Egipscy bogowie i ich atrybuty

Mitologia egipska jest zbiorem mitów, które mają na celu ugruntowanie pozycji oraz określenie funkcji bogów w wierzeniach ludzi mieszkających w państwie Faraonów aż do nadejścia wielkich religii monoteistycznych: chrześcijaństwa i islamu.

Początek powstawania mitów egipskich uznajemy połowę IV tysiąclecia p.n.e., gdy ne terenie obecnej doliny i delty Nilu zaczęły zawiązywać się pierwsze państwa, ostatecznie zjednoczone w dwa królewstwa Egiptu Dolnego - Delty i Górnego - Doliny. Królestwa te zostały ostatecznie połączone w jedno państwo.

Razem ze zjednoczeniem politycznym ziem tego kraju, zmieniał się również system wierzeń. Niektóre lokalne bóstwa zyskiwały przewagę nad innymi, tworząc panteony i hierarchie. Zadaniem mitów było uzasadnianie i wyjaśnianie roli poszczególnych bogów, a także ugruntowanie miejsc ich kultu i przewagę nad innymi ośrodkami.

Mity te często pełniły funkcję propagandową - podpierały od strony metafizycznej przewagę polityczną jednych ośrodków kultu nad innymi. Kolegia kapłańskie podejmowały działania, aby miejsce, nad którym sprawowały opiekę, włączyć do cyklu mitów, które uzyskały już miejsce w systemie wierzeń starożytnych Egipcjan.

Mitologię egipską cechował głównie politeizm oraz zoomorfizm.

W mitologii egipskiej na początku istniał wielki praocean (Nun), z którego powstał twórca i pierwszy bóg - Ra (Re). Zaczął on z chaosu wydobywać ład oraz budować świat. Stworzył pierwszą parę bóstw: boginię wilgoci Tefnut oraz boga powietrza Szu.

Z wymienionego związku zrodziło się niebo - bogini Nut i ziemia - bóg Geb. Oni zaś mieli czworo dzieci: Izydę, Seta, Ozyrysa i Neftydę.

Inna wersja podaje, że pierwszym bogiem był Atum, który wyłonił się zza pagórka, był jednak utożsamiany z Ra, nawet łączono te dwa imiona, nazywając tego biga Ra-Atum.

W świecie tym panował porządek, sprawiedliwość i prawda - maat. Istniał jednak wciąż chaos, którego celem było pochłonięcie tego porządku. Istnienie świata zależało od utrzymania równowagi między tymi dwoma siłami.

Bogowie rządzili na świecie. W najlepszym okresie ich panowania na czele panteonu stał Ozyrys, jednak został on zabity przez zazdrosnego Seta, który po poćwiartował i wrzucił do Nilu.

Zabitego boga udało się wskrzesić jego żonie - Izydzie, przy pomocy Anubisa, który pokazał jej, jak za pomocą bandaży można złączyć ciało. Z tego związku narodził się Horus, który, gdy dorósł, zaczął domagać się władzy. Dlatego też została ona podzielona: Ra był władcą nieba, Ozyrys podziemi, a Horus Ziemi.

Bogowie egipscy - Ra (Re)

Ra był bogiem słońca, stwórcą świata i ładu we Wszechświecie, panem bogów, ludzi żywych i zmarłych. Przedstawiano go z dyskiem słonecznym na głowie oraz głową Sokoła. Zgodnie z mitologią w dzień pływał barką po niebie, wieczorem zaś połykała go bogini Nut, aby rano mógł ponownie się narodzić.

Bóg państwowy w Helipolis, w czasach Nowego Państwa świecił najwyższe triumfy. Czczono go w wielu różnych miejscach na terenie Starożytnego Egiptu.

Bogowie egipscy - Ozyrys

Ozyrys był bogiem Ziemi, przedstawianym jako człowieka owiniętego w całun, z berłem i flagellum w rękach. Na głowie miał białą koronę z rogami i piórami.

Jego kult rozszedł się po całym Egipcie. Według mitologii był zmarłym władcą Krainy Zachodniej i odradzał się w swym synie - Horusie.

Ozyrys jako bóg zmarłych stał się symbolem wiecznego życia, był bogiem wegetacji i odradzającej się przyrody. Utożsamiano go z wodami Nilu, a także z Księżycem i jego fazami.

Bogowie egipscy - Horus

Horus był synem Ozyrysa i Izydy. Bóg nieba. Opiekował się monarchią egipską, a ten, kto panował, przybierał jego imię, utożsamiając się z nim. Był to najstarszy bóg państwowy utożsamiany z instytucją władzy królewskiej.

Miał głowę sokoła zwieńczoną tarczą słoneczną, przybierał również postać dziecka z palcem w ustach.

Bogowie egipscy - Izyda

Izyda była opiekunką ludzi. Przedstawiano ją jako kobietę z tarczą słoneczną między krowimi rogami, w dłoniach miała berło lub znak życia ANCH. Żona (i siostra) Ozyrysa i matka Horusa, z którym często przedstawiana jest na rękach.

Kulty Izydy dotarł poza Egipt: Sumerowie i Babilończycy czcili ją jako boginię Isztar, w **Palestynie i Syrii jako Anat i Astre. W mitologii greckiej to Demeter Artemida, Nemezis, Persefona lub Afrodyta. Celtowie i Skandynawowie czcili ją jako Izoldę.

Bogowie egipscy - Set

Syn Nut i Geba, bóg burzy i pustyni. Brat, a jednocześnie wróg Ozyrysa, którego okrutnie zabił. Prowadził wojnę o władzę w Egipcie z Horusem, przynosił zło.

Jego wizerunek przedstawiano jako niezidentyfikowane zwierzę.

Bogowie egipscy - Anubis

Anubis był bogiem zmarłych. Jego zwierzęciem był czarny pies. Bóg ten pomagał w zaświatach Ozyrysowi, gdzie prześwietlał ludzkie myśli. Związany był z mumifikacją zwłok, był jednym z władców podziemia.

Wśród innych bogów egipskich znajdowali się m.in.:

• Amon;
• Apopis;
• Babi;
• Geb;
• Heket;
• Chonsu;
• Mechit;
• Nechbet;
• Neftyda;
• Nut;
• Onubis;
• Ptah;
• Sobek;
• Szu;
• Tefnut.