Płodowy zespół alkoholowy (FAS)

Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS - z angielskiego fetal alcohol syndrome) to zespół wad wrodzonych dziecka, obejmujących zaburzenia psychiczne i fizyczne, spowodowane spożyciem alkoholu przez matkę w trakcie ciąży. Nie ma dokładnych danych, jaka ilość alkoholu wywołuje Alkoholowy Zespół Płodowy. Dlatego też obecnie nie zaleca się spożycia żadnych ilości alkoholu w czasie ciąży, niezależnie od trymestru.

Wpływ alkoholu na ciążę

Alkohol to substancja, która z łatwością przedostaje się przez łożysko do płodu. Wpływa on na rozwój płodu, uszkadza mózg i hamuje prawidłowy wzrost dziecka. W przypadku dużych ilości, alkohol w ciąży może doprowadzić do śmierci płodu.

Zespół Alkoholowy płodu jest nieuleczalny. Dlatego warto zastanowić się, czy alkohol w ciąży jest naprawdę niezbędny kobiecie. Syndrom FAS na pewno nie pojawi się, jeśli kobieta nie spożywała alkoholu w czasie ciąży.
Są czynniki, które mogą zmniejszyć ryzyko dalszych zaburzeń u dziecka. Są to "czynniki ochronne", które sprawiają, że rozwój dziecka jest całkiem poprawny:

• szybka diagnoza (do 6. roku życia),
• szybkie rozpoczęcie terapii,
• dobra atmosfera w domu,
• brak przemocy w domu.

Oprócz objawów bezpośrednio związanych z uszkodzeniem mózgu dziecka. Zespół Alkoholowy powoduje także pojawienie się tzw. "zaburzeń wtórnych" u dziecka. Są to objawy pośrednio wynikające ze zniszczeń mózgu, są to między innymi:

• problemy w szkole,
• trudności ze znalezieniem pracy,
• ADHD,
• problemy w pracy,
• trudności w związkach w innymi ludźmi,
• uzależnienia,
• depresja,
• niedostosowanie społeczne,
• stosowanie przemocy fizycznej.

Wszystkie te zaburzenia wynikają nie ze złej woli, ale ze zniszczeń i zmian mózgu osoby dotkniętej FAS, szczególnie jeśli zaburzenie nie zostało zdiagnozowane i leczone.

Objawy i diagnostyka FAS

Objawy u dziecka dotkniętego Alkoholowym Zespołem Płodowym mogą obejmować:

• niewielki wzrost,
• słabą koordynację ruchową,
• problemy ze wzrokiem i słuchem,
• choroby serca,
• choroby nerek,
• choroby kości.

Szczególnie charakterystycznymi objawami FAS są zmiany w wyglądzie twarzy chorego dziecka (w przypadku syndromu FAS pojawia się większość tych cech):

• rynienka nosowa jest wygładzona,
• cienka górna warga,
• niewielki obwód głowy,
• zmarszczka w kąciku oka,
• niewielkie, szeroko rozstawione oczy.

Ten charakterystyczny wygląd twarzy niemal zawsze łączy się z objawami zaburzeń umysłowych.
Alkoholowy Zespół Płodowy wywołuje uszkodzenia mózgu, które prowadzą do pojawienia się objawów takich jak:

• trudności w nauce,
• słaba pamięć,
• nadaktywność,
• niskie IQ,
• upośledzenie umysłowe,
• trudności w rozwiązywaniu problemów,
• zaburzenia uwagi,
• problemy z myśleniem abstrakcyjnym,
• problemy z kontrolowaniem impulsywnego zachowania.

W diagnozie Alkoholowego Zespołu Płodowego brane pod uwagę są 4 czynniki:

• wygląd twarzy (co najmniej kilka cech),
• niewielka waga i niski wzrost,
• zaburzenia dotykające centralnego układu nerwowego,
• potwierdzone spożycie alkoholu przez matkę.

Alkoholowego Zespołu Płodowego można bardzo łatwo uniknąć: nie pijąc alkoholu wczasie 9 miesięcy ciąży. To jedna z niewielu chorób wrodzonych dziecka, na którą matka ma całkowity wpływ. Nie odmawiając sobie alkoholu w tym czasie, skazuje dziecko na problemy zdrowotne i psychiczne.

Anna Szozda