Cierpliwość do dziecka

Nie istnieją mamy doskonałe. Mimo wielu starań i wysiłków, każdej z nas zdarza się popełniać błędy wychowawcze. Pojawia się zmęczenie, frustracja, gorsze samopoczucie i wybuchamy na niczemu niewinne dziecko. Zdarza się czasem tak, że sam szkrab wyprowadza nas z równowagi, nie reagując na czterdzieste upomnienie, trzydziestą prośbę i piętnasty zakaz. By mieć cierpliwość do dziecka, trzeba też wykazać się cierpliwością do samego siebie. Skąd czerpać pokłady cierpliwości do nieposłusznych i rozbrykanych maluchów? Jak nie stracić do nich cierpliwości?

Trudy rodzicielstwa

Rodzicielstwo to przywilej, ale i obowiązek. Bycie mamą czy tatą wiąże się z mnóstwem radości, niepojętego szczęścia, kiedy obserwuje się małe sukcesy własnego szkraba, i to, jak szybko rozwija się na naszych oczach. Bycie rodzicem nie jest jednak wolne od niepokojów, lęków, zmęczenia i frustracji. Każdej mamie zdarza się stracić cierpliwość do własnego dziecka. Krzyczenie na dziecko zdarzyło się każdemu rodzicowi co najmniej raz. Ma się wtedy wszystkiego dość i najchętniej zrezygnowałoby się na jakiś czas z pełnienia funkcji rodzica 24 godziny na dobę. Niestety, bycie rodzicem jest niezbywalne. Kiedy nasza pociecha zacznie mówić, słyszymy niemal bezustannie kierowane pod adresem rodzica pytania, prośby i roszczenia: „Pobaw się ze mną”, „Poczytaj mi”, Pić!”, „Chcę siku”, „Niedobre amu” itp. Na początku roztkliwiamy się nad rozkosznym dzieckiem i jego nieporadną polszczyzną, by w perspektywie długofalowej wkurzać się i złościć na głos szkraba.

Nawet najbardziej cierpliwa mama marzy, by maluch zamilkł przynajmniej na 10 minut. Czasem nasza cierpliwość rodzicielska zostaje wystawiona na próbę, kiedy dziecko nie reaguje na nasze upomnienia, nakazy i zakazy. Maluch histeryzuje, kiedy nie może od nas czegoś wyegzekwować albo reaguje dziecięcym buntem w sytuacji odmowy na jego prośbę. Jak długo można być oazą spokoju? Jak długo prosić, błagać, upominać, grozić, wysłuchiwać próśb malucha? Mamy wiedzą najlepiej, że można długo być cierpliwym, ale czasem już nerwy same puszczają i mimo składanych sobie obietnic bycia wzorową mamą, wymierzamy klapsa dziecku w nadziei, że się uspokoi. Klaps jednak nie tylko nie załatwia sprawy, ale wzbudza w rodzicu poczucie winy i świadczy o porażce wychowawczej. Mama lub tata najchętniej schowaliby się gdzieś w kącie albo zaczynają wyprawiać w myślach dziecko do babci, bo czują, że ich cierpliwość jest na granicy wyczerpania.

Żaden maluch nie jest grzeczny i posłuszny 24 godziny na dobę. Dziecko potrafi dać w kość. Podobnie jak dorosły, ma lepsze i gorsze dni, dobre i złe samopoczucie. Płacze, marudzi, kaprysi, domaga się bezustannej uwagi, wzbudzając w rodzicach skrajne uczucia – z jednej strony, chęć pomocy maluchowi, okazania zrozumienia i wsparcia, z drugiej – chęć pozbycia się go lub uciszenia. Z jednej strony, miłość rodzicielska, z drugiej strony, słabość, złość i brak cierpliwości. Jak pogodzić mieszankę sprzecznych emocji? Jak znaleźć energię i czas dla dziecka, kiedy padamy ze zmęczenia po całym dniu pracy? Jak nie zacząć płakać w przypływie poczucia bezradności i niemocy, kiedy maluch bezustannie krzyczy „NIE!” albo żąda czegoś, czego nie możemy mu dać? Jak nie wybuchnąć gniewem i nie nakrzyczeć na dziecko?

Jak być cierpliwym rodzicem?

Czasem wystarczą drobiazgi, kompletne bzdury, by stracić panowanie nad sobą. Stresy zaczynają się kumulować aż w końcu znajdują wentyl w postaci niekontrolowanej reakcji złości, czasem na niewinnej niczemu osobie, np. na dziecku. Jak panować nad sobą i nie tracić cierpliwości do dzieci? Na początku trzeba określić, co wytrąca cię z równowagi. Może twoja wrodzona nerwowość, może bezsilność, brak umiejętności radzenia sobie z domagającym się ciągłego zainteresowania szkrabem albo rozczarowanie w związku z niezdolnością radzenia sobie malucha z twoimi wygórowanymi oczekiwaniami? A może wcale nie denerwuje cię samo dziecko, co twoja sytuacja życiowa – konieczność pilnowania malucha 24 godziny na dobę, brak czasu dla siebie, na rozrywki, brak wsparcia ze strony partnera, przymus wykonywania nudnych obowiązków domowych?

Może twoje rozdrażnienie i brak cierpliwości do dziecka nakłada się na twoje niewyspanie, zmęczenie, zaganianie, konieczność łączenia roli matki i roli pracownika, brak czasu na odpoczynek, relaks, spotkania z przyjaciółmi? Kiedy dokładniej przyjrzysz się powodom niecierpliwości i zdenerwowania, łatwiej ci będzie wypracować sposoby rozwiązania. Jak radzić sobie z trudami rodzicielstwa? Najlepiej dzielić obowiązki rodzicielskie z partnerem, ojcem malucha. Móc wypłakać się w jego rękaw, wyżalić, poprosić o wsparcie lub zastąpienie na jakiś czas, kiedy czujemy, że nie damy dłużej rady. O opiekę nad dzieckiem można też poprosić babcię malucha, dziadka albo chociażby porozmawiać z przyjaciółką, która wysłucha i podniesie na duchu albo zabierze szkraba na trochę na plac zabaw albo do kina na bajkę, by móc odsapnąć.

Trzeba mieć świadomość, że nie ma mam idealnych, że każda mama przechodzi kryzysy, ma dość. Trzeba dać sobie prawo do porażek, do odczuwania zarówno pozytywnych, jak i negatywnych emocji – złości, frustracji, bezsilności. Ważne, by umieć te uczucia wyrażać w sposób konstruktywny. Zamiast krzyczeć na dziecko albo bić je, lepiej wyjść do drugiego pokoju, uspokoić się, pooddychać głęboko 10 minut i wrócić do sytuacji. Można też negatywną energię spożytkować, biegając, pływając albo ćwicząc na siłowni. Warto też uczyć dziecko, że każdy potrzebuje czasu dla siebie i swojej prywatnej przestrzeni – jest więc czas na wspólne zabawy z dzieckiem, lepienie plasteliną, czytanie bajek, ale jest też czas dla mamy i samotną zabawę malucha. Łatwiej wówczas zrozumieć maluchowi, że są chwile, kiedy rodzic musi odpocząć i lepiej mu nie przeszkadzać.

Bezustannie koncentrując się na szkrabie, wysyłamy komunikat, że dziecko jest najważniejsze, że rodzic nie ma prawa być zmęczony, że musi ciągle przejawiać zainteresowanie i kierować uwagę na malucha. Wówczas kształtuje się w dziecku postawę roszczeniową i można je nieświadomie rozpieścić. Aby być cierpliwym do dziecka, należy być też cierpliwym do siebie samego. Dawać sobie prawo do zmęczenia i odpoczynku. Znajdować czas dla malucha, ale nie zapominać o czasie dla siebie, potrzebnego do regeneracji sił. Wówczas jest szansa, że znajdzie się równowagę w byciu rodzicem i zachowa rozsądne proporcje między satysfakcją z bycia mamą lub tatą a poczuciem niewydolności wychowawczej.

psycholog Kamila Krocz