Bezpieczeństwo dziecka w sieci. "Dezinformacja to nie tylko fake newsy"

Przeglądając internet, oglądając telewizję czy słuchając radia, jesteśmy narażeni na wszelkiego rodzaju fake newsy i dezinformację. Szczególnie zagrożone nimi są dzieci i młodzież, którzy nie umieją, tak jak często robią to dorośli, filtrować podejrzanych treści i sprawdzać ich prawdziwość.

Narażenie na fake newsy może u najmłodszych prowadzić do silnych emocji związanych ze strachem, a nawet agresją. W ich przypadku wiara w niesprawdzone informacje wiąże się często z zaufaniem, jakim darzą influencerów i znane osobowości ze świata mediów, w tym tych, którzy prężnie działają w sieci.

Jednak nie tylko dzieci padają ofiarami fake newsów. Jak wynika z raportu "Dezinformacja oczami Polaków 2024": aż 81 proc. respondentów uważa, że w ostatnich 10 lat skala fałszywych treści w internecie znacząco wzrosła, a 9 na 10 osób przyznało, że choć raz udostępniło nieprawdziwą informację. Wśród mediów, które najczęściej szerzą fake newsy, podano telewizję (64 proc.) oraz internetowe portale informacyjne (58 proc.).

- Dezinformacja to nie tylko fake newsy. To w obecnych czasach realne zagrożenie - mówi Maia Mazurkiewicz, prezeska Fundacji PZU.

Zagrożenie, które może prowadzić m.in. do manipulowania opinią społeczną, wywoływania chaosu i paniki, promowanie określonych zachowań i podważania zaufania do instytucji.

Aby skutecznie walczyć z chaosem informacyjnym, Fundacja PZU rozpoczęła kampanię #CzystyPrzekaz, w której udział wzięli Magda Gessler, Mikołaj Roznerski i Szymon Marciniak. W ramach akcji pokazują oni, jak nie wpaść w pułapkę fałszywych informacji zagrażających naszemu zdrowiu, relacjom i społecznej spójności.

- W obliczu dynamicznie zmieniającego się krajobrazu informacyjnego, umiejętność weryfikacji faktów staje się nie tylko ważna, ale wręcz niezbędna. Postaw na czysty przekaz, czyli wolny od manipulacji i zewnętrznych wpływów - do tego zachęcamy w kampanii społeczno-edukacyjnej, która jest naszą odpowiedzią na dezinformację. Fundacja PZU wraz z licznymi organizacjami i mediami stara się uwrażliwić społeczeństwo na ten problem. Chcemy też wyposażać Polski i Polaków w konkretne narzędzia i umiejętności pozwalające samodzielnie weryfikować informacje znalezione w Internecie - podkreśla Mazurkiewicz.

W ramach kampanii na stronie czystyprzekaz.pl można sprawdzić, jak filtrować informacje i weryfikować źródła, a także zyskać dostęp do prostych, praktycznych narzędzi. Kampania obejmie działania społeczne i edukacyjne, w tym warsztaty w szkołach. Powstała z inicjatywy Fundacji PZU.

Bezpieczeństwo dziecka w sieci to dziś temat, który wymaga od rodziców zarówno uważności, jak i otwartości. Internet jest przestrzenią, w której dziecko może się rozwijać, uczyć i nawiązywać relacje, ale jednocześnie niesie ze sobą zagrożenia, które często są niewidoczne na pierwszy rzut oka. Dlatego tak ważne jest, by budować z dzieckiem relację opartą na zaufaniu i rozmowie - nie tylko wtedy, gdy pojawia się problem, ale na co dzień.

Warto rozmawiać z dzieckiem o tym, czym jest prywatność i dlaczego nie powinno się udostępniać swoich danych osobowych w internecie. Trzeba wyjaśnić, że nie wszystko, co widzi w sieci, jest prawdziwe i że nie każda osoba, która nawiązuje kontakt, ma dobre intencje. Istotne jest też, by dziecko wiedziało, że zawsze może przyjść z problemem do rodzica - bez lęku przed karą czy oceną.

Dobrym krokiem jest wspólne korzystanie z internetu, szczególnie gdy dziecko dopiero zaczyna swoją przygodę online. Wspólne przeglądanie stron, oglądanie filmów czy granie w gry może stać się okazją do rozmowy o tym, co jest fajne i bezpieczne, a co może budzić niepokój. Warto także być świadomym, z jakich aplikacji czy serwisów dziecko korzysta, i jakie treści tam znajdują.

Rodzic powinien być też przykładem - pokazywać, jak dbać o swoją prywatność, jak reagować na podejrzane wiadomości, jak nie ulegać manipulacji w sieci. Edukacja cyfrowa to proces, który trwa i nie kończy się na jednej rozmowie. To raczej seria wspólnych doświadczeń i otwartego dialogu, który z czasem może przerodzić się w większą samodzielność i odpowiedzialność dziecka.

Wszystko sprowadza się do obecności, empatii i konsekwentnego towarzyszenia dziecku w odkrywaniu cyfrowego świata. Zamiast kontroli - relacja. Zamiast zakazów - rozmowa. Bo tylko w takim klimacie dziecko nauczy się chronić siebie w sieci.

Marta Słupska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. fundacja.pzu.pl
2. czystyprzekaz.pl