Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Zapalenie układu moczowego w ciąży

Zapalenie układu moczowego w ciąży może być niebezpieczne dla rozwijającego się płodu. Zakażenie dróg moczowych u ciężarnych jest ułatwione, ze względu na fizjologiczne zmiany zachodzące w organizmie kobiety, m.in. przekrwienie układu moczowego wywołane działaniem ciążowych hormonów. Ponadto, maleje perystaltyka moczowodów, drogi wyprowadzające mocz są poszerzone, a przepływ moczu spowolniony. Inne czynniki, które ułatwiają kolonizację układu moczowego przez bakterie, to m.in. zmiana odczynu moczu na bardziej zasadowy, białkomocz oraz występowanie w moczu glukozy (dotyczy około 70% przyszłych mam).

1. Bezobjawowy bakteriomocz w ciąży

Bezobjawowy bakteriomocz, niepowodujący dolegliwości ze strony układu moczowego, występuje u około 2-7% ciężarnych. Kobiety ciężarne, u których w badaniu moczu stwierdza się bakteriomocz, narażone są na wystąpienie odmiedniczkowego zapalenia nerek. Bez wdrożenia odpowiedniego leczenia antybiotykowego na odmiedniczkowe zapalenie nerek zapada około 25-40% ciężarnych pacjentek, u których stwierdza się obecność bakterii w moczu. Powikłania bakteriomoczu ujawniają się najczęściej pod koniec drugiego lub na początku trzeciego trymestru ciąży. U kobiet, u których ma miejsce zakażenie dróg moczowych w ciąży, wzrasta prawdopodobieństwo porodu przedwczesnego i urodzenia dziecka o małej masie ciała.

Jeśli u kobiety ciężarnej stwierdza się bakteriomocz, wskazane jest określenie wrażliwości obecnych w moczu drobnoustrojów na leki – aby wdrożona farmakoterapia była skuteczna i nie dłuższa niż to konieczne. Bakterią najczęściej wywołującą zakażenie układu moczowego jest Escherichia coli. 1% przypadków zapalenia dróg moczowych jest powodowany przez paciorkowca grupy B. Paciorkowiec w ciąży może być groźny dla płodu i wywoływać u noworodka takie choroby, jak zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych czy sepsa.

Zakażenia układu moczowegow ciąży mogą być powikłane albo niepowikłane. Zakażenia niepowikłane to takie, które występują u chorej bez współistniejących patologii w odpływie moczu i bez czynnika ogólnoustrojowego, który upośledzałby odporność. Zakażenia powikłane dotyczą tych pacjentek, u których występują zaburzenia w odpływie moczu (np. kamica nerkowa, wady rozwojowe układu moczowo-płciowego) albo współistnieje inna choroba bądź upośledzenie układu immunologicznego. Powikłane zakażenie układu moczowego w ciąży może grozić u kobiety rozwojem posocznicy i/lub trwałym uszkodzeniem nerek.

2. Zapalenie pęcherza moczowego w ciąży

Czynnikami ryzyka zapalenia pęcherza moczowego są: anatomiczne i czynnościowe wady układu moczowego, częste stosunki płciowe, stosowanie środków plemnikobójczych, niedostateczna higiena osobista, cewnikowanie pęcherza moczowego, zabiegi na pęcherzu moczowym. Główne objawy zapalenia pęcherza moczowego, to: częste oddawanie moczu, ból i pieczenie podczas mikcji, nagłe parcie na mocz, gorączka, nudności, czasami krwiomocz. Leczenie zapalenia pęcherza moczowego powinno prowadzić do wyeliminowania objawów choroby i do wyjałowienia moczu. Jeśli zlikwiduje się objawy zapalenia, ale obecność bakterii w moczu pozostanie, może to grozić nawrotami zakażenia. W terapii zapalenia pęcherza moczowego stosuje się leki przeciwbakteryjne.

3. Odmiedniczkowe zapalenie nerek w ciąży

Najczęstsze objawy odmiedniczkowego zapalenia nerek, to: utrata apetytu, wysoka gorączka, dreszcze, nudności i wymioty, ogólne osłabienie organizmu, ból w okolicy lędźwiowej. Diagnostyka choroby obejmuje badanie ogólne moczu i posiew moczu, w których często stwierdza się zwiększone wartości leukocytów i ropomocz. Badania dodatkowe: USG jamy brzusznej i urografia. Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek u kobiety w ciąży jest wskazaniem do hospitalizacji. U 20-40% ciężarnych pacjentek ostre zapalenie miedniczek nerkowych jest poprzedzone bezobjawowym bakteriomoczem. Na odmiedniczkowe zapalenie nerek kobiety zapadają najczęściej w drugim lub trzecim trymestrze ciąży albo w połogu. Czynnikami, które podnoszą ryzyko zapalenia nerek w ciąży, są: cukrzyca ciążowa, kamienie nerkowe, anemia sierpowata, niewydolność zastawek pęcherzowo-moczowodowych, urazy rdzenia kręgowego.

Powikłania ostrego odmiedniczkowego zapalenia nerek u kobiet w ciąży, to: ostra niewydolność oddechowa i ARDS (obrzęk płuc, atak duszności), wstrząs septyczny, przedwczesne skurcze macicy. Wszystkie kobiety z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek w ciąży powinny być hospitalizowane. Tradycyjne leczenie polega na nawadnianiu organizmu i na pozajelitowej antybiotykoterapii. Po zakończeniu leczenia należy wykonać badanie moczu, by sprawdzić, czy nie występuje bakteriomocz.

4. Kamica układu moczowego w ciąży

Kamica układu moczowego u kobiet w ciąży stanowi dla lekarza wyzwanie diagnostyczne. Wymaga jednak dokładnego rozpoznania, bo może stanowić przyczynę porodu przedwczesnego. Ból brzucha u ciężarnej wynikający z obecności kamieni w drogach moczowych wymaga leczenia szpitalnego. Kamienie w moczowodach u ciężarnych stwierdza się dwa razy częściej niż kamienie nerkowe. Do wystąpienia kamicy może predysponować wodonercze, które stwierdza się jako objaw fizjologiczny ciąży u około 90% przyszłych mam. Wodonercze pojawia się już około szóstego-dziesiątego tygodnia ciąży, a ustępuje w kilka tygodni po porodzie. Jest wynikiem zmian hormonalnych i mechanicznych spowodowanych ciążą. Ciąża wzmaga też filtrację szczawianów, magnezu i innych substancji, które hamują tworzenie się kamieni moczowych.

Najczęstszymi objawami kamicy dróg moczowych są: ból w okolicy lędźwiowej, zapalenie układu moczowego, krwiomocz. Diagnozowanie bólu okolicy lędźwiowej u kobiet w ciąży skupia się w pierwszym rzędzie na różnicowaniu między patologią pochodzenia urologicznego a pochodzenia ginekologicznego. Diagnostykę kamicy u ciężarnych zrewolucjonizowało wprowadzenie USG. USG jamy brzusznej jest badaniem pierwszego rzutu. W przypadku wątpliwości diagnostycznych u kobiet z wodonerczem i objawami kamicy stosuje się scyntygrafię nerek lub urografię rezonansu magnetycznego. Postępowanie lecznicze u kobiet w ciąży polega na nawadnianiu organizmu, stosowaniu leków przeciwbólowych i w razie infekcji – na antybiotykoterapii. 80% ciężarnych z objawową kamicą wydala kamienie po zastosowaniu leczenia. Najczęstsze powikłanie kamicy dróg moczowych w ciąży stanowi poród przedwczesnywywołany atakiem kolki nerkowej. Jeśli wystąpi czynność skurczowa macicy, należy zastosować leczenie tokolityczne beta-mimetykami.

5. Przewlekła niewydolność nerek a ciąża

Przewlekła niewydolność nerek prowadzi zwykle do postępującego i nieodwracalnego pogarszania się funkcji nerek. Skutkiem choroby jest spadek filtracji kłębuszków nerkowych i gromadzenie się w ustroju toksycznych produktów przemiany azotowej. Przewlekła niewydolność nerek może prowadzić do zaburzeń osi przysadka-jajniki. Kobiety z przewlekłą niewydolnością nerek uskarżają się często na spadek popędu płciowego i zaburzenia cyklu miesiączkowego (nieregularne menstruacje, zatrzymanie miesiączki, cykle bezowulacyjne). Pacjentki poddawane leczeniu z powodu skrajnej niewydolności nerek rzadko zachodzą w ciążę.

Ciąża kobiety z przewlekłą niewydolnością nerek w zaawansowanym stadium ma niewielką szansę na prawidłowy przebieg i pomyślne rozwiązanie. Ponadto, ciąża sprzyja gwałtownemu obniżeniu się czynności nerek. Cechy charakterystyczne dla ciąży u kobiety poddanej leczeniu nerkozastępczemu:

  • późne rozpoznanie ciąży (objawy ciąży, takie jak wymioty czy nudności, występują często w przebiegu dializ; zatrzymanie menstruacji może być uważane za skutek choroby podstawowej, a testy ciążowe z moczu nie dają wiarygodnego wyniku z powodu podwyższonego stężenia beta-hCG),
  • poronienie w pierwszym trymestrze ciąży,
  • poród przedwczesny, najczęściej między 32. a 36. tygodniem ciąży,
  • opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu,
  • wielowodzie,
  • zwiększone ryzyko wystąpienia cukrzycy ciążowej,
  • małe prawdopodobieństwo urodzenia zdrowego noworodka (19-37%),
  • zwiększone ryzyko wystąpienia nadciśnienia (79%),
  • częste krwawienia z dróg rodnych,
  • anemia na skutek zwiększonego zapotrzebowania na żelazo,
  • przedwczesne odklejenie się łożyska (30%).

Zapalenie układu moczowego w ciąży obejmujące bakteriomocz, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie nerek czy kamicę może powodować zaburzenia wewnątrzmacicznego wzrostu płodu i skutkować porodem przedwczesnym. Dlatego w okresie ciąży należy unikać zaziębiania się i ciepło się ubierać.

Joanna Krocz

Redakcja parenting.pl,
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Badanie moczu w ciąży
Badanie moczu w ciąży

Leukocyty w moczu w ciąży

W czasie ciąży rutynowym testem wykonywanym niekiedy podczas każdej wizyty kontrolnej jest badanie moczu. To proste i bezbolesne badanie pozwala wykryć obecność leukocytów, czyli białych krwinek w moczu. Niewielka ilość leukocytów może znajdować się w...

Badanie moczu w ciąży

Erytrocyty w moczu w ciąży

Erytrocyty to komórki, które zawierają hemoglobinę i mogą transportować tlen do całego ciała. Określa się je również mianem czerwonych krwinek. Fizjologicznie w moczu może znajdować się niewielka ilość, tj. 3-4 erytrocyty wpw. Obecność erytrocytów w moczu...

Badanie moczu w ciąży

Glukoza w moczu w ciąży

W czasie ciąży obecność niewielkiej ilości glukozy w moczu jest całkowicie normalna, jeśli jednak jej stężenie jest wysokie podczas kilku kolejnych wizyt u lekarza lub bardzo wysokie w czasie jednej wizyty, może oznaczać cukrzycę ciężarnych. Choroba ta...

Badanie moczu w ciąży

Krew w moczu w ciąży

Nerki pełnią jedną z głównych ról w utrzymywaniu homeostazy wewnątrzustrojowej. Podczas ciąży występują znaczne zmiany w gospodarce wodno-elektrolitowej, które wymagają zmian adaptacyjnych także w czynności nerek. Wiele powikłań ciążowych związanych z...

Badanie moczu w ciąży

Leukocyty w moczu w ciąży cz. 2/2

Niekiedy za obecność leukocytów w moczu odpowiada bezobjawowy bakteriomocz. U ciężarnych mogą rozwijać się bakterie w drogach moczowych bez jakichkolwiek objawów. Bakterie te powodują pojawienie się leukocytów w moczu i mogą doprowadzić do...

Badanie moczu w ciąży

Mocz w ciąży

Mocz w ciąży jest badany po każdej wizycie u lekarza prowadzącego ciążę. Badanie moczujest bardzo ważne w tym szczególnym czasie, gdyż każda drobna infekcja, nie tylko dróg moczowych, powinna być jak najszybciej leczona ze względu na dziecko. Badanie...

Badanie moczu w ciąży

Białko w moczu w ciąży

Układ moczowo-płciowy kobiety w ciążyjest niezwykle istotny. Dbałość o jego higienę i profilaktyka infekcji układu moczowego powinny być kluczowym elementem każdego dnia ciężarnej. Badanie moczu jest nieodzownym i najczęstszym badaniem kontrolnym podczas...

Badanie moczu w ciąży

Bakterie w moczu w ciąży

Infekcje układu moczowego bardzo często występują u kobiet w okresie ciąży. Najczęściej jest to infekcja bezobjawowa wykryta podczas rutynowego wykonywania badania ogólnego moczuw czasie kontrolnej wizyty lekarskiej. Badanie to wskazuje na bakterie w...

Dziecięce choroby

Choroby układu moczowego

Choroby układu moczowego i narządów płciowych to dolegliwości dość częste. Należy pamiętać jedną zasadę: jednorazowa skarga dziecka nie oznacza choroby. Kiedy pojawia się po raz drugi, trzeci i kolejny, zadzwoń do lekarza, gdyż może oznaczać problem medyczny,...

Ważny temat - Jesienne infekcje - jak pomóc dziecku przy zatruciach pokarmowych?

Zakażenie układu moczowego u niemowląt

Zakażenie układu moczowego u niemowląt często jest trudne do rozpoznania, ponieważ może nie dawać żadnych typowych objawów chorobowych, a jedynie skutkować wysoką gorączką. Malusze