i rodzicami, którzy zdecydowali się na adopcję. Trzeba mieć świadomość, że problemy z adoptowanym dzieckiem nigdy nie są tylko i wyłącznie winą dziecka czy konsekwencją jego trudnej przeszłości. Nieporozumienia powstają na styku rodzice adopcyjni-dziecko. Trzeba się zatem zastanowić, czy przypadkiem nie stawia się zbyt wygórowanych oczekiwań i nie ma się zbyt ambitnych aspiracji co do przysposobionego dziecka. Może maluch nie czuje się na siłach, by realizować wydumane zamysły adopcyjnych rodziców? Czasami bowiem nasze zwerbalizowane intencje nie pokrywają się z nieświadomymi obawami i potrzebami. Rozmijamy się ze sobą wewnętrznie, powodując rozmijanie się w życiu z innymi ludźmi, np. z małżonkiem czy adoptowanym dzieckiem. Z jednej strony, pojawia się radość z adopcji, z drugiej zaś – smutek i frustracja z powodu niemożności urodzenia własnego dziecka. Adoptowany szkrab wszystko to odczuwa, co może powodować i nasilać problemy wychowawcze, których nawet nie byliśmy świadomi.

Bibliografia

  • Jarmołowska A., Adopcja dziecka. Psychologiczna analiza decyzji u kobiet i mężczyzn, TN KUL, Lublin 2007, ISBN 978-83-7306-351-8.
  • Kwiecień M., (red.), Adopcja – temat bez tajemnic, Wydawnictwo Księży Marianów MIC, Warszawa 2007, ISBN 978-83-7502-099-1.
  • Wąsiński A., Dziecko, rodzice, adopcja. Ontologiczne i psychospołeczne aspekty rodzinnych form opieki zastępczej, „Impuls”, Kraków 2005, ISBN 83-7308-597-1.
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Psychologiczne aspekty adopcji
Psychologiczne aspekty adopcji

Adopcja niemowlaka

Adopcja niemowlaka

Adoptowanie dziecka jest czasami jedyną szansą na posiadanie potomstwa przez pary, które wiele lat bezskutecznie starały się o własne dzieci. Małżeństwa borykające się z problemem niepłodności niejednokrotnie decydują się na adopcję niemowlaka. Małe...

Psychologiczne aspekty adopcji

Rodzice biologiczni

Rodzice biologiczni

Czy rodzice biologiczni są lepsi od tych adopcyjnych? Wydaje się, że odpowiedź jest oczywista. Niestety, rzeczywistość często weryfikuje tę prawdę i wiele maluchów dopiero w rodzinach zastępczych może doświadczyć prawdziwej miłości, wsparcia i szacunku.

Dyskalkulia

Problemy z matematyką

Problemy z matematyką w pierwszych etapach edukacji dziecka skutkują często poważnymi konsekwencjami nie tylko w karierze matematycznej ucznia, ale także odbijają się na psychice m

Dyskalkulia

Problemy z liczeniem

Problemy z liczeniem – tak ogólnie określa się dyskalkulię rozwojową. Niestety, trudności w zakresie rachowania nie ograniczają się tylko do nieumiejętności dokonywania czter

Rozwój społeczny ucznia

Problemy nastolatek

Problemy nastolatek, np. opisywane w czasopismach dla młodzieży, mogą wydawać się śmieszne czy wręcz groteskowe, ale na pewno nie jest do śmiechu młodym dziewczętom, które proszą o

Niepowodzenia szkolne

Problemy z pisaniem

Nauka pisania rozpoczyna się w pierwszej klasie szkoły podstawowej. Niektóre dzieci całkiem sprawnie radzą sobie z pisaniem liter i cyfr, innym wychodzi to gorzej i muszą więcej pr

Niepowodzenia szkolne

Problemy z czytaniem

Problemy z czytaniem zwykło się określać mianem dysleksji. Pierwsze kłopoty z czytaniem u dzieci ujawniają się na początku ich kariery szkolnej. Maluch nie potrafi skojarzyć znaku

Wychowanie przedszkolaka

Problemy wychowawcze

Każde dziecko jest indywidualne. Wraz z rozwojem cywilizacyjnym i ciągłą presją czasu już od małego dzieci wykazują szereg dysfunkcji rozwojowych. Debiut w przedszkolu stanowi ogromne wyzwanie dla niejednego szkraba. Czasami konieczność odnalezienia się...

Uczeń

Problemy ucznia

Zaburzenia rozwojowe nie kojarzą nam się dobrze. Kiedy rodzice ucznia usłyszą taką diagnozę, popadają w panikę. Tymczasem istnieją specyficzne zaburzenia rozwojowe. Dotyczą one głównie umiejętności szkolnych i językowych. Dzieci przejawiające takie ograniczenia...

Niepowodzenia szkolne

Problemy z nauką

Problemy z nauką

Odkąd istnieje szkoła i uczniowie, istnieją także problemy z nauką. Bywają one bardzo różne i zależą od wielu czynników osobniczych oraz zewnętrznych. Rodzice i nauczyciele mogą im