Mitoza. Jak przebiega mitotyczny podział komórkowy?

Mitoza (kariokineza somatyczna) to proces podziału jądra komórkowego, który prowadzi do powstania dwóch potomnych jąder. Każde z nich dostaje taki sam zestaw chromosomów pod względem ich liczby jak jądro pierwotne.

Określeniem mitoza nazywamy również cały podział komórki w czasie którego po podziale jądra komórkowego ma miejsce cytokineza (podział cytoplazmy, która prowadzi do powstania dwóch komórek potomnych). Jest charakterystycznym podziałem wszystkich komórek, wyłączając rozrodcze i to ją głównie odróżnia od mejozy.

Mitoza zachodzi w komórkach generatywnych roślin oraz somatycznych zwierząt. W komórkach zwierzęcych odkryta została w 1873 roku przez Wacława Mayzela, w komórkach roślinnych zaś w 1876 roku przez Edwarda Strasburgera.

Następnie nad mitozą prowadzili Oscar Hertwig i Otto Bütschli, twórcą nazwy zaś Walther Flemming.

Mitoza składa się 4 etapów:

• profaza;
• metafaza;
• anafaza;
• telofaza.

Po mitozie następuje cytokineza.

Profaza

W pierwszym etapie podziału komórki eukariotycznej:

• chromatyna ulega kondensacji do postaci chromosomów;
• chromosomy stają się widoczne;
• struktura chromosomu ujawnia się;
• chromatydy ulegają pogrubieniu, miejsce ich złączenia jest widoczne;
• formuje się wrzeciono podziałowe ;
• jąderko zanika;
• centriole rozchodzą się, każda dobuduje sobie nową.

Metafaza

W drugim etapie mitozy:

• następuje rozpad błony jądrowej (to jest właściwy moment rozpoczęcia metafazy);
• wrzeciono przydziałowe zostaje przyczepione do centromerów;
• chromosomy osiągają maksimum kondensacji;
• chromosomy układają się w płaszczyźnie komórki równikowej - tworzą w ten sposób płytkę metafazową.

Anafaza

Trzeci etap mitozy to:

• rozdzielenie chromosomów na dwie chromatydy, a każda z nich staje się chromosomem potomnym (to właściwy początek anafazy);
• włókna wrzeciona podziałowego ulegają skróceniu, umiejscawiając chromosomy potomne na przeciwległych biegunach komórki;
• podział organelli na jednakowe zespoły.

Telofaza

W czwartym etapie podziału mitotycznego:

• w obrębie skupisk chromosomów powstaje błona jądrowa;
• chromosomy ulegają despiralizacji do chromatyny;
• wyodrębniają się jądra potomne takie same, jak jądro rodzicielskie;
• zachodzi cytokineza (czasem ma miejsce już w anafazie);
• powstają 2 diploidalne komórki potomne.

Zanim dojdzie do właściwego podziału mitotycznego, wcześniej następuje interfaza, która razem z mitozą tworzy cykl komórkowy.