65-cio lecie Instytutu Matki i Dziecka

Już od 65 lat Instytut Matki i Dziecka dba o bezpieczeństwo nowo narodzonych dzieci, w tym wcześniaków oraz kobiet w ciąży i matek. Niewiele osób wie, że zalecenia dotyczące przyjmowania kwasu foliowego opracował na gruncie polskim właśnie IMiD. O sukcesach i dalszych planach, rozmawiamy z dr. Tomaszem Maciejewskim, dyrektorem Instytutu Matki i Dziecka

WP Parenting: Po co powstał IMiD?

Dr Tomasz Maciejewski: W czasach, gdy zakładany był Instytut Matki i Dziecka, opieka nad kobietą w ciąży, noworodkiem czy ogólnie – dziećmi – była w tragicznym stanie. Był to 1951 rok, czasy powojenne, trwała odbudowa kraju. Założeniu przyświecała idea poprawy zdrowia dzieci i kobiet, także tych planujących dopiero ciążę.

Zobacz film: "Biały szum trzykrotnie skraca czas potrzebny niemowlęciu do zaśnięcia"

Przeczytaj koniecznie

W tamtych latach drastycznie rosła śmiertelność okołoporodowa noworodków, liczba zgonów kobiet w ciąży i w efekcie porodu również wzrastała. Powołanie do życia Instytutu miało temu zapobiec. A co więcej – przywrócić opiece nad dzieckiem i matką należne w medycynie miejsce.

Jakie zatem działania podjął IMiD?

Przede wszystkim skupiono się na ustaleniu zadań, które miały doprowadzić do polepszenia jakości opieki. IMiD zbierał dane, kontrolował całość opieki w kraju. W tamtych latach stworzono pierwsze zalecenia dotyczące żywienia niemowląt i matki karmiącej piersią, opracowano standardy dawkowania leków dla dzieci. Były to oczywiście zalecenia na miarę ówczesnej wiedzy medycznej. Już w 1951 roku działalność Instytutu skupiała się na opiece nad dziećmi urodzonymi przedwcześnie. Dziś jest to nadal jeden z filarów działalności Instytutu.

W tym roku IMiD obchodzi rocznicę 65-lecia działalności./IMiD
W tym roku IMiD obchodzi rocznicę 65-lecia działalności./IMiD

Na początku istnienia Instytutu jego działania były skupione na zdrowiu dziecka. Główna siedziba IMID przy ul. Kasprzaka skupiała zakłady organizacji opieki, zdrowia publicznego oraz zdrowia dziecka. Dział kliniczny zajmujący się kobietą wiele lat funkcjonował w szpitalu przy ul. Madalińskiego w Warszawie. Do głównej siedziby przeniesiono go dopiero w 1975 roku.

W tym roku mija 65 lat od momentu powstania Instytutu. Co ważnego w tym czasie się wydarzyło?

Jednym z sukcesów, o których trzeba powiedzieć, jest opracowanie stworzenie, wdrożenie i stałe prowadzenie od wielu lat programu badań przesiewowych noworodków.

Od momentu powstania tego programu, co roku średnio obejmujemy nim 370 tys. nowo narodzonych dzieci. Poddawane są one badaniom w kierunku fenyloketonurii, mukowiscydozy oraz wrodzonej niedoczynności tarczycy.

Dzięki temu programowi udaje się już po narodzeniu stwierdzić, czy dziecko jest obarczone którąś z wymienionych chorób. Dzieci, u których zachodzi podejrzenie, co do wystąpienia choroby są dalej konsultowane, badane, diagnozowane i kierowane na leczenie.

Ten program jest naszym ogromnym osiągnięciem epidemiologicznym, zaś Poradnia Genetyki Medycznej to łącznie 28 tys. rodzin, objętych opieką, u których rozpoznano chorobę genetyczną uwarunkowaną lub istnieje ryzyko jej wystąpienia u krewnych.

Mniejszym niż leczenie oszczędnościowe w przypadku guzów litych?

Mazowieckie Centrum Diagnostyki i Terapii Nowotworów Układu Kostno –Szkieletowego u Dzieci i Młodzieży to nasz najnowszy program, który jest kolejnym krokiem milowym w rozwoju. Dzięki możliwości szybkiej konsultacji z lekarzami z różnych ośrodków w Polsce za pomocą sieci teleinformatycznej diagnostyka i leczenie pacjentów jest znacznie szybsze.

7 rzeczy o macierzyństwie, o których nikt ci wcześniej nie powiedział
7 rzeczy o macierzyństwie, o których nikt ci wcześniej nie powiedział [8 zdjęć]

Jeśli do tej pory myślałaś, że bycie mamą to prosta sprawa, bo przecież wystarczy dziecku dać jeść, przewinąć,...

zobacz galerię

Dzięki temu mamy możliwość ograniczenia liczby dzieci niepełnosprawnych. U tych, u których zdiagnozowano guz lity, zamiast amputacji kończyny usuwamy kość, wszczepiając jednocześnie endoprotezę. Innowacyjność metody polega na tym, że endoproteza rośnie razem z dzieckiem. Dzięki temu nie zaburzamy rozwoju organizmu.

Ale osiągnięciem Instytutu jest także rozpowszechnienie wiedzy na temat działania kwasu foliowego.

Program profilaktyki wad cewy nerwowej płodu opracowany został w latach '90 i jest naszym ogromnym sukcesem. Na podstawie badań epidemiologicznych i doniesień klinicznych stworzyliśmy wytyczne i wdrożyliśmy je. Opracowaliśmy także dawki kwasu foliowego, jakie powinna przyjmować kobieta jeszcze przed zajściem w ciążę oraz w pierwszych jej miesiącach.

Dziś lekarz każdej kobiety w ciąży obowiązkowo musi uzupełnić kartę przebiegu ciąży. Skąd wynikała potrzeba wprowadzenia takiego dokumentu?

W latach '70, kiedy karta przebiegu ciąży dopiero powstawała, opieka nad kobietą ciężarną nie była wystarczająca. Dokument miał pomagać w kontroli zdrowia i monitorowaniu jego stanu.

W tamtych czasach powstała jednak nie tylko karta przebiegu ciąży.

Wprowadziliśmy kartę czynników ryzyka ciążowego, kartę analizy perinatalnej. Te wszystkie dokumenty dały podwaliny pod nowoczesną opiekę perinatalną, czyli opiekę nad płodem.

Dane zbierane w ten sposób pozwalały na wyciągnięcie pewnych wniosków, opracowanie procedur i ich wdrożenie. Instytut także szkolił w tym zakresie kardę medyczną. Było to wtedy innowacyjne w Polsce podejście, pamiętajmy bowiem, że działo się to w latach '70 XX wieku. Obecnie Klinika Położnictwa i Ginekologii to około 9-11 tysięcy pacjentek rocznie, w tym około 3500 pacjentek hospitalizowanych.

Na czym dzisiaj skupia się działalność naukowo-badawcza Instytutu?

Przede wszystkim na onkologii dziecięcej i wadach rozszczepowych twarzoczaszki. Są to dwa bardzo ważne elementy naszej działalności.

W pierwszym przypadku prowadzimy innowacyjne, zaawansowane badania wolnego DNA metodą mikromacierzy krążącego w krwi kobiety. Mówiąc jaśniej, opracowujemy grupy ryzyka wystąpienia wad genetycznych lub innych chorób. Tą metodą możemy wykryć zaburzenia układu nerwowego na każdym etapie płodu. Wykorzystujemy także komórki macierzyste w leczeniu padaczki lekoopornej.

Kliniczna działalność Instytutu skupia się także na neonatologii, czyli opiece nad dziećmi urodzonymi przedwcześnie, teraz przygotowujemy się właśnie do wdrożenia programu kompleksowej opieki nad zdrowiem prokreacyjnym Polaków, czyli w skrócie – dotyczącym leczenia niepłodności.

Wracając do leczenia opartego na genach. Wykorzystujecie je Państwo tylko na poziomie zaburzeń neurologicznych?

Leczenie molekularne obecne jest dziś na każdej płaszczyźnie medycyny, szczególne znaczenie ma dla profilaktyki nowotworów, także tych dziecięcych. Próbujemy zatem w onkologii dziecięcej tak personalizować leczenie na podstawie wyników badań genetycznych, by wiedza o tym, czy w rodzinie danego dziecka istnieje zmutowany gen, przełożyła się na zmniejszenie ryzyka zachorowania tego dziecka na nowotwór lub pomogła uniknąć przerzutów.

Inaczej mówiąc: chcielibyśmy wprowadzić program ochrony przed nowotworami dziecięcymi, który opierałby się na regularnych badaniach tak, jak dzisiaj np. program ochrony przed rakiem szyjki macicy, zgodnie z którym wprowadzono rutynowe dobrowolne badania cytologiczne.

Jakie są plany Instytutu na przyszłość?

Chcemy skupić swoją działalność na sześciu filarach. Planujemy pracę nad programem dotyczącym wad rozwojowych u dzieci, chorób metabolicznych i mukowiscydozy, a także dotyczącym zdrowia publicznego. Powstanie także Europejskie Centrum Diagnostyki Molekularnej, Obrazowej i Metabolizmu Matki i Dziecka. Chcemy skupić się także na profilaktyce nowotworów u dzieci.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.