Zaburzenia integracji sensorycznej

Integracja sensoryczna to pojęcie stosunkowo nowe w psychologii, ale w ostatnich latach cieszy się jednak dużym zainteresowaniem. Ma to związek z rosnącą liczbą dzieci, u których diagnozuje się zaburzenia integracji sensorycznej.

Samo pojecie "integracja sensoryczna" ukuła amerykańska psycholog i terapeutka Jean Ayres. Przez ponad 30 lat pracowała z dziećmi obserwując ich rozwój i zachowania społeczne. Na tej podstawie opracowała terapię integracji sensorycznej.

Polecane wideo:

Wiedza Ayres dotarła do polskich psychologów i terapeutów w 1993 roku. Od tego czasu zainteresowanie tą dziedziną w naszym kraju stale rośnie.

Co to jest integracja sensoryczna?

Dziecko przychodzi na świat bezbronne i niesamodzielne. Jego rozwój jednak jest niezwykle szybki. Niemal każdego dnia uczy się czegoś nowego, poznaje świat i najbliższe mu otoczenie. Zdobywa nowe doświadczenia poprzez układy zmysłowe: dotyk, wzrok, słuch, smak.

Jean Ayres stwierdziła, że nowe umiejętności dziecko zdobywa w określonym porządku (koncepcja sekwencyjności). Podzieliła je na cztery stadia, które są ze sobą ściśle powiązane i wzajemnie na siebie oddziałują:

  • Stadium I (życie płodowe i okres noworodkowy) – rozwój integracji bodźców błędnikowych i proprioceptywnych (umożliwiają one, m.in. ruch gałek ocznych, prawidłowe napięcie mięśniowe, równowagę, poczucie pewności w stosunku do siły grawitacji) oraz integracji bodźców dotykowych.
  • Stadium II (1. rok życia) – poznanie schematu ciała, praksja (zdolność wykonywania złożonych ruchów celowych), koordynacja stron ciała.
  • Stadium III (od 1. do 3. roku życia) – rozwój mowy, rozwój zdolności manipulacyjnych (koordynacja oko-ręka).
  • Stadium IV (okres przedszkolny, wczesnoszkolny) – rozwój komunikacji międzypółkulowej, samokontroli, samoakceptacji, zdolności rozumienia i myślenia abstrakcyjnego.

Każdy z tych etapów musi pojawić się w określonej kolejności. Gdy dojdzie do zaburzeń w ośrodkowym układzie nerwowym, wówczas przekłada się to na problemy emocjonalne, społeczne i rodzinne.

Dziecko może zachowywać się niezrozumiale dla dorosłych, sprawiać problemy wychowawcze, które jednak nie wynikają z jego złośliwości, ale właśnie z zaburzeń integracji sensorycznej.

"Korek uliczny w mózgu"

Carol Kranowitz, autorka wielu publikacji z zakresu zaburzeń integracji sensorycznej, uważa, że można określić czynniki, które predysponują do zaburzeń SI.

Należą do nich:

Zdaniem Carol Kranowitz problem zaburzeń integracji sensorycznej dotyczy od 10 do 15 proc. dzieci.

Zaburzenia przetwarzania sensorycznego (SPD) to cała gama zaburzeń. Obejmuje trzy główne kategorie:

  1. zaburzenie modulacji sensorycznej,
  2. zaburzenie dyskryminacji sensorycznej,
  3. zaburzenia motoryczne o podłożu sensorycznym.

Nigdy nie występują one jednocześnie. Jean Ayres w swoich pracach wielokrotnie podkreślała, że w przypadku SPD nie można mówić o uszkodzeniu mózgu, to jedynie "swoisty korek uliczny". Umiejętnie poprowadzona terapia pomoże ów zator rozładować.

Objawy zaburzeń SI

Jest ich bardzo dużo i zależą one od kategorii SPD. Niepokój rodziców powinny jednak wzbudzić zachowania, tj.:

  • nadmierna ruchliwość dziecka (dziecko jest często odbierane jako niegrzeczne, nieposłuszne),
  • bierność, niska aktywność dziecka, powolność,
  • obniżone napięcie i siła mięśni,
  • trudność w zdobywaniu nowych umiejętności ruchowych,
  • problem z samoobsługą – myciem się, ubieraniem,
  • niska koordynacja ruchowa (uznawana za niezdarność),
  • mylenie kierunków,
  • strach przed wspinaniem się na drabinki, wejściem na krzesło, tapczan,
  • niechęć do mycia, obcinania paznokci, włosów,
  • niechęć do przytulania, głaskania,
  • niechęć do zabawy z innymi dziećmi,
  • niechęć do chodzenia boso,
  • płaczliwość dziecka, krzykliwość (częsty objaw u niemowląt).

Wiele z tych zachowań jest przez rodziców bagatelizowanych. Dorośli uważają, że dziecko z tego wyrośnie lub wymaga większej dyscypliny, bo jest niegrzeczne.

Zaburzenia w odbiorze wrażeń zmysłowych z ciała mogą się jednak pogłębiać, a problemy narastać. Kiedy zatem udać się do specjalisty?
 

Natalia Kołat, autorka pracy "Zaburzenia przetwarzania sensorycznego u dzieci diagnostyka i postępowanie" podpowiada, by rodzic zadał sobie trzy pytania:

  1. Czy istniejący problem przeszkadza dziecku? (czy jest akceptowane? czy jest samodzielne? czy potrafi bawić się w grupie?)
  2. Czy istniejący problem przeszkadza innym? (czy dziecko wykonuje polecenia nauczyciela? jak się zachowuje w stosunku do innych dzieci?)
  3. Czy powinieneś słuchać innych doświadczonych rodziców lub nauczyciela, byś poszukał pomocy?

Terapia SI w znacznym stopniu poprawi sprawność dziecka w zakresie zdolności wzrokowych i słuchowych, koncentracji i czasu skupiania uwagi. Usprawni również motorykę dużą i małą, pozytywnie wpłynie na samoocenę i funkcjonowanie emocjonalne dziecka.

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Rozwój emocjonalny przedszkolaka
Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Dlaczego warto przytulać dzieci?

Dlaczego warto przytulać dzieci?

, jaka ich łączy. Czułość ze strony rodziców wspomaga rozwój dziecka i zaspokaja jego potrzeby emocjonalne. Dla kontrastu, chłód emocjonalny w domu

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Rozwój emocjonalny dziecka w wieku przedszkolnym

Jeśli rozwój emocjonalny dzieci w wieku przedszkolnym przebiega prawidłowo, są one w stanie wyrazić podstawowe uczucia i nazwać je. W tym etapie (...) rozwoju emocje dzieci są związane z daną sytuacją...

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Dlaczego warto się przytulać?

Dlaczego warto się przytulać?

zdrowie, rozwój, a nawet wzrost! Ale to nie wszystko - czuły dotyk usprawnia także działanie układu odpornościowego, krążeniowego i oddechowego. Noworodki (...) , które są często przytulane szybciej przybierają na wadze, co ma istotny...

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Jak rozpoznać objawy ADHD u dziecka?

Jak rozpoznać objawy ADHD u dziecka?

Czym jest ADHD? Większość dzieci jest z natury żywiołowa. Czasem nie wynika to z charakteru, ale z choroby. Jednym z najczęściej diagnozowanych zaburzeń u dzieci jest ADHD. Szacuje się, że dotyka ono od 5 do 9 proc. populacji, przy czym trzykrotnie częściej...

Rozwój emocjonalny przedszkolaka

Rozwój trzylatka

Rozwój trzylatka

U trzylatka silnie manifestowana jest potrzeba rozładowania emocji.