Szkarlatyna u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie, diagnoza

spis treści
rozwiń

Szkarlatyna, inaczej płonica, to bakteryjna choroba zakaźna występująca jedynie u dzieci. Wywołuje ją bakteria Streptococcus pyogenes. W przebiegu choroby pojawia się charakterystyczna wysypka na ciele i zapalenie jamy ustnej. Wyróżnia się kilka rodzajów szkarlatyny: klasyczną, toksyczną, posocznicową oraz przyranną. Każdy typ różni się nieco objawami. Co należy wiedzieć o szkarlatynie u dzieci?

1. Szkarlatyna u dzieci - przyczyny

Płonica to choroba wywołana przez paciorkowca beta-hemolizującego z grupy A – Streptococcus pyogenes, który wytwarza niebezpieczną toksynę erytrogenną. Bakteria przenoszona jest drogą kropelkową i może wniknąć do organizmu przez błony śluzowe lub przez uszkodzoną skórę (tzw. płonica przyranna).

Choroby zakaźne wieku dziecięcego
Choroby zakaźne wieku dziecięcego [7 zdjęć]

Gorączka trzydniowa (inaczej trzydniówka lub rumień nagły) rozpoczyna się nagle i równie nagle mija....

zobacz galerię

Zobacz film: "Stosowanie antybiotyków u dzieci"

Źródłem infekcji szkarlatyną u dzieci jest zakażony paciorkowcami człowiek, nosiciel bakterii, u którego objawy nie pojawiły się, lub ozdrowieniec (osoba, u której objawy wystąpiły). Dziecko może zachorować na szkarlatynę także w wyniku kontaktu z osobą dorosłą chorującą na anginę wywołaną zakażeniem paciorkowcem.

2. Szkarlatyna u dzieci - objawy

Objawy szkarlatyny u dzieci są bardzo charakterystyczne. Czas wylęgania choroby to 2-5 dni. Symptomy pojawiają się nagle. Występują m.in.: silna gorączka, bóle brzucha, wymioty i ból gardła. W początkowym etapie choroby pojawiają się także objawy anginy, tj. stan zapalny gardła lub jamy nosowo-gardłowej. Wyczuwalne jest również powiększenie szyjnych węzłów chłonnych.

Charakterystyczna wysypka może pojawić się równocześnie z pojawieniem się gorączki lub dobę później. Przyjmuje ona postać drobnych czerwonych plamek zlewających się na tułowiu, w zgięciach łokciowych i podkolanowych. Najbardziej widoczna jest jednak na piersiach, brzuchu, pośladkach oraz w pachwinach.

Wysypka przy szkarlatynie u dzieci może utrzymywać się od 24 godzin do nawet kilku dni. Jej intensywność także jest różna u poszczególnych pacjentów. Na twarzy występuje tzw. trójkąt Fiłatowa – na policzkach rumień, a wokół ust i nosa blada skóra. Widoczne są także zmiany w jamie ustnej. Na początku choroby na języku pojawia się biały nalot, z czasem jednak przybiera kolor malinowy lub żywoczerwony, co wynika z powiększonych brodawek smakowych.

Musisz to wiedzieć

Na skórze przy szkarlatynie u dzieci pojawiają się tzw. linie Pastii. Są to wybroczyny na fałdach skórnych – w pachach, pachwinach, na podbrzuszu – które powstają w wyniku wzmożonej łamliwości naczyń krwionośnych skóry. Objaw Pastii najczęściej poprzedza wysypkę. Szkarlatyna u dzieci w późniejszym czasie objawia się również płatowym łuszczeniem się skóry, co najbardziej nasilone jest na stopach i dłoniach.

Ciężka toksyczna postać szkarlatyny u dzieci przebiega z zaburzeniami układu krążenia, zapaleniem mięśnia sercowego i utratą przytomności. Wykrywana jest hepato- i splenomegalia (powiększenie wątroby i śledziony). Zmiany w gardle są jednak łagodne.

Wyróżnia się także dwa inne typy szkarlatyny: posocznicową i przyranną. Postać posocznicowa występuje, gdy bakterie rozprzestrzeniają się po całym organizmie drogą krwiobiegu. Występują wówczas duże zmiany w gardle, zapalenie węzłów chłonnych szyjnych, bakteriemia, posocznica. Niekiedy dochodzi do martwicy tkanek dna jamy ustnej (angina Ludwiga). Przyranna płonica powstaje w wyniku nadkażenia rany przez paciorkowce. Różni się od zwykłej postaci szkarlatyny brakiem pojawienia się wysypki.

3. Szkarlatyna u dzieci - diagnostyka i leczenie

Diagnostyka szkarlatyny u dzieci polega na wywiadzie oraz rozpoznaniu charakterystycznych objawów płonicy. Pobiera się wymaz z gardła, w którym wykrywane są paciorkowce grupy A. Wykonywana jest także morfologia krwi. Oznacza się podwyższony poziom leukocytów.

Podwyższeniu przy szkarlatynie u dzieci ulega również ASO (odczyn antystreptolizynowy). Badanie polega na wykrywaniu przeciwciał przeciwko antygenom powierzchniowym paciorkowców – streptolizynie O. Poziom OB jest także wyraźnie wyższy. Podczas diagnozowania szkarlatyny u dzieci ważne jest, aby wykonać badania wykluczające takie choroby jak:

  • odra,
  • różyczka,
  • zakażenie gronkowcem,
  • zespół wstrząsu toksycznego,
  • choroba Kawasakiego.

Leczenie szkarlatyny u dzieci polega natomiast na podawaniu antybiotyków z grupy penicylin – najczęściej stosuje się penicylinę krystaliczną lub cefalosporyn. W przypadku uczulenia na te antybiotyki można zastosować makrolidy. Czas leczenia antybiotykowego to 10-14 dni. Nieleczona szkarlatyna może spowodować pojawienie się powikłań, do których zaliczamy kłębkowe zapalenie nerek, zapalenie stawów, gorączkę reumatyczną, zapalenie węzłów chłonnych oraz ucha środkowego.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
i bądź na bieżąco!