Rak stercza

Rak stercza to choroba nowotworowa gruczołu krokowego. Należy do najczęstszych nowotworów u mężczyzn powyżej 50. roku życia. 75% przypadków raka stercza histologicznie zalicza się do gruczolakoraków. Częstość występowania raka prostaty zwiększa się wraz z wiekiem. We wczesnym okresie przebieg choroby jest najczęściej bezobjawowy. W stadium późniejszym mogą pojawić się dolegliwości podobne do tych w przypadku przerostu gruczołu krokowego, czyli problemy z oddawaniem moczu i częstsze parcie na mocz. Rak stercza to rak silnie hormonozależny, jego rozwój pobudza testosteron. Pewną rolę w rozwoju nowotworu stercza mogą odgrywać też toksyny środowiskowe, mające działanie podobne do hormonów.

Polecane wideo:

1. Czynniki ryzyka rozwoju raka stercza

Czynniki, które mogą zwiększać ryzyko raka gruczołu krokowego, to:

  • występowanie raka prostaty w rodzinie, a więc obciążenia genetyczne,
  • rasa czarna,
  • dieta z dużą ilością tłuszczów zwierzęcych, cholesterolu i białka,
  • dieta z małą ilością selenu, witaminy D oraz witaminy E,
  • zakażenie gammaretrowirusem XMRV.

Wzrost nowotworów prostaty, ich rozwój histopatologiczny przyśpieszają kwasy tłuszczowe omega-6, obecne w oleju sojowym, słonecznikowym, w oleju z nasion czy w margarynie. Pozytywne działanie, które zapobiega rozwojowi raka stercza, mają kwasy tłuszczowe omega-3, występujące m.in. w oleju rybnym, lnianym i rzepakowym. Działanie ochronne przypisuje się diecie niskotłuszczowej, z dużą zawartością warzyw i owoców, produktów zbożowych i siemienia lnianego.

2. Objawy raka stercza

Utajony rak gruczołu krokowego może przez wiele lat nie powodować żadnych objawów. U mężczyzn poniżej 55. roku życia rak stercza może rozwijać się bezobjawowo. W 75% przypadków raka stercza początek rozwoju choroby następuje w strefie obwodowej prostaty, która jest dostępna w trakcie badania per rectum. W późniejszym stadium choroby pojawiają się dolegliwości podobne do tych przy łagodnym rozroście stercza, a więc: częstomocz, utrudnienie oddawania moczu, słaby strumień moczu, nagłe uczucie parcia na mocz i zmniejszenie ilości oddawanego moczu. W ciężkich przypadkach występuje krew w moczu lub w płynie nasiennym.

Bóle w okolicy krzyżowej sugerują obecność przerzutów. Rozwijający się rak prostaty przekracza barierę torebki gruczołu, naciekając otaczające tkanki: pęcherzyki nasienne, moczowody, tkanki miękkie i kości miednicy małej. Rak gruczołu krokowego bardzo rzadko występuje u młodych mężczyzn – jeżeli jednak do tego dojdzie, jego rozwój jest znacznie bardziej gwałtowny i złośliwy niż w przypadku starszych pacjentów. Rak prostaty daje przerzuty drogą naczyń limfatycznych do węzłów chłonnych oraz drogą naczyń krwionośnych do kości i narządów miąższowych (płuca, mózg, wątroba).

3. Diagnostyka raka stercza

Podstawowa triada diagnostyczna raka stercza obejmuje następujące badania:

  • badanie przez odbyt – pozwala stwierdzić obecność twardych guzków w obrębie prostaty, a w zaawansowanym stadium nowotworu – stwardnienie stercza w obrębie jednego lub dwóch płatów,
  • oznaczenie PSA – oznaczenie swoistego antygenu sterczowego, którego poziom w surowicy krwi nie powinien przekraczać 4 ng/ml lub w przypadku młodych mężczyzn – 2 ng/ml,
  • transrektalne USG z biopsją gruczołu krokowego – pobrany materiał oceniany jest według dziesięciu stopni skali Gleasona wskazującej na cechy morfologiczne komórek – im wyższy stopień skali Gleasona, tym gorsze rokowanie.

Badania uzupełniające w rozpoznaniu raka stercza, to: tomografia komputerowa, spektroskopia NMR, pozytonowa tomografia emisyjna i limfadenektomia zaotrzewnowa. Zapobieganie rozwojowi raka stercza, poza odpowiednią dietą, jest znikome. Jednak badanie per rectum oraz doodbytniczo sondą aparatu USG pozwala na wczesne rozpoznanie choroby. Oba rodzaje badania w ramach programu profilaktycznego powinny być przeprowadzane co roku u wszystkich mężczyzn po 45. roku życia.

4. Leczenie raka stercza

Operacyjne usunięcie gruczołu krokowego wraz z pęcherzykami nasiennymi może doprowadzić do wyzdrowienia, jeżeli guz prostaty nie przekroczył torebki zewnętrznej gruczołu. Dzieje się tak w 80-90% przypadków. Jeżeli guz jest duży, przekracza granice samego gruczołu krokowego, ale okoliczne węzły chłonne nie są jeszcze zajęte, najlepszym sposobem leczenia jest napromienianie, czyli radioterapia:

  • z zastosowaniem gammatronu,
  • z umieszczeniem substancji radioaktywnej wewnątrz tkanki nowotworowej.

W przypadku obecności przerzutów konieczne staje się leczenie hormonalne, aby osłabić lub zneutralizować działanie męskich hormonów płciowych. Dzięki takiemu leczeniu w 80% przypadków możliwe jest zatrzymanie na kilka lat rozwoju guza, a nawet zmniejszenie rozmiarów nowotworu i przerzutów. W niektórych przypadkach konieczne może się okazać usunięcie jąder, by zapobiec w ten sposób produkcji męskich hormonów płciowych. Kastracje farmakologiczna i operacyjna powodują utratę popędu płciowego i skutkują niepłodnością.

Jeśli hormonoterapia jest nieskuteczna, pozostaje jeszcze chemioterapia. Jeśli choremu dokuczają silne bóle spowodowane przerzutami do kości, szybką ulgę przynosi leczenie naświetlaniami. Znoszenie i rozwiązywanie problemów związanych z chorobą może ułatwić psychoterapia. Do eksperymentalnych metod leczenia raka prostaty należą: krioterapia, czyli miejscowe zamrażanie guza do temperatury -40ºC oraz terapia ultradźwiękami o wysokiej intensywności przez sondę doodbytniczą.

Joanna Krocz, ponad rok temu

Bibliografia

  • Cunningham C., Twoja prostata. Co każdy mężczyzna po czterdziestce już teraz powinien wiedzieć, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1994.
  • Kordek R., (red.), Onkologia. Podręcznik dla studentów i lekarzy, Wydawnictwo Medical Press, Gdańsk 2004, ss. 181-186, ISBN 83-87404-71-3.
  • Leńko J., Bugajski A., Augustyn M., Dysuria i częstomocz u chorych na raka stercza, „Urologia Polska” 1986, nr 39/4, ISNN 0500-7208.

Nowotwory i ich leczenie

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Nowotwory i ich leczenie
Nowotwory i ich leczenie

Badania na raka jądra

Badania na raka jądra

Rak jądra należy do najczęstszych nowotworów złośliwych wśród mężczyzn w wieku między 20. a 40. rokiem życia. Rak jądra wywodzi się z grupy guzów (...) litych. Potocznie nazwą tą obejmuje się wszystkie grupy nowotworów...

Nowotwory i ich leczenie

Łagodny rozrost stercza

przepływ moczu przez cewkę moczową. Przyjmuje się, że prawidłowy strumień moczu powinien być większy niż 15 ml/s. Leczenie łagodnego (...) śliwy afrykańskiej i wyciąg z nasion dyni. W zaawansowanym stadium choroby konieczne...

Nowotwory i ich leczenie

Rak jądra

Rak jądra należy do najczęstszych nowotworów złośliwych wśród mężczyzn w wieku między 20. a 40. rokiem życia. Rak jądra wywodzi się z grupy guzów (...) litych. Potocznie nazwą tą obejmuje się wszystkie grupy nowotworów...

Zaburzenia hormonalne u mężczyzn

Zaburzenia erekcji

wystąpienia zaburzeń wzwodu? Hormony - po 40. roku życia obniża się poziom testosteronu, a więc maleje również libido. Rak stercza i inne schorzenia gruczołu krokowego. Operacje prostaty i operacje w obrębie...

Zdrowie kobiety

Aktywność fizyczna zapobiega rozwojowi raka

Aktywność fizyczna zapobiega rozwojowi raka

Aktywność fizyczna jako profilaktyka chorób nowotworowych Nie sposób przecenić wpływu aktywności fizycznej na zdrowie człowieka. Prawidłowo wykonywane ćwiczenia nie tylko modelują sylwetkę i pozwalają na lepsze samopoczucie, ale też są w stanie zmniejszyć...

Choroby i dolegliwości w ciąży

Najczęściej ignorowane przez kobiety symptomy raka piersi

Najczęściej ignorowane przez kobiety symptomy raka piersi

Wykrycie raka piersi Rak piersi jest chorobą, która przychodzi niespodziewanie. U większości kobiet walka o życie zaczyna się wraz z wyczuciem guzka w piersi - jest to najbardziej znany symptom. Guzek może także pojawić się w okolicach...

Maluch

Pięć najczęstszych nowotworów u mężczyzn

Pięć najczęstszych nowotworów u mężczyzn

najczęstszych typów raka, na które narażeni są mężczyźni.   Rak prostaty Rak prostaty jest najczęściej występującym nowotworem u mężczyzn (...) . Statystyki mówią także, że jest on drugą, zaraz po raku...

Wskazania do cesarskiego cięcia

Cesarskie cięcie przy wadzie wzroku

miednicy mniejszej, pheochromocytoma (guz nadnercza), wskazania kardiologiczne: koarktacja aorty, infekcja wirusem Herpes typ 2, rak szyjki macicy

Wskazania do cesarskiego cięcia

Cesarskie cięcie - wskazania

Cesarskie cięcie - wskazania

w takich przypadkach jak: cukrzyca kl. RF, skazania neurologiczne, rak szyjki macicy, stan po operacjach macicy, wskazania okulistyczne: zmiany na dnie

Zdrowie malucha

Jakie nowotwory najczęściej atakują dzieci?

Jakie nowotwory najczęściej atakują dzieci?

Trudny przeciwnik Rak to obok wypadków i zatruć jedna z najczęstszych przyczyn zgonów dzieci. Każdego roku odnotowuje się w Polsce około 12 tysięcy nowych przypadków zachorowań. Choć choroby nowotworowe występują u maluchów rzadziej...