Sepsa - przyczyny, objawy, leczenie, czynniki ryzyka

Co to jest sepsa? Nie jest to choroba, a jedynie zespół objawów. Nie można się nią zarazić, jednak zakazić się można chorobotwórczymi drobnoustrojami, które u pewnych osób (najczęściej osłabionych, przewlekle chorych) mogą wywołać zakażenie, prowadzące do wystąpienia zespołu ogólnoustrojowej reakcji zapalnej.

Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje, że na całym świecie aż 7 proc. zgonów wśród najmłodszych pacjentów spowodowanych zostało przez sepsę. Jest to zatem poważny problem zdrowotny.

Sepsę najczęściej wywołują meningokoki i pneumokoki.

Meningokoki to niezwykle groźne drobnoustroje. Na wystąpienie inwazyjnych chorób meningokokowych najbardziej narażone są dzieci (od 3. miesiąca życia do 5 lat) ze względu na ich jeszcze nie w pełni rozwinięty układ odpornościowy.

Meningokoki bardzo łatwo się rozprzestrzeniają. Żyją w wydzielinie jamy nosowo-gardłowej, a ich nosicielami jest blisko 10 proc. ludzi. Poza organizmem człowieka bakteria ta szybko ginie. Zakażeniu sprzyjają niektóre zachowania - picie z jednego kubka, pocałunki, wspólne używanie sztućców.

Uwagę rodziców powinny zwrócić objawy, takie jak:

• gorączka,
• zmęczenie,
• wymioty,
• zimne dłonie i stopy
• dreszcze,
• silne bóle mięśni, stawów i jamy brzusznej,
• szybki oddech,
• biegunka.

Chore dziecko z takimi objawami powinno jak najszybciej zostać zbadane przez lekarza.

Objawy sepsy na początku mogą być podobne do symptomów przeziębienia. Jeśli jednak stan dziecka nieustannie się pogarsza, nie należy zwlekać z wyjazdem do szpitala. Symptomy, które powinny wzbudzić niepokój, to:

• wysoka gorączka (nie można jej zbić lekami przeciwgorączkowymi) lub przeciwnie – zbyt niska temperatura ciała,
• biegunka,
• wymioty,
• znacznie przyspieszone tętno (powyżej 90/minutę),
• ból kończyn,
• ciemnoczerwone wybroczyny (nie bledną pod naciskiem)
• częstotliwość oddechu powyżej 20/minutę.

Sepsa rozwija się błyskawicznie, a pomoc choremu powinna być udzielona jak najszybciej (znacznie zwiększa to szansę na wyleczenie).

W przypadku sepsy meningokokowej konieczne jest podjęcie działań profilaktycznych, które koordynują służby sanitarne. Osobom, które w ciągu 10 dni od wystąpienia zachorowania miały bezpośredni i długotrwały kontakt z chorym, podaje się antybiotyk o szerokim spektrum działania.

Pewną ochronę stanowią szczepienia przeciwko bakteriom, które doprowadzić mogą do rozwoju sepsy. Warto więc rozważyć szczepienie przeciwko pneumokokom i meningokokom, zwłaszcza jeśli pacjent znajduje się w grupie ryzyka. Należą do nich:

• dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym,
• żołnierze, rekruci, mieszkańcy akademików,
• przewlekle chorzy (np. pacjenci z cukrzycą),
• osoby podróżujące w rejony o podwyższonym ryzyku zachorowania(Arabia Saudyjska, Afryka Północna i Środkowa).

Jeśli sepsa zostanie szybko rozpoznana, a leczenie wdrożone, wówczas w wielu przypadkach udaje się zahamować postęp reakcji zapalnej.

Pamiętajmy też, że dzieci urodzone po 1 stycznia 2017 roku są szczepione obowiązkowo przeciwko pneumokokom. Do wyboru mamy bezpłatną, "sanepidowską" szczepionkę chroniącą przeciwko 10 typom pneumokoków (10-walentną), ale obowiązku szczepiennego dopełnimy też preparatem skuteczniejszym – 13-walentnym, za który jednak trzeba zapłacić. O wyborze szczepionki warto porozmawiać z pediatrą.