Ciąża pozamaciczna

Ciąża pozamaciczna (inaczej ektopowa), graviditas ectopica – to ciąża, która zagnieżdża się poza macicą, najczęściej w jajowodzie (ok. 99% przypadków). Czasem miejscem zagnieżdżenia może być jajnik, narządy jamy brzusznej lub szyjka macicy. Ciąża ektopowa występuje najczęściej u kobiet między 25 a 30 rokiem życia. Wczesne rozpoznanie i leczenie takiej ciąży zapobiega wystąpieniu groźnych powikłań i odległych następstw. Przyjmuje się, że na 100 ciąż, jedna z nich jest ciążą ektopową, w której rozwijający się zarodek wyczerpuje swoje zapasy krwi i obumiera, powodując silne krwawienie.

Objawy ciąży pozamacicznej

W razie wystąpienia ciąży ektopowej pojawia się silny, kolkowy ból, bardzo dokuczliwy, zazwyczaj rozpoczyna się w jednym miejscu, a następnie rozprzestrzenia na całą jamę brzuszną. Poza tym ból nasila się podczas działania tłoczni brzusznej, kaszlu lub przy poruszaniu się. Kolejnym objawem ciąży pozamacicznej jest obfite krwawienie z pochwy, nudności i wymioty, zawroty głowy lub zasłabnięcia, bóle w okolicach barku, uczucie parcia na stolec. Z kolei pęknięcie jajowodu, w którym rozwijała się ciąża, może być przyczyną silnego krwotoku z objawami wstrząsu – szybkie, nitkowate tempo, zimna, wilgotna skóra, omdlenie, jak również nagły ból, który po pewnym czasie rozprzestrzenia się poza obszar miednicy. Kobieta musi wówczas być operowana. Czasem trzeba usunąć jajowód.

Przyczyny ciąży pozamacicznej

Ryzyko wystąpienia zwiększa się, jeśli wcześniej wystąpiła u kobiety infekcja jajowodów lub zapalenie w obrębie miednicy małej lub jeśli jajowód został uszkodzony. Zagrożenie wzrasta, jeśli kobieta zaszła w ciążę mimo stosowania wkładki domacicznej lub zażywania pigułek, które powodują zaburzenie perystaltyki jajowodów. Innymi przyczynami ciąży ektopowej mogą być ponadto operacje na macicy, które powodują zagięcie jajowodu, endometrioza, poprzednia ciąża pozamaciczna, przebyte operacje z pooperacyjnym bliznowaceniem, podwiązania jajowodów (źle wykonany zabieg), wielokrotne usuwanie ciąży, zachyłki ściany jajowodu, czy narażenie macicy na działanie DES (dietylostilbestrolu).

Leczenie ciąży pozamacicznej

W dobie wysokorozwiniętej ultrasonografii zdiagnozowanie ciąży pozamacicznej jest łatwiejsze niż kilkadziesiąt lat temu. Podstawą rozpoznania są zazwyczaj dwie łącznie wykonywane metody:

Seryjnie powtarzany test, który monitoruje poziom hormonu HCG we krwi matki. Brak wzrostu lub spadek poziomu tego hormonu może wskazywać na nieprawidłowe zagnieżdżenie się jaja płodowego.
USG o wysokiej rozdzielczości umożliwia uwidocznienie macicy i jajowodów. Brak pęcherzyka ciążowego w macicy może wskazywać na rozwój ciąży ektopowej, mimo tego, że pęcherzyk nie jest widoczny w jajowodzie.

Zastosowanie nowoczesnej aparatury diagnostycznej pozwala w ponad 80% rozpoznać obecność ciąży pozamacicznej jeszcze przed jej pęknięciem. Zabieg wykonuje się metodą laparoskopową poprzez dwa nacięcia, jedno w pępku, by umieścić wziernik, drugie niżej, w brzuchu, przez który wkłada się przyrządy operacyjne. Laparoskopia pozwala na krótszy pobyt w szpitalu i znacznie skraca okres rekonwalescencji. Możliwe jest uratowanie jajowodu, o ile nie ma nieodwracalnych uszkodzeń. Zachowanie jajowodu rokuje na ewentualną ciążę w przyszłości.

Anna Liszewska

Artykuły Ciąża pozamaciczna

Ciąża pozamaciczna a test ciążowy

Ciąża pozamaciczna może dawać pozytywny wynik testu ciążowego, co nie oznacza, że ciąża rozwija się w sposób prawidłowy. Dlatego najlepiej potwierdzić ciążę u ginekologa podczas badania USG.

W ciąży pozamacicznej test ciążowy w około 50% przypadków daje wynik pozytywny, ponieważ działanie domowego testu opiera się na wykrywaniu obecności beta-hCG w moczu.

Objawy ciąży pozamacicznej

Ciąża pozamaciczna jest jedną z komplikacji w przebiegu ciąży kobiety. Jest to stan zagrażający zdrowiu matki, dlatego ważne jest wczesne rozpoznanie charakterystycznych objawów ciąży pozamacicznej.

Na początku kobieta doświadczy objawów charakterystycznych dla prawidłowej ciąży – nie pojawi się krwawienie miesiączkowe, odczuje natomiast ból piersi, nudności i zmęczenie.

Ciąża po ciąży pozamacicznej

Ciąża po ciąży pozamacicznej wiąże się z nieco wyższym niż normalnie ryzykiem, że znów pojawi się ciąża ektopowa. Zwykle nie ma przeciwwskazań do ponownego zajścia w ciążę.

Leczenie ciąży pozamacicznej

Leczenie ciąży pozamacicznej może być operacyjne lub farmakologiczne. Wybór leczenia zależny jest od zaawansowania ciąży ektopowej, a także od planów co do zajścia w kolejną ciążę przez kobietę.