powikłania wcześniactwa

Najnowsze badania sugerują, że wcześniaki częściej doświadczają depresji w dorosłości niż dzieci urodzone w terminie. Chociaż nie od dziś wiadomo, że maluchy urodzone zbyt wcześnie są często obciążone fizycznie, do tej pory nie posiadaliśmy danych na temat psychologicznych skutków wcześniactwa.

Dysplazja oskrzelowo-płucna to inaczej przewlekła choroba płuc pojawiająca się w okresie okołoporodowym u wcześniaków. Jest ona zazwyczaj skutkiem długotrwałej tlenoterapii i sztucznej wentylacji przedwcześnie urodzonego noworodka z ZZO (zespołem zaburzeń oddychania). Narażone na to zaburzenie są wcześniaki, których płuca są jeszcze niedostatecznie rozwinięte i których długotrwale leczy się za pomocą tlenoterapii i wspomagania oddychania. Im mniejsze i wcześniej urodzone dziecko i im dłuższe leczenie, tym większe ryzyko wystąpienia dysplazji oskrzelowo-płucnej.

Zwłóknienie płuc polega na tym, że w ich wnętrzu zamiast normalnych tkanek pojawia się tkanka łączna włóknista. Można to porównać do tworzenia się blizn na tkance płuc. Kiedy tkanka ta się pojawi, pozostaje już w płucach na zawsze.

Nekrotyczne zapalenie jelita grubego to inaczej martwicze zapalenie jelita grubego. Jego przyczyną są niedojrzałość noworodka, zmiany niedokrwienno-niedotlenieniowe w obrębie jelit oraz prawdopodobnie zakażenie Pseudomonas aeruginosa. Narażone na nie są również wcześniaki karmione sztucznym mlekiem lub sztucznymi pożywkami o wysokiej osmolalności. Istotą choroby jest pojawienie się cyst wypełnionych gazem w ścianie jelita, których następstwem są zmiany martwicze. Z czasem pojawia się perforacja jelita grubego lub zapalenia otrzewnej. Ta choroba jelita grubego jest bardzo niebezpieczna dla noworodków.

Prawie każda kobieta w ciąży zastanawia się nad wiarygodnością zasłyszanych stwierdzeń opisujących noworodka. Postaramy się zweryfikować słuszność kilku z nich.

Żółtaczka wcześniacza, to żółtaczka fizjologiczna, która pojawia się praktycznie u wszystkich przedwcześnie urodzonych dzieci. Wynika ona z niedostatecznie rozwiniętego układu enzymatycznego wcześniaka, który nie jest zdolny do przekształcania bilirubiny (żółty barwnik). Żółtaczka u wcześniaków pojawia się po pierwszej dobie życia i w porównaniu do dzieci urodzonych w terminie, może trwać bardzo długo. Żółtaczka fizjologiczna nie wymaga leczenia, często ustępuje samoistnie.

Problemy zdrowotne wcześniaka zależą od stopnia rozwoju jego narządów wewnętrznych. Im poród bliżej przewidywanego terminu, tym lepiej dla zdrowia noworodka. Noworodki urodzone przedwcześnie mają zwykle niedokrwistość, czyli zbyt małą liczbę czerwonych krwinek. W grupie wcześniaków z masą urodzeniową mniejszą niż 1500 g większość dzieci otrzymuje transfuzję uzupełniającą krwi, która prowadzona jest przez kilka tygodni. Podanie krwi bywa niezbędne w sytuacji, gdy wcześniak wykazuje objawy nasilonej niedokrwistości, której towarzyszą zaburzenia krążenia i oddychania lub inne objawy, np. brak przyrostu wagi i utrata apetytu.

Zaburzenia psychiatryczne i uzależnienia w dorosłym życiu mogą mieć związek z narodzinami ? Okazuje się, że tak! Według naukowców noworodki, które miały bardzo niską wagę urodzeniową, są w porównaniu z z innymi dziećmi aż trzy razy mniej podatne na wystąpienie u nich w przyszłości uzależnień od środków odurzających oraz alkoholu. Z drugiej strony jednak ponad dwukrotnie częściej pojawiają się u nich w dorosłym życiu zaburzenia psychiatryczne.

Zespół zaburzeń oddychania (ZZO) to najczęstsze zaburzenie oddychania i krążenia występujące u noworodków urodzonych przedwcześnie. Jest to także zaburzenie najgroźniejsze dla zdrowia dziecka. Wynika ono z niewystarczającej do samodzielnego oddychania dojrzałości płuc, niedojrzałości układu krążenia oraz niedoboru surfaktantu, czyli substancji powierzchniowo czynnej, zmniejszającej napięcie powierzchniowe pęcherzyków płucnych. Niewydolność oddechowo-krążeniowa jest widoczna już przy pierwszym oddechu wcześniaka. Przy braku tlenoterapii może doprowadzić nawet do ostrej niewydolności oddechowej.

Bezdech to przerwa w oddychaniu trwająca 20 sekund lub dłużej. Bezdechowi towarzyszyć może bradykardia (czyli zwolnienie akcji serca poniżej normy odpowiedniej dla wieku) i/lub sinica (czyli sine zabarwienie, najbardziej widoczne na błonach śluzowych, np. jamy ustnej lub paznokciach, spowodowane zwiększeniem ilości odtlenowanej krwi w organizmie). Bezdechy wcześniacze to nawracające przerwy w oddychaniu, występujące u dzieci urodzonych przedwcześnie (przed 37. tygodniem ciąży). Bezdechy u wcześniaków występują częściej niż u dzieci donoszonych, z racji niedojrzałości ośrodkowego układu nerwowego tych pierwszych.

Retinopatia wcześniaków, czyli zwłóknienie pozasoczewkowe, to uszkodzenie i bliznowacenie siatkówki oka, które powstało w okresie okołourodzeniowym u dzieci z małą masą urodzeniową i urodzonych przedwcześnie. To zaburzenie pojawia się dlatego, że dziecko rodzi się, zanim w pełni ukształtuje się siatkówka, a rozwój oka trwa niemal do samego końca ciąży (a częściowo także po urodzeniu). Zaawansowana retinopatia powoduje ślepotę u dzieci, gdyż prowadzi do odwarstwienia siatkówki.

Przetrwały przewód tętniczy (Przewód Botalla) to wrodzona wada serca oznaczająca, że przewód Botalla, łączący tętnicę płucną z częścią zstępującą aorty, nie zamknął się u noworodka w określonym czasie po urodzeniu. W normalnych warunkach światło tego połączenia między krążeniem płucnym, a systemowym zamyka się około 48 godziny życia dziecka. Przetrwały przewód Botalla to izolowana wada serca lub wada łącząca się z innymi zaburzeniami, częściej występuje u wcześniaków niż u dzieci urodzonych w terminie.

Krwawienia dokomorowe pojawiają się u wcześniaków lub noworodków donoszonych. Szczególnie narażone są noworodki urodzone przed 32. tygodniem ciąży. Pojawiają się w pierwszej dobie po urodzeniu, chociaż zdarzają się przypadki ujawnienia się ich do 7 dnia po porodzie. Wyróżniamy cztery stopnie krwawienia dokomorowego. Im cięższy typ krwawienia, tym poważniejsze powikłania. Objawy krwawienia dokomorowego różnią się u wcześniaków i noworodków donoszonych. Wylew dokomorowy ma swoją przyczynę w niedostatecznie rozwiniętych naczyniach krwionośnych dziecka i ubogich zapasach witaminy K. Krwawienie do komór rozpoznawane jest na podstawie badania USG przezciemiączkowego.

Wady słuchu należą do bardzo często występujących wrodzonych nieprawidłowości. Szacuje się, że mogą dotyczyć nawet do 3 na 1000 żywo urodzonych noworodków. Wcześniaki, z racji istnienia u nich wielu czynników ryzyka wystąpienia wady, są szczególnie zagrożone obecnością głuchoty czy niedosłuchu. W przypadku dzieci z wrodzonymi wadami słuchu bardzo ważna jest jak najwcześniejsza diagnoza. Dowiedziono, że dzieci, u których rozpoznano wadę słuchu przed 6. miesiącem życia i włączono odpowiednie działania rehabilitacyjno-lecznicze, osiągały w przyszłości o wiele lepszy stopień rozwoju mowy niż ich niedosłyszący koledzy, u których diagnoza i odpowiednia interwencja zostały podjęte po ukończeniu 6. miesiąca życia. Z racji tej w Polsce od kilku lat u wszystkich noworodków prowadzone są przesiewowe badania słuchu.