Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Przemoc psychiczna w małżeństwie

Przemoc psychiczna w małżeństwie jest trudna do udowodnienia, gdyż nie widać bezpośrednio śladów molestowania psychicznego. Siniaki, złamania, podbite oko widać od razu – można dokonać obdukcji lekarskiej. Jak natomiast dowieść, że partner grozi, straszy, krzyczy i bezpodstawnie oskarża? Przemoc psychiczna, podobnie jak fizyczna czy seksualna, jest traktowana jako przestępstwo. Przemoc emocjonalną definiuje się najczęściej jako wywieranie wpływu na zachowanie, myśli i stan fizyczny osoby bez jej zgody przy użyciu środków komunikacji interpersonalnej. Typowe formy znęcania się psychicznego obejmują groźby, molestowanie psychiczne i obelgi. Jak objawia się przemoc psychiczna w związku i jak jej przeciwdziałać?

1. Środki przemocy psychicznej

Przemoc to nie tylko wykorzystywanie fizycznej przewagi nad drugim człowiekiem, zniewolenie, molestowanie seksualne i bicie. To także psychiczne znęcanie się w postaci obelg, upokorzeń, wyzwisk i urągania godności osobistej. Najczęściej przemocy domowej ulegają kobiety i dzieci jako najsłabsze ogniwa systemu rodzinnego. Coraz częściej zdarza się jednak tak, że w rolę kata wciela się kobieta, a ofiarami stają się maluchy i mąż. Ofiary przemocy domowej niejednokrotnie nie wiedzą, czy zachowania i reakcje domowego sadysty mieszczą się w granicach „burzliwego związku”, czy to już jawna patologia. Wiele osób, które są molestowane psychicznie, upatruje winy w sobie, twierdząc, że same sprowokowały partnera do tak gwałtownej reakcji. Przemoc psychiczna to jeden z modeli toksycznych związków, które ranią i niszczą nie tylko małżonków, ale także dzieci – świadków domowych awantur, wyzwisk i łez. W jaki sposób manifestuje się przemoc psychiczna w rodzinie?

  • Pojawia się agresja słowna i bezustanna krytyka – krzyk, niesłuszne oskarżenia, przedrzeźnianie, wyzwiska, obelgi, inwektywy, uszczypliwe aluzje, wulgaryzmy.
  • Toksyczny małżonek okazuje pogardę, lekceważy partnera, poniża przy ludziach, przerywa rozmowy telefoniczne, nie szanuje wysiłku, pracy ani opinii partnera życiowego.
  • Można zaobserwować różne techniki wywierania presji – rozpowiadanie plotek na temat partnera, szykanowanie go, zabieranie pieniędzy, dzieci, kluczy od domu albo samochodu, wyłączanie telefonu.
  • Domowy tyran chce mieć kontrolę nad małżonkiem, dlatego skutecznie izoluje go od otoczenia – blokuje rozmowy telefoniczne, narzuca swoją wolę, utrudnia kontakty z rodziną i znajomymi, zamyka w domu, inwigiluje, z kim spotyka się partner.
  • Atmosfera terroru wynika też z prześladowania, śledzenia partnera, otwierania prywatnej korespondencji, kontroli rozmów telefonicznych, publicznego zawstydzania małżonka.
  • Główną metodą znęcania się psychicznego są groźby – wykonywanie groźnych gestów, niszczenie osobistych rzeczy ofiary, kopanie w ściany, rzucanie na oślep przedmiotami, które są pod ręką, wymachiwanie nożem, manifestowanie siły fizycznej.
  • Toksyczni partnerzy zaprzeczają często swoim agresywnym zachowaniom, wmawiając ofiarom, że to one sprowokowały ich do agresji. Oskarżają partnera o brak zrozumienia. Grają przed rodziną i bliskimi troskliwych, opiekuńczych, delikatnych i szarmanckich, by zyskać zaufane i uśpić czujność otoczenia. Czasami płaczą i błagają o przebaczenie, apelując o litość i powołując się na uczucie łączące ich z partnerem.

Arsenał środków przemocy psychicznej obejmuje także zawoalowane formy manipulacji, emocjonalne i finansowe uzależnianie partnera od siebie, ograniczanie jego swobody, blokowanie podejmowania samodzielnych decyzji życiowych itp. Emocjonalny sadysta traci panowanie nad sobą z błahych powodów, jest nadpobudliwy, impulsywny, ma sztywne poglądy na to, co przystoi kobiecie albo mężczyźnie. Podejrzewa partnera o niewierność małżeńską. Zachowanie toksycznego partnera zależy od jego nastroju – raz jest miły i czuły, by zaraz zbesztać i nakrzyczeć. Domowy tyran dobiera towarzystwo partnerowi, nie toleruje, gdy partner ma własne zdanie – to na warunkach toksycznego partnera ma się toczyć życie rodziny. Psychiczny sadysta nie znosi sprzeciwu. Bezustannie trzeba wzmagać wysiłki, by odgadywać jego zachcianki i pragnienia oraz podporządkować mu się we wszystkim dla „świętego spokoju”.

2. Skutki przemocy psychicznej

Ofiary przemocy psychicznej to wraki ludzi. Może nie mają siniaków i blizn, ale słowa często bolą bardziej niż ciosy. Kobieta, nad którą mąż znęca się psychicznie, nie potrafi żyć jako samodzielna jednostka. Ma skrajnie niską samoocenę. Wierzy, że do niczego się nie nadaje, bo w takim przekonaniu utwierdzał ją cały czas mąż-tyran. Ponadto, ma ogromne poczucie winy za akty przemocy, jakie miały miejsce w domu. Ciągle dostosowuje się do zdania partnera, idzie na ustępstwa, by niepotrzebnie nie „prowokować” złości u męża. Mówi to, co on chce usłyszeć, robi to, co on każe, nawet to, co urąga jej godności, ubiera tylko te ciuchy, które on pozwala nałożyć. Hamuje się przed wyrażeniem własnego zdania i unika ludzi.

Ofiary przemocy emocjonalnej bardzo często chcą popełnić samobójstwo, nie wierząc, że życie może wyglądać lepiej i radośniej. Spory odsetek cierpi na depresje, nerwice i stany lękowe. Ma koszmary nocne, zaburzenia apetytu, somatyczne objawy ekstremalnie nasilonego lęku, jak kołatanie serca, drżenie rąk, zawroty głowy, nudności, problemy gastryczne itp. Jeżeli dostrzegamy, że znana nam osoba lub członek rodziny może być ofiarą psychicznego znęcania się, powinniśmy jak najprędzej zareagować. Najczęściej psychicznie zmaltretowane osoby zaprzeczają problemowi, są zamknięte w sobie, nie chcą rozmawiać na ten temat, spuszczają wzrok. Żyją w ciągłym poczuciu braku bezpieczeństwa i z obawy przed reakcję partnera milczą.

Pamiętajmy, że ofiary każdego rodzaju przemocy mogą otrzymać fachową pomoc pod numerem „Niebieskiej Linii”, czyli w Ogólnopolskim Pogotowiu dla Ofiar Przemocy w Rodzinie, które oferuje wsparcie psychologiczne, jak i prawne. Konsultanci i specjaliści z pogotowia kierują osoby poszkodowane do najbliższych placówek pomocy w ich rejonie zamieszkania. Nie można pozostać obojętnym na cierpienie innych – próbujmy rozmawiać, słuchać, dyskretnie pytać, wspierać na duchu, zachęcać do racjonalnej oceny relacji małżeńskiej i motywować do zmian, by wyrwać się z toksycznego związku, który z dnia na dzień wpędza człowieka coraz głębiej w niskie poczucie własnej wartości.

Bibliografia

  • Badura-Madej W., Dobrzyńska-Mesterhazy A., Przemoc w rodzinie, Wydawnictwo UJ, Kraków 2000, ISBN 978-83-23313-84-7.
  • Mellibruda J., Wybrane problemy patologii życia rodzinnego [w:] Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 3, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-06-2.
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Konflikty między rodzicami
Konflikty między rodzicami

Życie w biegu

Czas nie próżnuje. Czas to ludożerca. Patrząc przez pryzmat ostatnich tragicznych wydarzeń, które dotknęły całą Polskę i każdego z nas z osobna, dostrzegamy jak kruche jest życie ludzkie, jak szybko można je utracić. Minął bardzo ciężki tydzień, a my...

Konflikty między rodzicami

Kariera matki

Kariera matki

Z zewnątrz - jest pięknie. Mam męża, który dobrze zarabia, cudowne dziecko, pracę, mieszkanie, samochód i psa. Jestem wykształcona - ukończyłam Uniwersytet, dwie specjalizacje, znam bardzo dobrze język angielski, pracuję z obcokrajowcami. Po prostu BAJKA.

Konflikty między rodzicami

Kłótnie o pieniądze

Konflikty w związku są nieuniknione bowiem mimo miłości, tolerancji, szacunku i wsparcia, para to nadal konfrontacja dwóch autonomicznych jednostek o różnych osobowościach, temperamentach, potrzebach, marzeniach i doświadczeniach. Na styku tych jednostek...

Konflikty między rodzicami

Problemy z teściami

Problemy z teściami są tak stare, jak sama instytucja małżeństwa. Najczęściej przytacza się obraz wrednej teściowej, która na każdym kroku chce zdyskredytować małżonkę syna w jego oczach. Czasem jednak teściowie (i to zarówno ze strony żony, jak i męża)...

Konflikty między rodzicami

Zdrada w związku

Żyjecie razem już wiele lat, kochacie się i nic nie wskazuje na to, że coś mogłoby zagrozić waszemu szczęściu. Wystarczy jednak chwila i już wszystko legnie w gruzach. Zdrada: to słowo dla wielu oznacza koniec wspólnego życia, marzeń, planów. Pojawia się...

Konflikty między rodzicami

Różnica wieku w związku

Duża różnica wieku w związku staje się zwykle powodem do uszczypliwych komentarzy otoczenia pod adresem partnerów, którzy zdecydowali się na taki związek. Daje się słyszeć głosy w stylu: „On jest z nią tylko ze względu na seks", „Ona jest z nim tylko dla...

Konflikty między rodzicami

Zespół Otella

Zespół Otella bywa inaczej określany jako obłęd zazdrości albo obłęd alkoholowy, gdyż zazwyczaj dotyczy mężczyzn, którzy nadużywają alkoholu. Zespół Otella to rodzaj uporczywej psychozy urojeniowej i patologicznej zazdrości o partnerkę. U osoby cierpiącej...

Konflikty między rodzicami

Toksyczni rodzice

Problem toksycznych rodziców po raz pierwszy klarownie opisała i wyakcentowała amerykańska terapeutka, Susan Forward. Scheda po toksycznych rodzicach jest ogromnym balastem, który ciąży czasem przez całe życie. Dzieciom wychowanym w toksycznych domach...

Konflikty między rodzicami

Związek na odległość

Związek na odległość oznacza tęsknotę i poczucie samotności. Gdy kogoś kochamy, chcemy być z nim blisko, nie tylko emocjonalnie, ale także pod względem geograficznym. Możliwość spędzania razem wolnego czasu tworzy aurę intymności i zażyłości. Miłość...

Konflikty między rodzicami

Przyjaźń damsko-męska

Wiele osób twierdzi, że przyjaźń damsko-męska nie jest możliwa, gdyż zawsze istnieje ryzyko, że któraś ze stron bardziej się zaangażuje i będzie chciała mieć przyjaciela na wyłączność. Są jednak i ci, którzy uważają, że przyjaźń między kobietą a mężczyzną...