Urazy

Pojęcie urazu jest definiowane jako uszkodzenie tkanki, narządu lub większego obszaru ciała w wyniku działania czynnika mechanicznego, chemicznego lub elektrycznego. Szacuje się, że w krajach wysoko rozwiniętych urazy są najczęstszą przyczyną zgonów u osób poniżej 40. roku życia oraz trzecią co do częstości przyczyną zgonów w każdym wieku. Najczęstsze przyczyny powstawania urazów to wypadki komunikacyjne, upadki, pobicia i wypadki w pracy. Natomiast najczęstsze obrażenia leczone na oddziałach chirurgicznych powstające w wyniku urazów to powierzchowne obrażenia i urazy głowy, wstrząśnienia mózgu, złamania goleni i przedramienia. Obrażenia te mogą być różnej ciężkości, od lekkich i powierzchownych nie zagrażających życiu i zdrowiu poszkodowanego, do ciężkich mnogich obrażeń ciała, które pomimo podjętego leczenia mogą prowadzić do zgonu w krótkim czasie od urazu. Pomimo tego właściwe postępowanie ratownicze, bezpośrednio po wypadku, zwiększa znacznie szanse poszkodowanego i może decydować o jego przeżyciu. Jest to tak zwana złota godzina. Dlatego istotna jest znajomość zasad udzielania pierwszej pomocyna miejscu wypadku.

Polecane wideo:

Urazy głowy

Urazy głowy należą do najczęściej występujących urazów. Są to zwykle zranienia powłok czaszki, złamania kości czaszki, wstrząśnienia mózgu oraz krwiaki nadtwardówkowe, podtwardówkowe i śródmózgowe. Objawy urazów głowy to rany, ruchomość lub deformacja czaszki, krwawienie z nosa, uszu, gardła, zaburzenia świadomości, niepamięć wsteczna, ból i zawroty głowy, możliwa utrata przytomności, nudności lub wymioty oraz zaburzenia równowagi. Udzielając pierwszej pomocy na miejscu zdarzenia należy w pierwszej kolejności wezwać pomoc i zapewnić bezpieczeństwo sobie i innym. Oceniamy stan poszkodowanego, przytomność, oddychanie i krążenie i w razie konieczności prowadzimy resuscytację krążeniowo-oddechową zgodnie z ogólnie przyjętymi i znanymi zasadami. Dalsze postępowanie ratownicze jest uzależnione od rodzaju obrażenia. W każdym przypadku powinno się zapewnić stabilizację głowy wraz z szyjnym kręgosłupem. Zranienia powłok czaszki bardzo obficie krwawią i wymagają zatamowania krwawienia poprzez ucisk jałowym opatrunkiem. O powstaniu urazu mózgu, jak wstrząśnienie czy krwiak świadczyć może utrata przytomności. Takiemu poszkodowanemu należy przed wszystkim zapewnić spokój i jak najszybciej przetransportować do szpitala.

Urazy kręgosłupa

Urazy kręgosłupa często prowadzą do przemieszczeń kręgów i powstania obrażeń rdzenia kręgowego. Uraz kręgosłupa podejrzewamy jest zawsze u ofiar wypadków komunikacyjnych, u topielców, przy upadkach z wysokości oraz poważnych urazach głowy. Objawami są widoczne deformacje kręgosłupa, bolesność dotykowa, zaburzenia czuciai zaburzenia ruchomości kończyn. W wyniku urazów kręgosłupa może dochodzić do złamań i zwichnięć kręgów, które mogą, ale nie muszą prowadzić do uszkodzenia rdzenia kręgowego. Uszkodzenie rdzenia objawia się zaburzeniami czucia oraz ruchomości kończyn poniżej miejsca uszkodzenia, które w zależności od jego rozległości mogą być trwałe lub przemijające. Podobnie nasilenie objawów jest uzależnione od wysokości uszkodzenia. W przypadku uszkodzenia w górnym odcinku szyjnym może dojść do porażenia czynności oddechowej i natychmiastowego zgonu, w dolnym odcinku szyjnym efektem jest porażenie czterokończynowe, a w odcinku piersiowym porażenie tułowia i kończyn dolnych. Podobnie jak w przypadku urazów głowy na miejscu wypadku należy przede wszystkim zabezpieczyć podstawowe funkcje życiowe, a następnie unieruchomić kręgosłup w celu ochrony przed wtórnymi uszkodzeniami rdzenia. Przeznaczone są do tego specjalne nosze i sztywne kołnierze do odcinka szyjnego. Jeśli nie mamy takiego sprzętu, należy poszkodowanego ułożyć na desce, zabezpieczając szyję torebkami z piaskiem ułożonymi wzdłuż głowy. Tak zaopatrzony chory powinien być szybko przetransportowany do szpitala.

Urazy kończyn

Do najczęstszych urazów kończyn należą różnego rodzaju zranienia, skręcenia i zwichnięcia stawów oraz złamania kości.

Pierwsza pomoc w przypadku powierzchownych ran polega na ich zdezynfekowaniu wodą utlenioną lub po prostu wodą z mydłem i pokryciu jałowym opatrunkiem. Również rany głębokie należy zabezpieczyć jałowym opatrunkiem i przetransportować poszkodowanego do szpitala, gdyż będą one wymagały odpowiedniego opracowania chirurgicznego. Jeżeli w wyniku zranienia uszkodzone zostały tętnice lub żyły i doszło do masywnego krwawienia, należy je jak najszybciej zatamować za pomocą opatrunku uciskowego.

Skręcenie stawu polega na uszkodzeniu tkanek miękkich stabilizujących staw (torebki, więzadeł, ścięgien) w wyniku nieprawidłowego ułożenia kończyny w stawie podczas wykonywania ruchu. Objawia się ono bólem nasilającym się podczas poruszania oraz deformacją okolicy stawu w wyniku znacznego obrzęku. Pierwsza pomoc w przypadku skręcenia polega na unieruchomieniu uszkodzonego stawu w miarę możliwości w pozycji fizjologicznej i przewiezieniu poszkodowanego do szpitala.

Zwichnięcie polega na utracie prawidłowej łączności między powierzchniami stawowymi. Objawia się ono bólem, obrzękiem i zniekształceniem obrysu stawu, patologicznym ustawieniem kończyny oraz niemożnością wykonania ruchów w stawie. W przypadku zwichnięcia należy unieruchomić wszystkie kości tworzące staw i jak najszybciej przewieźć osobę do szpitala, gdzie lekarz nastawi zwichnięcie.

Złamanie kości to przerwanie ciągłości tkanki kostnej w wyniku zadziałania urazu. Wyróżnia się różne rodzaje złamań, najczęściej mówi się o złamaniach z przemieszczeniem odłamów kostnych lub bez przemieszczenia oraz o złamaniach otwartych (przerwanie ciągłości skóry) lub zamkniętych. Objawy złamania to przede wszystkim zniesienie lub ograniczenie jej ruchomości, silny ból nad szczeliną złamania nasilający się przy próbach poruszania oraz zniekształcenie obrysów kończyny. Pierwsza pomoc przy złamaniach polega na unieruchomieniu kończyny w obu sąsiadujących ze złamaniem stawach. Kończynę dolną stabilizuje się najczęściej poprzez dostawienie do kończyny zdrowej, najlepiej w pozycji fizjologicznej i wypełnienie przestrzeni między nogami na przykład używając swetra, a następnie przywiązanie obu kończyn do siebie. Kończynę górną natomiast stabilizuje się w pozycji fizjologicznej stosując wyciąg i przymocowanie jej do klatki piersiowej za pomocą bandaża lub chusty trójkątnej. W przypadku złamania otwartego należy unieruchomić kończynę podobnie jak w złamaniu zamkniętym, a ranę w miejscu przebicia się kości pokryć jałowym opatrunkiem. Po tych czynnościach przewozimy poszkodowanego do szpitala.

Urazy klatki piersiowej i brzucha

Do najczęstszych obrażeń klatki piersiowej należą otwarte zranienia, złamania elementów kostnych (jak żebra, obojczyk, łopatka, mostek), odma opłucnowa oraz urazy narządów miąższowych (płuca i serce).

W przypadku urazów jamy brzusznej najniebezpieczniejsze są krwotoki w wyniku uszkodzenia narządów miąższowych, zarówno zewnętrzne przy urazach otwartych jak i do jam ciała w urazach zamkniętych a także perforacja przewodu pokarmowego. Możliwości udzielenia pierwszej pomocy przy urazach klatki piersiowej i jamy brzusznej są ograniczone. Polegają w pierwszej kolejności na zabezpieczeniu funkcji życiowych i szybkim transporcie do szpitala. Pierwsza pomoc może okazać się konieczna, jeśli w wyniku przebicia ściany klatki piersiowej u poszkodowanego doszło do wytworzenia odmy opłucnowej, czyli przedostawania się powietrza do jamy opłucnej, w wyniku czego dochodzi do zapadnięcia się płuca po stronie uszkodzenia. Sugerują to takie objawy, jak ból w klatce piersiowej, trudności w oddychaniu i narastająca duszność. Odma może być zamknięta, otwarta lub prężna. W przypadku odmy zamkniętej powietrze jedynie jednorazowo dostało się do opłucnej, po czym doszło do zamknięcia uszkodzenia i na ogół nie wymaga ona natychmiastowej pomocy. W przypadku odmy otwartej powietrze swobodnie dostaje się i opuszcza jamę opłucnej. W takiej sytuacji pierwsza pomoc polega na założeniu na ranę szczelnego, nieprzepuszczającego powietrza opatrunku, który zamknie miejsce uszkodzenia. Najniebezpieczniejsza natomiast jest odma prężna, w której powietrze z każdym oddechem dostaje się do jamy opłucnej, ale nie może jej opuścić, co powoduje coraz większe zapadnięcie się płuca i przesunięcie sródpiersia. Jeśli nie zostanie ona szybko odbarczona, może doprowadzić do zgonu poszkodowanego. Odbarczenie polega na wkłuciu grubej igły w drugą lub trzecią przestrzeń międzyżebrową po stronie uszkodzenia, co pozwoli na wydostanie się zalegającego w jamie opłucnej powietrza i dzięki temu uratuje życie poszkodowanemu.

Komentarze

dyskusje na forum