Wyrażanie uczuć

Empatia to szczególny rodzaj umiejętności, który wymaga od człowieka wyjścia poza swoje emocje, myśli i potrzeby i pełne otwarcie się na uczucia i potrzeby drugiej strony. To coś więcej niż tylko współodczuwanie, to umożliwienie drugiemu człowiekowi wyrażenie swoich uczuć i pragnień w atmosferze pełnej akceptacji i bezpieczeństwa bez oceny, krytyki czy porad. To dar budowania bezpiecznego i wolnego od wszelkich interpretacji mostu porozumienia pomiędzy dwiema osobami.

Polecane wideo:

Czego powinieneś nauczyć twoje dziecko, jeżeli chodzi o aktywność fizyczną?

Uważasz, że twoje dziecko powinno nauczyć się mówić po angielsku, grać na instrumencie i korzystać ze sprzętu multimedialnego? To rzeczywiście przydatne...

1. Czy jestem empatyczny?

Nikt nie rodzi się z empatią, uczymy się jej w codziennych relacjach od pierwszych dni narodzin. To w jaki sposób opiekowali się nami nasi opiekunowie, jak reagowali na nasze potrzeby i emocje, jak komunikowali swoje emocje i potrzeby buduje empatyczny kontakt z innymi. Aby nauczyć dziecko współodczuwania warto najpierw przyjrzeć się sobie i upewnić się czy sami reagujemy empatycznie wobec swojego dziecka. Czy potrafię odczytać emocje dziecka i kryjące się za nimi potrzeby? Czy nazywam jego uczucia i pomagam mojemu dziecku zrozumieć, co się za nimi kryje?

Czy staram się zrozumieć, co kryje się za przykrym i "niegrzecznym zachowaniem" mojego dziecka i reagować na nie ze spokojem i zrozumieniem? Czy pozwalam mu wyrażać pełną gamę uczuć bez wywoływania w nim poczucia winy czy wstydu? Czy proszę go o pomoc czy przysługę, czy też żądam i oczekuję, że zrobi to czego od niego wymagam bez słowa dyskusji? Czy pozwalam mu odmówić? Czy reaguję złością czy smutkiem na jego NIE? Czy stosuję kary, szantaż emocjonalny, krytykę i obwinianie? Czy zmuszam moje dziecko do dzielenia się z innymi, nawet gdy tego nie chce? Czy zachęcam dziecko do współpracy prośbą i nie oczekuję, że zawsze uzyskam jego zgodę? Czy biorę pod uwagę zdanie i opinię mojego dziecka, nawet gdy jest ono odmienne od mojego?

To są trudne i niewygodne pytania, ale szczera odpowiedź bez samosądu może być pierwszym krokiem do rozbudzenia w sobie empatii.

2. Jak zostać empatycznym rodzicem

Współodczuwanie to umiejętność, którą dziecko zaczyna okazywać dopiero w okresie wczesnoszkolnym, gdy wyrasta z etapu egocentrycznego i potrafi dostrzec uczucia i potrzeby innych, jako niezależne od własnych działań. Młodsze dzieci nie potrafią być empatyczne, ponieważ w ich świecie wszystko zależy od ich działań i emocji, są jeszcze zbyt zaabsorbowane swoimi potrzebami, by móc wyjść poza nie i dostrzec potrzeby drugiej osoby. Tylko dziecko, które dojrzało na tyle, by rozumieć co się w nim dzieje i rozumieć odmienny świat drugiego człowieka, może reagować empatycznie.
Dlatego tak trudno od małego dziecka oczekiwać, że zrozumie nasze emocje czy pragnienia. Ono nie jest jeszcze w stanie o nich usłyszeć, a co dopiero pomóc w ich realizacji!

Natomiast na pewno okazując jemu, sobie i innym uczucia, akceptując je, uczymy go tej umiejętności i rozbudzamy w nim naturalną potrzebę współpracy i pomagania innym. Empatii uczymy również za pomocą systematycznie wdrażanych reguł, zasad i norm. Jeśli zachowanie dziecka (np. bicie kolegi) uznajemy za nieakceptowalne, powinniśmy komunikować ten fakt otwarcie. Nie należy czekać, aż dziecko samo domyśli się, że postępuje niewłaściwie - mówiąc mu o swoim stosunku do złego zachowania, pokazujemy jednocześnie, jakich działań ma unikać w przyszłości.

3. Jak okazywać dziecku empatię

Gdy dochodzi do konfliktów lub nasze dziecko przeżywa jakąś trudność, warto skupić się na nim i jego zachowaniu. Jaka emocja się za nim kryje? Czego pragnie nasze dziecko?

Nazwij to co widzisz, zapytaj o uczucia i o potrzeby dziecka.

Widzę/słyszę….. opis sytuacji: widzę, jak mocno zaciskasz pięści i słyszę twój głośny krzyk/widzę jak mocno płaczesz/widzę twoją schowaną głowę
Czy czujesz…… złość/smutek/żal/lęk/niepokój/zmęczenie/głód
Bo
Chciałbyś…../bo potrzebujesz….. byśmy Ciebie posłuchali? Pobawili się razem? zjeść kanapkę?/napić się wody?/odpocząć?

Okazanie komuś empatii nie jest proste, polega bowiem na wsłuchaniu się w drugą stronę, na nazywaniu, rozumieniu i akceptowaniu tego, co się dzieje z drugim człowiekiem. Akceptacja uczuć innych jest szczególnie trudna, gdy sami cierpimy z powodu niezaspokojonych potrzeb. Ważne więc, by nauczyć się przede wszystkim okazać sobie empatię i zrozumienie, zadbać o swoje potrzeby…

Tak więc warto codziennie rano zapytać siebie: co czuję i czego potrzebuję teraz, dzisiaj? Co mogę zrobić, aby poczuć lepiej? Co mogę teraz zrobić, aby być empatycznym rodzicem?

Joanna Kruszyńska - Buryta
psycholog (nasz ekspert na forum)

Redakcja parenting.pl, 10 miesięcy temu

Metody wychowywania

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Metody wychowywania
Metody wychowywania

Jak wymagać od dziecka?

Jak wymagać od dziecka?

Stawianie dziecku wymagań w sposób jasny, spokojny i stanowczy jest sztuką, której możemy się uczyć bez problemu w każdym wieku. Musimy jedynie dokonać świadomych wyborów.

Metody wychowywania

Rozmowa z dzieckiem

Rozmowa z dzieckiem

Rozmowa z dzieckiem powinna być wyważona. Z jednej strony maluchowi należy wytłumaczyć wiele rzeczy, z drugiej należy zrobić to tak, by dziecko poczuło się zaciekawione. Niewielu rodziców wie, że rozmawianie z dzieckiem i tłumaczenie mu czegoś to dwie...

Metody wychowywania

Wychowanie trzylatka

Trzylatki są nieco spokojniejsze od dwulatków. Wiedzą już, że mają swoje miejsce w społeczeństwie, że są czyimś synkiem lub córką, siostrą lub bratem. Przeważnie opanowały już swoją fizjologię oraz czynności samoobsługowe, które w dodatku sprawiają im...

Metody wychowywania

Wywiad z Dorotą Zawadzką

metodą jest rozmowa z rodzicem. Rozmowa poparta argumentami za rozwiązaniem proponowanym przez dziecko. Co zaś się tyczy dyktowania zasad w domu

Metody wychowywania

Jak motywować dziecko bez przekupstwa?

Jak motywować dziecko bez przekupstwa?

, jak się okazuje, większość rodziców jako motywację stosuje metodę kija i marchewki bądź system kar i nagród. A to błąd. Jak zatem motywować, by dziecko (...) z tej motywacji korzystało? Bądź przykładem Nikt nie...

Metody wychowywania

Martusia przeprowadza się

Martusia to wesoła, ciekawa świata i bardzo rezolutna siedmioletnia dziewczynka. Jej bystre niebieskie oczka, zadarty nosek i pucułowata buzia budzą sympatię zarówno dzieci jak i dorosłych. Martusia ma mnóstwo znajomych i niesamowite pomysły a w jej słowniku...

Metody wychowywania

Love bumping - nowa metoda wychowawcza

Love bumping - nowa metoda wychowawcza

z najnowszych metod wychowawczych, której zwolenników przybywa z każdym dniem. Na czym polega „love bombing"? Przytulaj każdego dnia Wydaje (...) . W tym czasie rodzic jest całkowicie skoncentrowany na swoim maluchu: przytula go, głaszcze,...

Metody wychowywania

Co zamiast karania?

Co zamiast karania?

Felieton Anny Liszewskiej Co robicie, kiedy dziecko po raz kolejny was nie słucha? Znowu uderzyło kolegę, nie posprzątało zabawek, znowu biega po markecie i beztrosko oddala się od nas, ignoruje nasze polecenia lub co gorsza, robi nam na przekór....