Zabawa a kształtowanie osobowości dziecka

Dziecko uczy się przez dotyk i ruch, dlatego w procesie kształtowania jego osobowości tak ważna jest zabawa. Bawienie się jest również sposobem na wzmacnianie więzi dziecka z rodzicem i odróżnianie oraz nazywanie emocji przez malucha. Wspólna zabawa z dzieckiem to inwestycja w jego przyszłość – bliskość z rodzicem dostarcza maluchowi siły psychicznej na całe jego życie. W czasie zabawy następuje również wyciszenie lęków i niepokoju dziecka, a maluch ma możliwość odreagowania napięcia.

Rola zabawy w rozwoju dziecka

Czasami dzieci nie oczekują, że rodzic będzie się z nimi bawił, chcą jedynie, by obserwował ich zabawę. Wbrew pozorom, towarzyszenie dziecku podczas jego zabaw ma duże znaczenie dla malucha i jego rozwoju. Rodzic może pomóc dziecku, nazywając jego emocje i zachowania. W ten sposób pomaga dziecku w zrozumieniu otaczającego go świata. Jest to również dowód na zaangażowanie rodzica i sposób na przekazanie dziecku, że rodzic nie tylko kocha je, ale i akceptuje oraz lubi spędzać z nim czas.

W przypadku przedszkolaków niezwykle ważna jest zabawa z dziećmi w tym samym wieku. Podczas zabaw z rówieśnikami dzieci poznają bowiem zasady współpracy, życia społecznego i niełatwej sztuki kompromisu. Z zabawami w grupie nieuchronnie wiążą się jednak konflikty i rywalizacja. Dzieci w wieku przedszkolnym mają zwykle problem z dzieleniem się własnymi rzeczami. Niekiedy rodzice usiłują wpłynąć na dziecko, by nie było egoistą i dzieliło się zabawkami. Nie jest to jednak dobry pomysł – decyzję dziecka należy uszanować. Warto zaproponować przedszkolakowi, by wymienił się z kolegą lub wypożyczył mu swoją zabawkę. Jeżeli jednak dziecko odmówi, nie wolno naciskać. Należy uszanować wolę dziecka zwłaszcza wtedy, gdy problematyczna sytuacja obraca się wokół zabawki, z którą maluch jest emocjonalnie związany. Warto zachować cierpliwość - z czasem dziecko będzie coraz mniej oporne wobec pomysłu dzielenia się z innymi.

Czy należy martwić się zabawami dzieci?

Wielu rodziców obawia się, że zabawa dziecka może wymknąć się spod ich kontroli, a maluch będzie przenosił pewne wzorce zachowania na sytuacje w życiu codziennym. Nie należy jednak z góry nastawiać się na najgorsze. Wskazane jest, by dziecko kontrolowało zabawę – ta sfera jego życia jest bowiem dla niego bardzo ważna. Maluchy potrafią odróżnić zabawę od rzeczywistości, dlatego w większości przypadków nie ma powodu do obaw. Odrobina samodzielności i swobody w kwestii zabawy pomaga w rozwoju autonomii dziecka. Maluch może poczuć, że w pewien sposób wpływa zarówno na siebie, jak i na otaczający go świat.

Zabawa dziecka ma również znaczenie terapeutyczne. Dzieci nierzadko odgrywają sceny, z którymi potrzebują uporać się, by odzyskać spokój. Czasami są to niełatwe sytuacje, np. pobyt w szpitalu lub widziany na własne oczy wypadek drogowy. Podczas zabawy dziecko może wyrazić swoje myśli, emocje oraz pragnienia. Pokazuje również, jakim jest człowiekiem i co się dla niego liczy. Bardzo ważna jest także wyobraźnia dziecka – maluch tworzy swój własny świat i wciela się w osoby dorosłe. Obserwacja zabaw dzieci jest doskonałym źródłem informacji dla wychowawców, jakie relacje panują w domach poszczególnych maluchów. Dziecko bawiąc się, mimowolnie pokazuje, co wyniosło z własnego domu.

Zabawa a emocje dziecka

Podczas zabawy dziecko ma możliwość rozładowania negatywnych emocji w naturalny sposób. Z tego powodu wskazana jest obserwacja zachowania dziecka, gdy przechodzi ono przez trudną sytuację. Dziecko wyraża siebie przez rysunek, śpiew i ruch, ale o jego emocjach i przeżyciach można dowiedzieć się wiele również w czasie rozmowy. Jeśli dziecko stale wybiera tę samą bajkę lub bawi się ciągle tą samą zabawką, warto dyskretnie podpytać, jak czuje się sam maluch lub bohater ulubionej w danej chwili bajki. Rozmowa jest konieczna także wtedy, gdy pojawiają się problemy z zachowaniem dziecka. Jeśli maluch jest agresywny lub rzuca zabawkami, zamiast strofować go, należy poznać przyczyny takiego zachowania. Należy również ustalić pewne zasady – o ile odreagowanie za pomocą zabawki nie jest niczym złym, nie wolno nigdy krzywdzić innych ludzi.

Zabawa ma ogromną moc, pomaga bowiem dzieciom uporać się z trudnymi dla nich sytuacjami. Z kolei dla rodziców jest to źródło wiedzy o własnym dziecku i sposób na budowanie silnej więzi oraz wsparcie rozwoju malucha.

Katarzyna Dera, Fundacja „Dr Clown”, terapeuta, trener, ponad rok temu
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Patronaty
Patronaty

Arka Zwierzaków - gra planszowa

Arka Zwierzaków - gra planszowa

Gra dla dzieci i ich rodziców Chcesz pomóc Noemu uratować zwierzęta przed zagładą? Zagraj! 84 żetony zwierzaków Układaj zwierzaki i pilnuj ich bezpieczeństwa. Słoń Ogromny słoń musi mieć odpowiednie dla siebie lokum. Kameleon Nakarm kameleona, aby w czasie...

Patronaty

Bajkowy krawiec

Bajkowy krawiec

Zapraszamy do posłuchania utworu z albumu "Piosenki dla przedszkolaka cz. 6. Abrakadabra"!

Patronaty

Dr Harvey Karp

Dr Harvey Karp

Pozycja książkowa dla rodziców niemowląt pozwoli im lepiej zrozumieć swoje maluchy.

Patronaty

Wiersze twórcy Kubusia Puchatka

Wiersze twórcy Kubusia Puchatka

"Kiedy byliśmy bardzo młodzi" A. A. Milne Piękne i pełne optymizmu wiersze twórcy Kubusia Puchatka sprawiają, że każda chwila dziecka z książką staje się przyjemnością.