Emocje i relacje. Żłobek to doskonała przestrzeń do doświadczania

Emocje towarzyszą nam każdego dnia. Czujemy je od pierwszych chwil życia. Są szalenie ważne, choć bywa, że je bagatelizujemy. Dotyczy to zwłaszcza dzieci, których radości i smutki z perspektywy dorosłego mogą wydawać się błahe. Dawniej w kontekście żłobków nikt nawet o emocjach nie myślał. Dziś na tym polu dokonała się prawdziwa rewolucja. Dziecko stawia się w centrum, a opieka nad nim uwzględnia wszystkie aspekty jego rozwoju – nie tylko zdrowie i bezpieczeństwo, ale też emocje, potrzeby społeczne i indywidualne tempo poznawania świata.

Małe sukcesy, wielkie emocje

Współczesne punkty opieki dla dzieci poniżej 3 roku życia to miejsca, w których najmłodsi uczą się rozpoznawać i nazywać swoje uczucia, radzić sobie z frustracją, cieszyć się małymi sukcesami i wspólnie odkrywać radość z zabawy z rówieśnikami. To tutaj rodzą się pierwsze przyjaźnie, dziecko uczy się dzielenia z innymi i współpracy, a opiekunowie są przewodnikami po świecie emocji.

Każdy dzień to okazja do nauki empatii, rozwijania pewności siebie i poczucia bezpieczeństwa w grupie. Są to umiejętności, które w przyszłości staną się podstawą w kontaktach z ludźmi.

– Dziecko uczy się funkcjonowania w środowisku społecznym. Ma możliwość budowania zaufania do opiekunów i relacji rówieśniczych, których nie zastąpi kontakt z dorosłym. Dziecko uczy się czekać na swoją kolej, dzielić się zabawką (lub przynajmniej próbować to robić), rozpoznawać emocje swoje i innych. Rozwój neuronów lustrzanych we wczesnym etapie funkcjonowania dziecka w grupie społecznej ma kluczowe znaczenie dla jego funkcjonowania na kolejnych etapach edukacji – zauważa dr Marta Pacholczyk-Sanfilippo, pedagożka, wykładowczyni UW i ekspertka Akademii Wsparcia Rozwoju Malucha.

Opieka wczesnodziecięca jako trening życia społecznego

Dziecko w żłobku każdego dnia doświadcza sytuacji społecznych, które w przyszłości ułatwią mu funkcjonowanie w relacjach z rówieśnikami i dorosłymi. Dziś chce tę samą zabawkę, co kolega, a jutro, dzięki nauce czekania i dzielenia się, będzie potrafiło współpracować w klasie, a później również w pracy. Gdy w trakcie zabawy ktoś przypadkiem przewróci wieżę z klocków, doświadcza frustracji, ale właśnie wtedy uczy się, jak radzić sobie z trudnymi emocjami i drobnymi niepowodzeniami. Innym razem, podczas posiłku czy zajęć grupowych, zauważa, że ktoś potrzebuje pomocy. To jedna z pierwszych lekcji empatii i wrażliwości, które w przyszłości ułatwią budowanie trwałych relacji i zrozumienie innych ludzi.

– Żadne zajęcia z dorosłym nie zastąpią kontaktu z rówieśnikiem, który też coś chce, czegoś odmawia, czasem się zezłości, czasem przytuli. To są pierwsze próby budowania własnej pozycji, stawiania granic, a nawet poznawania siebie – tłumaczy dr Marta Pacholczyk-Sanfilippo.

W placówce opieki wczesnodziecięcej dziecko nawiązuje również relacje z opiekunem, który nie tylko sprawuje nad nim pieczę, ale też obserwuje je w grupie, towarzyszy w pierwszych próbach dzielenia się, pomaga radzić sobie z frustracją i emocjami. I o ile rodzic jest dla dziecka punktem odniesienia i źródłem bezpieczeństwa, o tyle opiekun wspiera je w stopniowym oswajaniu się ze światem, w którym każdy człowiek jest inny – ma swój charakter, potrzeby i sposób patrzenia na rzeczywistość.

– Z roku na rok rośnie liczba opiekunów z wysokimi kompetencjami. Coraz więcej osób pracujących w placówkach to profesjonaliści, którzy regularnie podnoszą swoje kwalifikacje. Nowe standardy zawodowe, które właśnie są wdrażane, zakładają, że rozwój zawodowy stanie się nie tylko możliwością, ale i obowiązkiem. To ogromny krok w stronę profesjonalizacji tej formy edukacji – wskazuje dr Marta Pacholczyk-Sanfilippo.

Bliskość ułatwia adaptację

Nowoczesna opieka wczesnodziecięca jest dziś mocno skoncentrowana na emocjach dziecka oraz na uważnym dostrzeganiu i zaspokajaniu jego potrzeb. Takie podejście znacząco ułatwia proces adaptacji. Dzięki cierpliwości, bliskości i konsekwentnemu budowaniu poczucia zaufania maluch stopniowo odnajduje się w nowym otoczeniu. Uważni opiekunowie potrafią odczytywać sygnały wysyłane przez dziecko, adekwatnie na nie reagować i krok po kroku oswajać je z grupą oraz nowymi doświadczeniami.

Nie oznacza to, że pierwsze dni w żłobku będą wolne od łez i trudnych rozstań. Różnica polega jednak na tym, że rodzic ma pewność, iż jego pociechą opiekują się osoby z odpowiednim podejściem – pełnym czułości, spokoju i zrozumienia. A kiedy dorosły czuje się spokojniejszy, ten stan udziela się także dziecku, które łatwiej odnajduje się w nowej sytuacji.

Bezpłatne warsztaty o opiece wczesnodziecięcej dla rodziców

"Akademia Wsparcia Rozwoju Malucha" to projekt realizowany przez Fundację Zwalcz Nudę. Cel? Zwiększanie świadomości rodziców na temat zalet opieki wczesnodziecięcej i popularyzowanie wiedzy na jej temat. Inicjatywa pokazuje, że profesjonalna i dobrze zorganizowana opieka to nie tylko gwarancja bezpieczeństwa, ale również szansa na wszechstronny rozwój. W tzw. „białych gminach” Fundacja realizuje działania informacyjne oraz skierowane do rodziców małych dzieci bezpłatne warsztaty o opiece wczesnodziecięcej. Kalendarz warsztatów i zapisy prowadzone są za pośrednictwem strony internetowej https://akademiawsparcia.com.pl/wydarzenia.

"Akademia Wsparcia Rozwoju Malucha" jest zadaniem dofinansowanym z budżetu państwa w ramach projektu "Akademia Wsparcia – krajowy system wspierania opieki wczesnodziecięcej w Polsce 2024–2026". Całkowita wartość zadania wynosi 9 417 900 zł, z czego dofinansowanie to 9 323 721 zł. Umowa została podpisana 2 kwietnia 2025 r.