Zabawa a kształtowanie osobowości dziecka

Dziecko uczy się przez dotyk i ruch, dlatego w procesie kształtowania jego osobowości tak ważna jest zabawa. Bawienie się jest również sposobem na wzmacnianie więzi dziecka z rodzicem i odróżnianie oraz nazywanie emocji przez malucha. Wspólna zabawa z dzieckiem to inwestycja w jego przyszłość – bliskość z rodzicem dostarcza maluchowi siły psychicznej na całe jego życie. W czasie zabawy następuje również wyciszenie lęków i niepokoju dziecka, a maluch ma możliwość odreagowania napięcia.

Rola zabawy w rozwoju dziecka

Czasami dzieci nie oczekują, że rodzic będzie się z nimi bawił, chcą jedynie, by obserwował ich zabawę. Wbrew pozorom, towarzyszenie dziecku podczas jego zabaw ma duże znaczenie dla malucha i jego rozwoju. Rodzic może pomóc dziecku, nazywając jego emocje i zachowania. W ten sposób pomaga dziecku w zrozumieniu otaczającego go świata. Jest to również dowód na zaangażowanie rodzica i sposób na przekazanie dziecku, że rodzic nie tylko kocha je, ale i akceptuje oraz lubi spędzać z nim czas.

W przypadku przedszkolaków niezwykle ważna jest zabawa z dziećmi w tym samym wieku. Podczas zabaw z rówieśnikami dzieci poznają bowiem zasady współpracy, życia społecznego i niełatwej sztuki kompromisu. Z zabawami w grupie nieuchronnie wiążą się jednak konflikty i rywalizacja. Dzieci w wieku przedszkolnym mają zwykle problem z dzieleniem się własnymi rzeczami. Niekiedy rodzice usiłują wpłynąć na dziecko, by nie było egoistą i dzieliło się zabawkami. Nie jest to jednak dobry pomysł – decyzję dziecka należy uszanować. Warto zaproponować przedszkolakowi, by wymienił się z kolegą lub wypożyczył mu swoją zabawkę. Jeżeli jednak dziecko odmówi, nie wolno naciskać. Należy uszanować wolę dziecka zwłaszcza wtedy, gdy problematyczna sytuacja obraca się wokół zabawki, z którą maluch jest emocjonalnie związany. Warto zachować cierpliwość - z czasem dziecko będzie coraz mniej oporne wobec pomysłu dzielenia się z innymi.

Czy należy martwić się zabawami dzieci?

Wielu rodziców obawia się, że zabawa dziecka może wymknąć się spod ich kontroli, a maluch będzie przenosił pewne wzorce zachowania na sytuacje w życiu codziennym. Nie należy jednak z góry nastawiać się na najgorsze. Wskazane jest, by dziecko kontrolowało zabawę – ta sfera jego życia jest bowiem dla niego bardzo ważna. Maluchy potrafią odróżnić zabawę od rzeczywistości, dlatego w większości przypadków nie ma powodu do obaw. Odrobina samodzielności i swobody w kwestii zabawy pomaga w rozwoju autonomii dziecka. Maluch może poczuć, że w pewien sposób wpływa zarówno na siebie, jak i na otaczający go świat.

Zabawa dziecka ma również znaczenie terapeutyczne. Dzieci nierzadko odgrywają sceny, z którymi potrzebują uporać się, by odzyskać spokój. Czasami są to niełatwe sytuacje, np. pobyt w szpitalu lub widziany na własne oczy wypadek drogowy. Podczas zabawy dziecko może wyrazić swoje myśli, emocje oraz pragnienia. Pokazuje również, jakim jest człowiekiem i co się dla niego liczy. Bardzo ważna jest także wyobraźnia dziecka – maluch tworzy swój własny świat i wciela się w osoby dorosłe. Obserwacja zabaw dzieci jest doskonałym źródłem informacji dla wychowawców, jakie relacje panują w domach poszczególnych maluchów. Dziecko bawiąc się, mimowolnie pokazuje, co wyniosło z własnego domu.

Zabawa a emocje dziecka

Podczas zabawy dziecko ma możliwość rozładowania negatywnych emocji w naturalny sposób. Z tego powodu wskazana jest obserwacja zachowania dziecka, gdy przechodzi ono przez trudną sytuację. Dziecko wyraża siebie przez rysunek, śpiew i ruch, ale o jego emocjach i przeżyciach można dowiedzieć się wiele również w czasie rozmowy. Jeśli dziecko stale wybiera tę samą bajkę lub bawi się ciągle tą samą zabawką, warto dyskretnie podpytać, jak czuje się sam maluch lub bohater ulubionej w danej chwili bajki. Rozmowa jest konieczna także wtedy, gdy pojawiają się problemy z zachowaniem dziecka. Jeśli maluch jest agresywny lub rzuca zabawkami, zamiast strofować go, należy poznać przyczyny takiego zachowania. Należy również ustalić pewne zasady – o ile odreagowanie za pomocą zabawki nie jest niczym złym, nie wolno nigdy krzywdzić innych ludzi.

Zabawa ma ogromną moc, pomaga bowiem dzieciom uporać się z trudnymi dla nich sytuacjami. Z kolei dla rodziców jest to źródło wiedzy o własnym dziecku i sposób na budowanie silnej więzi oraz wsparcie rozwoju malucha.

Katarzyna Dera, Fundacja „Dr Clown”, terapeuta, trener, ponad rok temu
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Patronaty
Patronaty

Arka Zwierzaków - gra planszowa

Arka Zwierzaków - gra planszowa

Gra dla dzieci i ich rodziców Chcesz pomóc Noemu uratować zwierzęta przed zagładą? Zagraj! 84 żetony zwierzaków Układaj zwierzaki i pilnuj ich bezpieczeństwa. Słoń Ogromny słoń musi mieć odpowiednie dla siebie lokum. Kameleon Nakarm kameleona, aby w czasie...

Patronaty

Bajkowy krawiec

Bajkowy krawiec

Zapraszamy do posłuchania utworu z albumu "Piosenki dla przedszkolaka cz. 6. Abrakadabra"!

Patronaty

Dr Harvey Karp

Dr Harvey Karp

Pozycja książkowa dla rodziców niemowląt pozwoli im lepiej zrozumieć swoje maluchy.

Patronaty

"Gram z Sówką Zuzią..." od Wydawnictwa Zielona Sowa

"Gram z Sówką Zuzią..." od Wydawnictwa Zielona Sowa

"Gram z Sówką Zuzią. Kolory" Zestaw edukacyjny "Gram z Sówką Zuzią. Owoce" Zestaw edukacyjny "Gram z Sówką Zuzią. Warzywa" Zestaw edukacyjny "Gram z Sówką Zuzią. Zwierzęta" Zestaw edukacyjny "Gram z Sówką Zuzią. Pojazdy" Zestaw edukacyjny "Gram z Sówką...

Patronaty

IV część serii Oczami Maluszka - Harmonijka

IV część serii Oczami Maluszka - Harmonijka

Dzieci zaczynają rozpoznawanie kolorów od czerni i bieli. Oczami Maluszka - Harmonijka to ilustracje w dwóch kolorach – czarnym i białym. Rozmiary książeczki pozwalają na oglądanie jej przez Malucha na własnym łóżeczku. Dzięki temu poznaje dwubarwne...