Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Rozwój fizyczny niemowlęcia

Wiek niemowlęcy obejmuje pierwszy rok życia dziecka. Pierwszy miesiąc to stadium noworodka. Noworodek waży średnio od 2800 do 3500 g i mierzy około 50-52 cm wzrostu. Proporcje ciała niemowlęcia różnią się znacznie od proporcji ciała człowieka dorosłego. Głowa i mózg maluszka są stosunkowo dużych rozmiarów, twarz jest mała, tułów – długi, a kończyny – krótkie. W przeciągu 12 miesięcy niemowlę ulega licznym zmianom pod względem fizycznym. Roczne dziecko waży przeciętnie 10,2 kg, a długość ciała wynosi około 76 cm. Jak przebiega rozwój fizyczny niemowląt?

1. Zmiany w rozwoju fizycznym u niemowląt

Noworodek przychodzi na świat ze stosunkowo dobrze rozwiniętymi narządami zmysłów, z ukształtowanym zasadniczo układem kostno-stawowym i mięśniowym oraz z dość dobrze funkcjonującym układem nerwowym. Nie od razu jednak wszystkie struktury są zdolne pełnić skomplikowane operacje i zadania, dlatego w ciągu okresu niemowlęcego zarówno kościec, mięśnie, zmysły, jak i kora mózgowa będą się doskonalić. W ciągu pierwszych trzech miesięcy życia dziecko zyskuje dziennie na wadze około 30 g, później już nieco mniej, bo 12 g na dzień. W pierwszym kwartale przyrost wzrostu niemowlęcia to przeciętnie 10 cm, a w czwartym kwartale – do 4 cm. Proporcje ciała niemowlęcia różnią się od sylwetki człowieka dorosłego. Czaszka maluszka jest stosunkowo duża w porównaniu z małą częścią twarzową. Daje się zaobserwować duże oczy, wysokie czoło, odstające uszka, małe usta i mały nos.

Układ kostny niemowlęcia przypomina raczej tkankę chrzęstną. Kości czaszki są twardsze niż pozostałe i połączone ze sobą włóknisto-chrzęstnymi spojeniami. W miejscu styku kości ciemieniowych i czołowych, na sklepieniu czaszki, znajduje się ciemiączko duże, wypełnione miękką tkanką włóknistą, a między kośćmi ciemieniowymi i potylicą znajduje się tzw. ciemiączko małe. W miarę wzrostu czaszki szwy i oba ciemiączka zarastają i kostnieją. W ciągu pierwszych miesięcy życia licznym przemianom ulegają też pozostałe układy – układ krążenia, skład krwi, termoregulacja, układ pokarmowy, układ moczowy, układ hormonalny itd. Wszystkie systemy przystosowują się do nowych warunków życia dziecka, poza ustrojem matki. Znacznym przemianom podlega przede wszystkim układ mięśniowy, który decyduje o rozwoju psychomotorycznym niemowlęcia.

Układ mięśniowy noworodka nie jest ukształtowany całkowicie ani pod względem anatomicznym, ani pod względem funkcjonalnym. Włókna mięśniowe są cienkie, siła skurczu – niewielka. Dominują zginacze nad prostownikami. W pozycji na plecach niemowlę kładzie główkę zawsze na bok, a kończyny ułożone są w sposób asymetryczny. Zdrowe noworodki w pozycji na brzuszku podciągają do siebie rączki i nóżki, jakby się kuliły. Stale wyprostowane kończyny u noworodka świadczą o patologicznym obniżeniu napięcia mięśniowego. Na początku życia dziecka kręgosłup zgina się na całej długości – od odcinka szyjnego do lędźwiowo-krzyżowego. Potem następuje fizjologiczny proces wyprostu kręgosłupa, który przygotowuje dziecko do chodu dwunożnego. Ponadto, od szóstego miesiąca pojawia się ból dziąseł w związku z wyrzynaniem się zębów mlecznych.

2. Rozwój układu nerwowego

Stosunek do otaczającego świata noworodek reguluje poprzez odruchy bezwarunkowe i tzw. ruchy błędne, czyli nieskoordynowane ruchy całego ciała. Zasadniczą rolę pełnią ośrodki podkorowe. Kora mózgowa jest jeszcze niedojrzała. U noworodka odruchy bezwarunkowe daje się podzielić na trzy zasadnicze grupy:

  • odruchy wspólne dla noworodka i człowieka dorosłego, np. odruch mrugania, odruch źrenicowy, ssanie, wydzielanie śliny;
  • odruchy normalne dla noworodka i niemowlęcia, ale patologiczne u osób dorosłych, np. odruch Babińskiego, czyli podnoszenie do góry dużego palca stopy przy drażnieniu podeszwy stopy. Człowiek dorosły zwykle zagina wszystkie palce do dołu. Kiedy pojawia się u niego odruch Babińskiego, świadczy to o poważnych zmianach w centralnym układzie nerwowym;
  • odruchy charakterystyczne tylko dla noworodka, np. odruch chwytny – po dotknięciu wewnętrznej powierzchni dłoni noworodka piąstka zaciska się na przedmiocie tak mocno, że można malucha podnieść za ręce do góry. Odruch chwytny powinien zaniknąć około drugiego miesiąca życia. Inne odruchy typowo noworodkowe, to: odruch toniczno-szyjny, odruch Moro, czyli odruch obejmowania, odruch oczno-karkowy Peipera czy odruch automatycznego marszu.

W pierwszym miesiącu życia związki korowe tworzą się powoli, a kora mózgowa męczy się dość szybko. Z tego powodu maluszek potrzebuje wypoczynku i większość dnia po prostu śpi. Szybki przyrost tkanki mózgowej, mielinizacja włókien nerwowych, rozrost pól i okolic kory warunkuje rozwój pozostałych sfer funkcjonowania dziecka.

Bibliografia

  • Harwas-Napierała B., Trempała J., (red.), Psychologia rozwoju człowieka. Charakterystyka okresów życia człowieka, t. 2, PWN, Warszawa 2006, ISBN 83-01-14151-4.
  • Strelau J., (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 1, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-87957-05-4.
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu
Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 2 miesiąc

Dziecko (2 miesiące) to bobas, który staje się już powoli niemowlakiem. Opanowuje ono swoje zmysły: zaczyna śledzić poruszające się przedmioty, kieruje wzrok w stronę interesujących go dźwięków, a rączkami macha w nieco bardziej skoordynowany sposób.

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 3 miesiąc

Dziecko (3 miesiące) uczy się powoli swojego rytmu snu i czuwania. Oczywiście, nie przesypia jeszcze całej nocy, ale domaga się karmienia o podobnych godzinach - mniej więcej 5-6 razy na dobę. Maluch okazuje radość śmiechem i gruchaniem. Potrafi także...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 10 miesiąc

Dziecko 10-miesięczne cały czas przybiera na wadze - ok. 0,5 kg i powiększa się jego wzrost, choć przyrost masy i długości ciała nie jest tak znaczący. 10-miesięczne dziecko sprawnie siedzi i raczkuje, próbuje wstawać i samodzielnie chodzić, choć...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 12 miesiąc

Roczne dziecko potrafi już samodzielnie postawić kilka kroków, choć po pokonaniu tej odległości, zwykle się przewraca lub wpada w ramiona mamy. 12-miesięczne dziecko świadomie wypowiada już słowa „mama" i „tata", reaguje na proste polecenia typu: „podaj...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Autyzm u niemowląt

Autyzm można rozpoznać już u kilkumiesięcznego dziecka. Im wcześniejsze postawienie diagnozy i rozpoczęcie działań terapeutycznych, tym szybsze i lepsze efekty rehabilitacji, gdyż mózg dziecka wykazuje dużą plastyczność i zdolność do samonaprawy oraz...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

ADHD u niemowląt

ADHD (ang. Attention Deficit Hyperactivity Disorder) określa się inaczej jako zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi. To jedno z najczęściej spotykanych zaburzeń w okresie dzieciństwa, które objawia się zaburzeniami koncentracji uwagi,...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Napięcie mięśniowe u niemowląt

W ostatnim czasie bardzo modne stało się mówienie o zaburzeniach napięcia mięśniowego u niemowląt. Młodych rodziców niepotrzebnie straszy się i nakłania, by wyszukiwali niepokojące objawy w rozwoju ruchowym własnego dziecka. Tymczasem każdy maluch jest...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko niepełnosprawne

Dziecko niepełnosprawne to wyzwanie i ciężkie doświadczenie dla całej rodziny. Niepełnosprawność fizyczna bądź psychiczna malucha powoduje liczne trudności i ograniczenia w codziennym funkcjonowaniu szkraba. Niepełnosprawność nie musi być rozumiana...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 5 miesiąc

Dziecko (5 miesiąc) potrafi się już turlać i pełzać. Oprócz tego, w tym czasie może zacząć się ząbkowanie u wielu maluchów. Dziecko staje się nie tylko sprawniejsze fizycznie, ale także intelektualnie. Za pomocą różnych dźwięków nawiązuje kontakt z...

Rozwój niemowlęcia miesiąc po miesiącu

Dziecko 7 miesiąc

Dziecko (7 miesiąc) uczy się coraz lepiej pełzać, tym razem do tyłu oraz, w niektórych przypadkach, do przodu. Pojawiają się kolejne ząbki, a maluch coraz lepiej radzi sobie z siedzeniem. Maluszek może już ważyć nawet 8-9 kg, ale nadal uwielbia być na...