Toksyczni rodzice

Problem toksycznych rodziców po raz pierwszy klarownie opisała i wyakcentowała amerykańska terapeutka, Susan Forward. Scheda po toksycznych rodzicach jest ogromnym balastem, który ciąży czasem przez całe życie. Dzieciom wychowanym w toksycznych domach brakuje pewności siebie, są nieśmiałe, nie potrafią ułożyć sobie satysfakcjonujących relacji z partnerem, rezygnują w przedbiegach z nowych możliwości zawodowych, boją się podejmować samodzielnie decyzje. Toksyczność rodziców to nie tylko alkoholizm w rodzinie czy przemoc domowa. To także ciągła krytyka, poniżanie, obelgi, manipulacja, szantaż, zaniedbywanie, odmawianie miłości i wsparcia, kazirodztwo, nadużycia seksualne, nadmierna kontrola, nadopiekuńczość, brak swobody, podcinanie skrzydeł, utwierdzanie w przekonaniu, że człowiek do niczego się nie nadaje, że nie poradzi sobie w życiu. Toksyczne trucizny mają różny charakter, często bardzo subtelny i zawoalowany, wynikający ze źle pojętej miłości do dziecka. Jakie skutki niesie w życiu dorosłym toksyczna miłość rodzicielska?

Polecane wideo:

Czego rodzice nie powinni mówić przy dzieciach?

Sarkazm rodzi okrucieństwo, więc rodzice nie powinni go stosować w obecności dzieci, nawet w rozmowie z innymi dorosłymi. Wpływ sarkazmu skierowanego bezpośrednio...

1. Rodzaje toksycznych rodziców

Mówiąc o toksycznych rodzicach, zwykle przywołuje się obraz rodzin patologicznych, zrekonstruowanych i niepełnych, w których panuje alkoholizm, bezrobocie i przemoc fizyczna. Jest to pewien stereotyp, który przyczynia się do marginalizowania skali zjawiska. Toksycznych rodziców można spotkać nierzadko w tzw. „dobrych domach”, w których brakuje miłości, wsparcia, szacunku i akceptacji. Mama i tata zaabsorbowani własną karierą zawodową tak naprawdę nie mają czasu dla dziecka. Maluch idzie w odstawkę, dostaje komunikat: „Jesteś nieważny”. Odpowiedzialne rodzicielstwo to nie tylko dbałość o zapewnienie dóbr materialnych, to przede wszystkim zdolność dawania akceptującej miłości i poczucia bezpieczeństwa. Toksyczni rodzice stosują różne mechanizmy „nękania” własnych szkrabów. Jakie typy toksycznych rodziców można wyróżnić?

  • Rodzice stosujący przemoc słowną – przeklinanie, poniżanie, wyzywanie, wyśmiewanie, obelgi, wzbudzanie poczucia winy, wypominanie, żałowanie, że dziecko się w ogóle urodziło.
  • Rodzice rywalizujący z własnym dzieckiem – nie potrafią cieszyć się z sukcesów własnej pociechy i chcą być na każdym kroku lepsi od własnego dziecka.
  • Rodzice perfekcjoniści – nie dają prawa do błędu i porażki, stawiają wygórowane wymagania, są wiecznie niezadowoleni z osiągnięć dziecka.
  • Rodzice stosujący przemoc fizyczną – bicie, kopanie, szturchanie, napady agresji, stosowanie klapsów jako metody wychowawczej.
  • Rodzice pasywni – nie reagują na krzywdę dziecka wyrządzaną przez inne osoby, np. drugiego rodzica, rodzeństwo, rówieśników.
  • Rodzice niedojrzali – obarczają dziecko własnymi obowiązkami, każą opiekować się młodszym rodzeństwem, zajmować się domem. Dziecko staje się matką dla własnej matki i ojcem dla własnego ojca – następuje przemieszanie ról rodzinnych.
  • Rodzice nadmiernie kontrolujący – bezpośrednie naciski, presja, jawna lustracja, brak swobody, kontrola zakamuflowana pod postacią „dobrych rad i sugestii”, manipulowanie uczuciami, doprowadzenie do ubezwłasnowolnienia dziecka, by każdą swoją decyzję pociecha konsultowała z rodzicami.
  • Rodzice alkoholicy – awantury, kłótnie, rękoczyny, wymuszanie na dziecku, by dochowało „rodzinnej tajemnicy”, wzbudzanie lęku i brak poczucia stabilizacji. Dziecko staje się nadodpowiedzialne, gdyż podejmuje obowiązki za rodziców albo wpada w sidła nałogu, bo staje się „kompanem do wspólnego picia”.
  • Rodzice nadopiekuńczy – w imię źle pojętej troski o dziecko odbierają mu możliwość podejmowania swobodnych decyzji, wyręczają we wszystkim i uzależniają od siebie. Dziecko jest traktowane jako „lokata na przyszłość”, która ma procentować, czuć się zobowiązana wobec opiekunów i zajmować się nimi na starość, rezygnując z własnego życia osobistego.
  • Rodzice dopuszczający się nadużyć seksualnych – kazirodztwo, gwałty, namawianie do pozowania nago, stosowanie pogróżek, by przestępstwo nie ujrzało światła dziennego.
  • Rodzice tworzący koalicje z dzieckiem przeciw współmałżonkowi.
  • Rodzice uzależniający od siebie dziecko – bombardują miłością, by potem szantażować dziecko: „Przecież tyle dla ciebie poświęciłam! Chyba nie zostawisz mnie samej?”. Prowokowane przez opiekunów wyrzuty sumienia uniemożliwiają odcięcie się od rodziców i rozpoczęcie życia na własną rękę.

To tylko niektóre przykłady toksycznych zachowań rodziców. Oczywiście, każdej mamie i tacie od czasu do czasu puszczają nerwy. Nie da się wychować dziecka, nie popełniając błędów wychowawczych. Niemniej jednak, czasami rodzice z premedytacją dopuszczają się jawnych nadużyć psychicznych wobec dziecka, zaszczepiając w nim na zawsze niskie poczucie wartości. Trzeba raz na zawsze zdać sobie sprawę, że alkoholizm czy przemoc fizyczna to nie jedyne przykłady toksyn w domu rodzinnym. Najczęściej „trucizny” mają charakter zawoalowany, trudny do zdemaskowania i przyjmują postać przemocy psychicznej.

2. Konsekwencje wychowania w toksycznym domu

Toksyczne rodzicielstwo okrada maluchy z dzieciństwa. Toksyczny rodzic przeplata miłość i czułość z przemocą i agresją. Dziecko czuje się zdezorientowane, niepewne, trudno mu zidentyfikować prawdziwe emocje. W końcu uczy się nienawidzić samego siebie, zamyka się w sobie i wierzy w swoją beznadziejność. Toksyczne rodziny to często pozornie wewnętrznie moralne rodziny. Problem jest o tyle skomplikowany, że trudny do zdemaskowania. Jakie skutki niesie ze sobą toksyczne rodzicielstwo?

  • Dziecko ma zaburzone poczucie własnej wartości.
  • Nie potrafi uniezależnić się od własnych rodziców.
  • Staje się nieśmiałe, zamknięte w sobie, unika kontaktu z ludźmi.
  • Nie chce zwracać na siebie uwagi innych.
  • Cierpi na różne zaburzenia psychiczne, np. depresję, zespół stresu pourazowego, zaburzenia lękowe, choroby psychosomatyczne.
  • Pojawiają się myśli samobójcze, poczucie winy, osamotnienie i brak sensu życia.
  • Osoba dorosła z toksycznego domu może mieć problemy ze snem, koszmary nocne oraz różne dolegliwości somatyczne – bóle głowy, drżenie mięśni, tiki nerwowe.
  • Człowiek dopuszcza się agresji wobec innych i autoagresji albo ucieka w świat fantazji.
  • Tworzy zależnościowe i niestabilne związki uczuciowe.
  • Dąży do perfekcji i karze się za każdą porażkę.
  • Wpada w różnego rodzaju uzależnienia – alkoholizm, narkomanię, seksoholizm.
  • Czuje się wyalienowany, nieprzystosowany społecznie, niedojrzały emocjonalnie, ma problemy tożsamościowe.

To tylko niektóre skutki wychowania przez toksycznych rodziców. Tak naprawdę przemoc psychiczna rozlewa się na każdą sferę życia człowieka – nie można poradzić sobie we własnym małżeństwie, w relacjach z przyjaciółmi, na gruncie zawodowym. Toksyny zatruwają całe życie. Brzemię jest tak ciężkie, że nie sposób się od niego uwolnić. Czasem nie pomaga nawet długotrwała pomoc psychoterapeutyczna.

Bibliografia

  • Forward S., Toksyczni rodzice, Czarna Owca, Warszawa 2006, ISBN 83-60207-52-2.

Konflikty między rodzicami

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Konflikty między rodzicami
Konflikty między rodzicami

Kłótnie o pieniądze

Konflikty w związku są nieuniknione bowiem mimo miłości, tolerancji, szacunku i wsparcia, para to nadal konfrontacja dwóch autonomicznych jednostek (...) - czy wziąć kredyt, czy pożyczyć od rodziców, czy spłacać w ratach,...

Konflikty między rodzicami

Zdrada w związku

, czasem jej przyczyny są złożone. Być może sprowokowało ją zachowanie któregoś z partnerów lub jakieś wewnętrzne konflikty targające osobą zdradzającą

Konflikty między rodzicami

Różnica wieku w związku

- światopoglądowe, preferencji sposobu spędzania wolnego czasu, priorytetów życiowych - co wtórnie wpływa na nieporozumienia i konflikty między partnerami (...) -letnia żona Kamila. Coraz częściej też w naszym otoczeniu...

Konflikty między rodzicami

Zaufanie w związku

Zaufanie w związku

dochodzi do kłótni. Skąd brak zaufania między małżonkami? Czasami źródłem niepokoju nie musi być rywalka - inna kobieta, która może zawrócić w głowie

Konflikty między rodzicami

Teściowa a synowa

Konflikt między teściową a synową to temat stary jak sama instytucja małżeństwa. Teściowa jawi się często jako stara jędza, która poucza (...) się jako potencjalne rywalki, które muszą ze sobą konkurować. Każda próbuje udowodnić swoją...

Konflikty między rodzicami

Zięć i teściowa

Zięć i teściowa

? Idealny zięć? Czy istnieje idealny zięć i idealna teściowa? Na pewno nie. I o ile to zwykle między synową a teściową dochodzi (...) . Nadopiekuńcza teściowa nie szanuje prywatnej przestrzeni,...

Konflikty między rodzicami

Teściowie

Teściowie

Przyczyn kłótni z teściami może być całe mnóstwo. Czasem spotyka się nawet toksycznych teściów, którzy na każdym kroku pragną podkreślać, że młoda para jest od nich zależna i na pewno nie poradziłaby sobie w dorosłym życiu, gdyby nie ich wsparcie i pomoc.

Konflikty między rodzicami

Kłotnia w związku

Kłotnia w związku

W relacji z drugim człowiekiem nie da się uniknąć kłótni i drobnych sprzeczek. Nie da się przed nimi ustrzec, ale tak naprawdę: nie warto. Sprzeczki wcale nie muszą oznaczać niczego złego.

Konflikty między rodzicami

Podział obowiązków małżeńskich

O dojrzałości człowieka, który wkracza w dorosłe życie, świadczy między innymi zdolność podjęcia nowych ról społecznych takich, jak małżonek, rodzic

Konflikty między rodzicami

Jak się kłócić?

Jak się kłócić?

W relacji z drugim człowiekiem nie da się uniknąć kłótni i drobnych sprzeczek. Nie da się przed nimi ustrzec, ale tak naprawdę: nie warto. Sprzeczki wcale nie muszą oznaczać niczego złego. Mogą być dowodem na to, że ludziom na sobie zależy, potrafią i...