Problemy z czytaniem

Problemy z czytaniem zwykło się określać mianem dysleksji. Pierwsze kłopoty z czytaniem u dzieci ujawniają się na początku ich kariery szkolnej. Maluch nie potrafi skojarzyć znaku graficznego (litery) z dźwiękiem (głoską), myli litery podobnie brzmiące, np. d-t, k-g, przekręca wyrazy, nie potrafi złożyć głosek w słowa, nie rozumie treści przeczytanego tekstu. Dysleksja rozwojowa może towarzyszyć innym formom trudności w nauce, takim jak dysgrafia (niski poziom graficzny pisma, koślawe litery) czy dysortografia (popełnianie błędów ortograficznych, mimo znajomości zasad pisowni). Istnieje też dysleksja nabyta, czyli utrata już opanowanej umiejętności czytania, która powstaje najczęściej wskutek urazów głowy. Jak manifestują się u dzieci problemy z czytaniem i jak im zapobiegać?

Polecane wideo:

1. Przyczyny problemów z czytaniem

Dysleksja rozwojowa w Polsce dotyczy około 15% populacji, co oznacza, że w klasie szkolnej jest trzech-czterech dyslektyków. Częściej problemy z czytaniem przejawiają chłopcy niż dziewczynki. Trudnościom w nauce czytania u dzieci sprzyjają takie czynniki, jak: zagrożona ciąża, długi poród, mała aktywność fizyczna dziecka, niski poziom zdolności ruchowych malucha, zaniedbywanie czytania dzieciom bajek przez rodziców. Wśród przyczyn kłopotów z czytaniem u dzieci wymienia się też:

By podjąć odpowiednią terapię pedagogiczną, na początku trzeba zdemaskować źródło problemów z czytaniem u dziecka. Trudności w nauce czytania bardzo często inicjują inne problemy natury psychologicznej u malucha. Uczeń zaczyna obwiniać się za brak sukcesów, czuje się gorszy i głupszy od rówieśników w klasie. Coraz bardziej popada w niskie poczucie własnej wartości. Lęk przed porażką i złą oceną sprawia, że maluch może unikać szkoły, a z czasem mogą pojawić się somatyczne dolegliwości, jak bóle brzucha, biegunki, nudności. Dramat dziecka pogłębia się, gdy rodzice ignorują sygnały wysyłane przez dziecko, że coś jest nie tak i uważają, że kiepskie oceny to skutek lenistwa malucha. Stawiają coraz wyżej poprzeczkę, a dziecko czuje większą frustrację, która może doprowadzić nawet do rozwoju nerwicy albo depresji. Czasami zdarza się też tak, że niepowodzenia szkolne idą w parze z problemami wychowawczymi. Dziecko nieakceptowane przez grupę rówieśniczą może chcieć zwrócić na siebie uwagę poprzez wyczyny chuligańskie.

2. Objawy problemów z czytaniem

Jak stwierdzić, że dziecko nie radzi sobie z czytaniem? Czy fakt, że maluch wolniej przyswaja litery niż jego koledzy z klasy jest wystarczającym sygnałem, by można było mówić o dysleksji? Podstawowe symptomy kłopotów z czytaniem ujawniają się w czterech sferach – w tempie czytania, w technice czytania, w liczbie i rodzaju popełnianych przez dziecko błędów oraz w stopniu rozumienia przeczytanej treści. O problemach z czytaniem można mówić, gdy dziecko czyta wolniej o jedną lub dwie klasy niż klasa, do której aktualnie uczęszcza. Kłopoty w zakresie techniki czytania odnoszą się do stosowania strategii fonologicznej, czyli czytania techniką głoskowania. Dziecko wykazuje trudności w zakresie analizy i syntezy wzrokowej albo nie nastąpiła jeszcze automatyzacja tych umiejętności. Uczeń może nie popełniać błędów przy dekodowaniu liter, ale nie potrafi scalić ich w wyraz albo nie umie rozdzielić liter od siebie i ponownie ich zestawić w słowo.

Dziecko może czytać całkiem sprawnie i płynnie, natomiast może w ogóle nie rozumieć, co przeczytało. Nie potrafi uchwycić semantyki przeczytanej treści, co może sugerować analfabetyzm wtórny – nieumiejętność czytania ze zrozumieniem. Dzieci, które wykazują problemy z czytaniem, najczęściej mylą litery o podobnym obrazie graficznym (m-n, a-o, l-t), zamieniają litery, których głoski podobnie brzmią (b-p, d-t, l-r), dokonują inwersji statycznej (rotacji), czyli mylą litery o podobnym kształcie, ale odmiennym kierunku w stosunku do liniatury (p-d, d-b, m-w, n-u), dokonują inwersji dynamicznej, czyli zamieniają kolejność liter, sylab i wyrazów (od-do, kot-tok). Pojawiają się też elizje, czyli redukowanie liter, sylab, wyrazu, a nawet całego wersu. Bardzo często dzieci zamieniają słowo na inny wyraz, zgadują podczas czytania, zmyślają, dodając nowe literki czy sylaby, co fachowo określa się mianem błędów agramatycznych. Mogą się też cofać i powtarzać wcześniej przeczytane litery, sylaby i wyrazy (regresje).

3. Ćwiczenia poprawiające sprawność czytania

Uczniowie, którzy mają problemy z czytaniem, powinni uczęszczać na zajęcia kompensacyjne, by ich trudności nie piętrzyły kolejnych niepowodzeń szkolnych. Terapia pedagogiczna pozwala nie tylko na usprawnienie techniki czytania, ale wpływa też korzystnie na spostrzegawczość, pamięć wzrokową, koncentrację uwagi, zdolności manualne, motywację do nauki itp. Praca z dzieckiem dyslektycznym nie może ograniczać się do zajęć szkolnych – rodzice powinni pracować z maluchem także w domu. Jakie ćwiczenia i zabawy mogą pomóc zminimalizować kłopoty w zakresie czytania oraz wspomóc rozwój językowy dziecka? Do takich ćwiczeń należą: zabawy fonologiczne – wyszukiwanie rymów, kończenie rymowanych zdań, układanie wierszyków, naśladowanie odgłosów zwierząt, nazywanie odgłosów w otoczeniu, odgadywanie dźwięków środków transportu, zabawy z sylabami – wyklaskiwanie słów sylabami, łączenie sylab w słowa, układanie zdań z rozsypanek wyrazowych, sylabizowanie liter raz głośno, a potem cicho, czytanie z przeciąganiem sylab, zabawy z głoskami – zapisywanie w prostokątach ilości głosek w sylabie, liczenie samogłosek w słowie, podział wyrazu na głoski i sylaby itp.

Problemy z czytaniem mogą wynikać czasem z wad wymowy, dlatego ciekawą propozycją są ćwiczenia artykulacyjne z obserwacją narządów mowy – obserwacja warg z lusterkiem podczas wymawiania poszczególnych liter, obserwacja drogi wylatywania powietrza, zabawy mimiczne – ryjek, całus, wypychanie policzków językiem, naprzemienne mówienie „e” i „u”, oblizywanie się, sięganie językiem czubka nosa, wymawianie zbitek spółgłoskowych itp. Pamiętajmy, że dziecko, które nie radzi sobie z czytaniem, potrzebuje naszego wsparcia, akceptacji i zrozumienia. Nie zostawiajmy malucha samego i nie róbmy wyrzutów, że jest kiepskim uczniem. W ten sposób na pewno mu nie pomożemy, a tylko zniechęcimy do jakichkolwiek starań.

Bibliografia

  • Carson R.C., Butcher J.N., Mineka S., Psychologia zaburzeń, GWP, Gdańsk 2005, ISBN 83-89120-17-8.
  • Matczak A., Zarys psychologii rozwoju. Podręcznik dla nauczycieli, Wydawnictwo Akademickie „Żak”, Warszawa 2003, ISBN 83-88149-91-1.
  • Pawlus M., (red.), Encyklopedia – rodzice i dzieci, Wydawnictwo „Park”, Bielsko Biała 2002, ISBN 83-7266-122-7.

Niepowodzenia szkolne

Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Niepowodzenia szkolne
Niepowodzenia szkolne

Przenosiny do innej klasy

Przenosiny do innej klasy

Przeniesienie ucznia do innej klasy na prośbę rodzica może mieć miejsce według obowiązującego statutu szkoły. Przyczyny przeniesienia: zła adaptacja dziecka do klasy, zmiana miejsca zamieszkania, inne czynniki.

Niepowodzenia szkolne

Homeschooling - plusy i minusy

Homeschooling - plusy i minusy

i przejść procedury biurokratyczne. Zalety homeschoolingu Poświęcanie czasu dziecku Edukacja domowa ma tę przewagę nad szkolną

Niepowodzenia szkolne

Terapia pedagogiczna

rozwoju funkcji psychomotorycznych dziecka, wyrównywanie braków w wiadomościach i umiejętnościach uczniów, eliminowanie niepowodzeń szkolnych oraz ich emocjonalnych konsekwencji, dostrzeganie uzdolnień dziecka, usuwanie...

Niepowodzenia szkolne

Zmiana szkoły

Zmiana szkoły to duże wydarzenie dla dziecka, a także dla rodziców. Decyzję tę trzeba dobrze przemyśleć, gdyż dziecko może trafić „z deszczu pod rynnę" i nie odnaleźć się wśród nowych kolegów i nauczycieli. Należy pamiętać, że częste zmiany szkoły nie...

Niepowodzenia szkolne

Nowa uczennica

Nowa uczennica

Kiedy już decyzja o wyborze nowej szkoły zostanie podjęta, dobrze jest porozmawiać z wychowawcą, aby przygotował klasę na powitanie nowego członka grupy. Dziecku będzie miło, jeśli pierwszego dnia zostanie powitany, np. kartką z podpisami nowych kolegów...

Niepowodzenia szkolne

Znęcanie się w szkole

Znęcanie się w szkole nad młodszymi uczniami to niepokojące zjawisko, choć niestety, coraz częstsze. Koty, czyli uczniowie młodszych klas są prześladowani i zmuszani do wykonywania poniżających czynności. Do przemocy dochodzi najczęściej w szkole gimnazjalnej,...

Niepowodzenia szkolne

Dokuczanie w szkole

Dokuczanie w szkole

klasy, sam na sam. Można starać się o wsparcie pedagoga szkolnego, dyrektora szkoły, pedagoga z rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej

Niepowodzenia szkolne

Problemy z czytaniem i pisaniem

lat, zwłaszcza kiedy rodzice nie zauważą pierwszych sygnałów świadczących o trudnościach szkolnych. Dziecko, które wyróżnia się na tle klasy (...) się nawet do rozwinięcia fobii szkolnej. Jak pomóc dziecku,...

Niepowodzenia szkolne

Przeniesienie do innej klasy

Przeniesienie ucznia do innej klasy na prośbę rodzica może mieć miejsce według obowiązującego statutu szkoły. Przyczyny przeniesienia: zła adaptacja dziecka do klasy, zmiana miejsca zamieszkania, inne czynniki. Bez względu na powód przeniesienia...

Niepowodzenia szkolne

Problemy w nauce

z powodów zdrowotnych, nieodpowiedniej diety, alergii, małej ilości snu czy wad wzroku. Zdarza się, że przyczyną niepowodzeń szkolnych są urazy psychiczne (...) , które nie radzą sobie z obowiązkami szkolnymi? Źródła...