Męska niepłodność – co musisz o niej wiedzieć?

Niepłodność dotyka zarówno kobiety, jak i mężczyzn. Statystyki Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) podają, że czynnik męskiej niepłodności występuje u około 50 proc. par borykających się z problemem niepłodności, w tym w 30 proc. dotyczy tylko mężczyzn, a w 20 proc. współistnieje on z czynnikiem żeńskim. Problem ten dotyka przede wszystkim panów w wieku od 27 do 33 lat.

Dane pochodzące z polskich klinik leczenia niepłodności wskazują, że w przypadku co trzeciej pary, wyłączna przyczyna leży po stronie partnera. Niepokojący jest fakt, że w Polsce problem ten jest bagatelizowany. Jak wynika z raportu „Płodny Polak”, aż 93 proc. mężczyzn nigdy nie poddało się specjalistycznym badaniom.

Nie należy traktować niepłodności jako wyroku. Bardzo często bywa ona stanem przejściowym, a jej przyczyny można wyeliminować.

Anna Brzyszcz

27 stycznia 2017, 13:16

1 z 8Diagnostyka męskiej niepłodności

W większości wypadków problemy powodujące niepłodność nie dają żadnych odczuwalnych objawów. Nieprawidłowości zaczyna się podejrzewać, kiedy para przez co najmniej rok współżyje ze sobą regularnie bez żadnych zabezpieczeń, a kobieta nie zachodzi w ciążę. Lekarz zazwyczaj najpierw bada mężczyznę, ponieważ analiz w tym wypadku jest mniej i nie są one tak skomplikowane, jak u kobiet. Nie należy więc zwlekać w sytuacji, gdy podejrzewa się problem z niepłodnością. W większości przypadków jej przyczynę ustala się już po:

analizie jakości nasienia,
badaniach na obecność przeciwciał niszczących plemniki,
badaniu poziomu hormonów,
biopsji jąder, gdy w nasieniu nie ma plemników, ale mogą być w jądrach,
badaniu poziomu hormonów,
analizie nasienia,
badaniu fizykalnym przeprowadzonym przez urologa,
wykonaniu USG jamy brzusznej.

Po serii badań i ustaleniu, co jest przyczyną niepłodności, specjaliści wybierają właściwą metodę leczenia. Najczęściej w tych przypadkach lekarz przepisuje antybiotyki, hormony lub zleca zabieg, mający na celu usunięcie nieprawidłowości utrudniających spłodzenie potomka. Zdarzają się też przypadki, kiedy problem z płodnością jest trudny do zdiagnozowania. Konieczna jest wówczas dalsza specjalistyczna diagnostyka i leczenie pod kontrolą lekarza androloga.

2 z 8Styl życia

Przyczyn niepłodności męskiej jest wiele, jednak wśród najczęstszych czynników mogących ją powodować wymienia się styl życia. Stres, praca w pozycji siedzącej lub w złych warunkach, używki, przegrzewanie jąder (np. zbyt obcisła bielizna) to główni winowajcy. W tym wypadku zmiana nawyków ma duże znaczenie. To, co może pomóc płodności mężczyzny, to: aktywny wypoczynek, dieta niskotłuszczowa, bogata w owoce i warzywa, witaminy A, C, E oraz cynk, które poprawiają jakość nasienia.

3 z 8Niska jakość spermy

Duża część męskich problemów z poczęciem związana jest z wadami nasienia. Produkcja plemników zależy od hormonu wytwarzanego przez przedni płat przysadki mózgowej i od prawidłowego stężenia testosteronu. Gdy produkcja tych hormonów zostaje zaburzona, maleje liczba plemników. Po wykonaniu badań, które stwierdzają wady nasienia, najczęściej zaleca się podawanie hormonów.

O problemach partnerów z poczęciem dziecka często decyduje nie tylko zbyt mała liczba, ale i ruchliwość plemników, a także zmiany w ich budowie. Aby zdiagnozować te problemy niezbędne jest badanie nasienia.

4 z 8Żylaki powrózka nasiennego

Powodują one aż 15 proc. problemów ze spłodzeniem potomstwa. Schorzenie związane jest z powiększeniem żył w mosznie i przeważnie dotyka młodych mężczyzn. Żylaki powrózka nasiennego prowadzą do przegrzania i niedotlenienia jąder, co zaburza produkcję spermy. Podczas gdy początkowo choroba nie daje żadnych objawów, z czasem chory doświadczać może ciążenia w okolicy moszny i pachwiny, uczucia ciepła w jądrach, a także wyczuwać pod palcami zgrubienia żył.
W leczeniu najczęściej stosuje się zabiegi chirurgiczne polegające na usunięciu żylaków, a także leki mające na celu obkurczenie oraz zasklepienie problematycznego naczynia.

5 z 8Choroby autoimmunologiczne

U ok. 10 proc. mężczyzn mających problemy z płodnością występują zaburzenia autoimmunologiczne. Przeciwciała atakują wówczas komórki własnego organizmu (w przypadku niepłodności – plemniki), gdyż rozpoznają je jako obce antygeny. W konsekwencji plemniki zlepiają się, a ich ruchliwość się obniża. Chociaż przyczyny tego mechanizmu nie są do końca znane, przypuszcza się, że mogą być związane z urazami jąder, niedrożnością nasieniowodów oraz stanami zapalnymi.

6 z 8Wady wrodzone i nabyte

Częstą przyczyną niemożności spłodzenia potomstwa są wrodzone i nabyte wady narządów płciowych, zaburzenia funkcji jąder, umiejscowienie ich poza moszną, zrośnięcie się napletka z żołędzią czy zbyt krótkie wędzidełko.
W przypadku nieprawidłowo rozwiniętych jąder, odpowiedzialnych za produkcję plemników, szanse na posiadanie dzieci są bardzo małe. W niektórych przypadkach możliwe jest leczenie operacyjne wad, które pozwala na przywrócenie prawidłowej anatomii.

7 z 8Pozostałe czynniki, które mogą prowadzić do niepłodności

Nieleczone choroby weneryczne oraz infekcje mogą prowadzić do uszkodzenia jąder oraz powstania powikłań skutkujących bezpłodnością. Niekorzystnie na nasienie wpływa także radioterapia i chemioterapia oraz niektóre leki stosowane w terapii chorób nowotworowych, które mogą powodować nieodwracalne zmiany w tkance jąder.

Płodność męską upośledzać mogą choroby ogólnoustrojowe, takie jak: cukrzyca, choroby tarczycy, a także przechodzona w okresie dojrzewania świnka. Niekorzystnie wpływa na nią także wsteczny wytrysk. Dochodzi do niego, gdy w czasie wytrysku nasienie nie wydostaje się na zewnątrz, ale trafia do pęcherza i jest wydalane wraz z moczem.