Przejdź na WP

Antybiotyki w ciąży

Antybiotyki to leki stosowane w leczeniu chorób bakteryjnych czy grzybiczych. W zależności od grupy antybiotyków mogą one działać bakteriostatycznie, a więc zapobiegają namnażaniu się bakterii, lub bakteriobójczo – niszczą drobnoustroje. Chociaż ich działanie jest znamienne w leczeniu, to jednak nie zawsze mogą być stosowane. Ma to miejsce u kobiet w ciąży. Wpływ niektórych antybiotyków na płód może być bardzo niebezpieczny.

Zobacz film: "Czego należy unikać w ciąży?"

spis treści

1. Wpływ ciąży na działanie antybiotyków

W trakcie ciąży działanie antybiotyków na organizm kobiety może być nieco inne niż w przypadku kobiety nieciężarnej. Dzieje się tak, bowiem ciąża ma wpływ na farmakokinetykę leków, tzn. działania, jakim ulega lek w organizmie (dystrybucja, przenikanie przez bariery tkankowe, metabolizm, wydalanie itd.).

W ciąży następuje zwiększenie objętości krwi w naczyniach o ok. 40-50%. To powoduje wzrost dystrybucji leków oraz zmniejszenie ich stężenia we krwi kobiety, mimo tego, iż zastosowana została dawka terapeutyczna leku. Mniejsze stężenie leku, a dokładniej stężenie wolnego leku w osoczu (cząsteczki leku niezwiązane z białkami osocza) powoduje, iż przenikanie do tkanek leków, które silnie wiążą się z białkami, ulega zmniejszeniu, co skutkuje osłabionym działaniem na drobnoustroje. Przechodzenie do tkanek zachodzi bowiem na zasadzie dyfuzji biernej. Ilość przechodzącego leku jest proporcjonalna do stężenia wolnej frakcji antybiotyku w osoczu. W ciąży zmienia się także szybkość wydalania leku z organizmu. Zwiększa się bowiem przesączanie kłębuszkowe o ok. 40%, a także wzrasta klirens kreatyniny o 50%.

2. Wpływ antybiotyków na płód

W zależności od grupy oraz indywidualnie od antybiotyku, wpływ na płód może być różny. Do najbardziej niebezpiecznych dla płodu antybiotyków zalicza się tetracykliny. Stosowanie tej grupy antybiotyków jest przeciwwskazane w okresie prenatalnym. Mają one zarówno wpływ na organogenezę, jak i okres wczesnego niemowlęctwa. Najbardziej niebezpieczne są tetracyklina i doksycyklina - najczęściej powodują pojawienie się wad wrodzonych, takich jak wady serca, rozszczep podniebienia, polydaktylia czy skrócenie kończyn. Udowodniono również, iż zażywanie tetracykliny w okresie bezpośrednio przed zajściem w ciążę może być powodem pojawienia się działania hepatotoksycznego w czasie ciąży. Oprócz tego tetracykliny to leki, które ulegają kumulacji w organizmie i odkładają się w kościach długich i zębach. W ten sposób opóźniają rozwój szkieletu, hamują wzrost kości długich, powodują wady kośćca, żółtobrązowe przebarwienia zębów.

Inną grupą antybiotyków niebezpiecznych podczas ciąży są antybiotyki aminoglikozydowe. Bezwzględnie przeciwwskazane w trakcie ciąży są streptomycyna i kanamycyna, które uszkadzając nerw VIII, mogą doprowadzić do zaburzeń słuchu u dzieci, a nawet częściowej lub całkowitej głuchoty u dzieci. Amikacyna i tobramycyna działają natomiast nefrotoksycznie.

Bardzo niebezpieczne jest stosowanie sulfonamidów krótko przed porodem. Wypierają one z połączeń z białkami bilirubinę, co powoduje zwiększenie jej wolnej frakcji w osoczu. To doprowadza do żółtaczki patologicznej u noworodków, a nawet przenikania jej przez barierę krew-mózg i wywołania żółtaczki jąder podstawy mózgu u noworodków. Efektem tego mogą być zaburzenia rozwoju umysłowego u dzieci. Sulfasalazyna stosowana jest jako lek z wyboru w trakcie ciąży w chorobie Crohna, wrzodziejącym zapaleniu okrężnicy i reumatoidalnym zapaleniu stawów. Wszystkie sulfonamidy są antagonistami kwasu foliowego, dlatego też przy ich stosowaniu bezwzględnie należy suplementować tę witaminę B. Taka czynność zmniejsza ryzyko działania teratogennego sulfonamidów na płód.

Antybiotyki w ciąży
Antybiotyki w ciąży (123rf)

Antybiotyki, chociaż są skuteczne w leczeniu chorób wywołanych przez różne drobnoustroje, mają również wiele działań niepożądanych, szczególnie na płód. Stosowanie antybiotyków w ciąży powinno być ograniczone tylko do wyjątkowych przypadków.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.