Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Skurcze i bóle brzucha w ciąży nie zawsze świadczą o niebezpieczeństwie poronienia czy porodu przedwczesnego. Nie należy ich jednak lekceważyć, ponieważ nie wiadomo, co jest ich przyczyną. Dopiero po konsultacji z lekarzem i badaniu ciężarnej można otrzymać pewną diagnozę. Czasami kłucia w brzuchu są spowodowane nieprawidłową pracą jelit i wzdęciami, niekiedy za ból brzucha odpowiada rozrastająca się macica, a innym razem są to po prostu skurcze przepowiadające. Różne bóle brzucha to różne przyczyny.

Ból brzucha w ciąży

Kobiety, które są w ciąży po raz pierwszy, mają tendencję do wsłuchiwania się w swój organizm. Często nie wiedzą, czy ból brzucha jest normalny, czy też może zwiastować jakieś problemy z ciążą. Zdaniem specjalistów, aż 90% kobiet odczuwa bóle brzucha w pierwszym trymestrze ciąży. W większości przypadków jest to ból podobny do tego, który występuje przy miesiączkowaniu. Na pobolewania brzucha w drugim trymestrze kobiety skarżą się rzadko, natomiast im bliżej terminu porodu, tym skurcze macicy i bóle brzucha znowu stają się coraz częstsze.

Najczęstszą przyczyną skurczów i bólów brzucha jest prawidłowo rozrastająca się macica. Na początku ciąży często pojawiają się bóle podobne do bólów menstruacyjnych. Może pojawić się kłucie w podbrzuszu i uczucie jakby „rozrywania” w kroku. Tego typu bóle brzucha wynikają z przekrwienia tkanek spowodowanego działaniem podwyższonego poziomu progesteronu we krwi. Ponadto, powiększająca się macica pociąga więzadła maciczne. Ból może się pojawiać w pachwinach, raz z jednej, raz z drugiej strony lub obustronnie, z różnym nasileniem. Gdy bóle są bardzo mocne i występują po prawej stronie, mogą zwiastować zapalenie wyrostka robaczkowego.

W pierwszym trymestrze ciąży bóle brzucha wiążą się z niebezpieczeństwem poronienia. Nie wolno lekceważyć nawet niezbyt dokuczliwych skurczów w dole brzucha. Jeśli bóle są regularne, a do tego pojawia się plamienie, brudzenie, nie mówiąc już o krwawieniu, trzeba natychmiast skontaktować się z lekarzem, a najlepiej zgłosić się do szpitala. Bóle kłujące, występujące w pierwszym okresie ciąży i zdiagnozowane przez ginekologa jako normalne, mogą pojawiać się do połowy trwania ciąży.

Bóle brzucha w połowie ciąży

W drugim trymestrze ciąży macica się rozciąga i powiększa wraz ze wzrostem dziecka. Maluch staje się coraz bardziej ruchliwy, wierci się i kopie. Kopnięcia dziecka mogą być czasami dla kobiety bolesne, ale nie są groźne. Niektóre bóle w dole brzucha w tym okresie ciąży wynikają z niedotlenienia mięśnia macicy spowodowanego jej wadliwą budową. Gdy kobiety mają macicę dwurożną albo podwójną, wtedy jej rozciąganie się jest utrudnione i może dojść do przedwczesnego odklejenia się łożyska.

Bardzo niebezpieczne są bóle w dole brzucha objawiające się jego drętwieniem. Jeśli kobieta czuje, że ból ustępuje, ale podczas wstawania do pozycji stojącej ma wrażenie jakby brakowało jej skóry, jakby skóra się nadmiernie naciągała, powinna natychmiast skonsultować się z lekarzem. Takie objawy są szczególnie niebezpieczne, jeśli występują po odpoczynku nocnym. Kiedy brzuch ciężarnej twardnieje, ona sama ma wrażenie spinania, oznacza to, że coś jest nie w porządku.

W drugim i w trzecim trymestrze ciąży niebezpieczne mogą być również bóle w krzyżu. Ból krzyża i w dole brzucha może zapowiadać przedwczesne odklejanie się łożyska. Takiemu bólowi brzucha w ciąży nie towarzyszy krwawienie, ponieważ łożysko odkleja się stopniowo i krwawi do wnętrza macicy. Bóle krzyża w ciąży są dość powszechną dolegliwością. Nie trzeba się ich bać, lecz uważać na nie i mówić o ich występowaniu podczas wizyt u lekarza. Bóle w dole brzucha wiążą się niekiedy z zaburzeniami elektrolitowymi. W takim przypadku, zwłaszcza latem, trzeba wypijać większą ilość płynów i uzupełniać niedobory potasu.

Skurcze przepowiadające

Skurcze przepowiadające zwane są skurczami Johna Braxtona-Hicksa, od nazwiska angielskiego ginekologa, który opisał je po raz pierwszy w XIX wieku. Skurcze te mogą pojawiać się już od 20. tygodnia ciąży. Na początku są nieregularne i niebolesne, ale świadczą o przygotowywaniu się mięśnia macicy do porodu. Skurcze przepowiadające objawiają się jako uczucie rozpychania. Czasami są niezbyt dokuczliwe, a niekiedy mogą występować kilkanaście razy na dzień i utrudniać chodzenie. Skurcze Braxtona-Hicksa mogą pojawiać się co pół minuty, napięcie brzucha nie trwa dłużej niż dwie minuty. Im bliżej porodu, tym skurcze przepowiadające są silniejsze.

Wyraźne skurcze macicy przeważnie występują na dwa tygodnie przed porodem. Od typowych skurczów porodowych różnią się tym, że nie powodują rozwierania się szyjki macicy. U każdej kobiety ciężarnej czas pojawienia się skurczów przepowiadających i ich nasilenie są różne. Na dwa dni przed porodem najczęściej dochodzi do odejścia czopu śluzowego zamykającego wejście macicy. Czop podobny jest do białka kurzego jaja. Jeśli po odejściu czopu śluzowego kobietę boli brzuch, można podejrzewać, że rozpoczęły się już skurcze porodowe. Są one rytmiczne, częstsze i zazwyczaj towarzyszy im ból okolicy krzyża.

Ucisk macicy na narządy

Jeśli lekarz po zbadaniu pacjentki stwierdza, że macica jest miękka, a kobieta nadal uskarża się na ból brzucha, konieczna jest konsultacja ze specjalistą. Czasem bowiem bóle brzucha w ciąży wynikają z rozpychania się rosnącej macicy na inne narządy. Ucisk na wątrobę i jelita sprawia, że kobiety mają problemy trawienne. Pojawiają się wtedy bóle w prawym podżebrzu, którym mogą towarzyszyć zgaga bądź nudności. Niekiedy może rozwinąć się hepatopatia, objawiająca się uczuciem swędzenia skóry.

W czasie ciąży z powodu obciążenia jelit często pojawiają się zaparcia. Kobieta w ciąży powinna więc przestrzegać odpowiedniej diety, m.in. unikać spożywania pokarmów ciężkostrawnych i wzdymających. Praca jelit jest spowolniona, dlatego występują również wzdęcia, objawiające się kłuciem brzucha. Rozwijający się płód może też uciskać na moczowody, co skutkuje zastojami moczu, a czasem doprowadza do kolki nerkowej. Zaburzenia układu moczowego sugeruje ucisk i ból promieniujący od krzyża wzdłuż talerza biodrowego do cewki moczowej. Przez ciążę najczęściej zaburzona jest funkcja nerek.

Wszystkie rodzaje bólów brzucha w ciąży należy konsultować z lekarzem. W przypadku bólów brzucha kobiecie w ciąży można podawać niektóre leki rozkurczowe. Nie wolno stosować czopków doodbytniczych, gdyż mogą podrażnić szyjkę macicy, powodując jej rozszerzanie się. Absolutnie zabrania się dla uśmierzenia bólu używać termoforu i ciepłych kąpieli, ponieważ można spowodować tym przekrwienie organizmu.

Joanna Krocz