Pokaż kategorie Parenting.pl
Pokaż kategorie

Ospa w ciąży

Ospa wietrzna może stanowić zagrożenie dla kobiet w ciąży, które w dzieciństwie na nią nie chorowały lub nie były szczepione. Ospa w czasie ciąży jest również niebezpieczna dla płodu, zwłaszcza jeśli zachorowanie nastąpi w pierwszym trymestrze. Zakażenie wirusem ospy może być przyczyną ciężkich wad wrodzonych, a nawet śmierci płodu. Infekcja w ciągu pierwszych dwudziestu tygodni ciąży może prowadzić do zespołu ospy wietrznej wrodzonej. Ciężkie wady wrodzone objawiają się: bliznami na skórze, deformacjami kończyn, wadami w obrębie oczu i defektami ośrodkowego układu nerwowego. Zachorowanie matki na ospę w ciągu pięciu dni przed porodem lub do dwóch dni po porodzie stanowi zagrożenie wystąpienia ospy wietrznej u noworodka, która nieleczona w 20% przypadków prowadzi do śmierci dziecka.

1. Wirus ospy

Wirus ospy (łac. Varicella Zoster Virus – VZV) to wirus należący do rodzaju Herpes, które są patogenne dla ludzi. Wirus VZV może być umiejscowiony w różnych tkankach ciała w postaci utajonej. W stanie uśpionym wirus nie ulega replikacji i nie wywołuje odpowiedzi zapalnej. Może się jednak uaktywniać, gdy odporność organizmu jest obniżona. Spadek odporności powoduje m.in. ciąża. Jeśli kobieta ciężarna przechodziła ospę w dzieciństwie, jest uodporniona na kolejną infekcję i nie ma powodów do obaw. Jeśli natomiast kobieta w ciąży nie chorowała nigdy wcześniej na ospę ani nie była na nią szczepiona przed zajściem w ciążę, pierwotne zakażenie VZV w ciąży może być niebezpieczne dla niej samej i dla płodu. Pierwotna infekcja wirusem Varicella Zoster klinicznie objawia się jako ospa wietrzna. Reaktywacja wirusa skutkuje natomiast półpaścem.

Ospa wietrzna to choroba wieku dziecięcego. Większość ludzi przechorowuje ospę w dzieciństwie. Jednorazowe przebycie choroby pozostawia trwałą odporność. Do infekcji dochodzi zazwyczaj podczas przebywania w jednym pokoju z osobą chorą lub przez bliski kontakt fizyczny. Jeśli kobieta ciężarna zauważa u siebie objawy ospy, takie jak wysypka skórna i problemy z oddychaniem, powinna jak najszybciej udać się do lekarza. Ospa jest zakaźna jeszcze przed wystąpieniem krostek i do pięciu dni od pojawienia się zmian na skórze. Leczenie infekcji VZV w czasie ciąży nastręcza wielu trudności, co związane jest z wieloma klinicznymi postaciami choroby.

Ospa wietrzna w ciąży skutkuje działaniami niepożądanymi zarówno u matki, jak i u płodu. U kobiety może doprowadzić do zapalenia płuc spowodowanego wirusem VZV, które leczy się zazwyczaj poprzez dożylne podawanie acyklowiru. Chociaż formalnie lek ten nie jest dopuszczony do stosowania w czasie ciąży, istnieje wiele przykładów jego użycia w celu leczenia kobiet ciężarnych i jak dotąd nie zauważono działań niepożądanych ani u matek, ani u płodów. Zazwyczaj leczenie ospy u ciężarnej przeprowadza się w warunkach domowych. Nie wolno drapać swędzących krostek, aby nie dopuścić do powstania blizn i rozsiewu wirusa. Ważny jest odpoczynek i lekkostrawna dieta. Jeśli pojawiają się objawy, takie jak: wymioty, nudności, krwawienia z dróg rodnych, ciężka wysypka skórna, problemy z oddychaniem, silne bóle głowy, konieczna jest hospitalizacja.

2. Skutki ospy dla płodu

Następstwa pierwotnego zakażenia ospą wietrzną w ciąży dla płodu zależą od czasu wystąpienia choroby (etapu ciąży). Ospa podczas ciążymoże skutkować takimi zagrożeniami dla dziecka, jak:

  • wrodzony zespół ospy wietrznej – rzadkie powikłanie ospy, zdarza się w około 2% przypadków ospy wietrznej, występującej u ciężarnej w ciągu pierwszych dwudziestu tygodni ciąży; wirus VZV przechodzi przez łożysko i zaraża płód; może dawać takie objawy, jak: ubytki skóry, zmiany skórne, niedorozwój ramion, szczątkowe paliczki, atrofia mózgu, małogłowie, małoocze, zapalenie tęczówki, zaćma wrodzona, uszkodzenie pęcherza moczowego i jelit, opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego płodu, opóźnienie rozwoju psychomotorycznego;
  • półpasiec dziecięcy – pierwotna infekcja VZV po dwudziestym tygodniu ciąży skutkuje półpaścem u dziecka; półpasiec rozwija się zwykle we wczesnym dzieciństwie;
  • noworodkowa ospa wietrzna – występuje wtedy, gdy zakażenie ospą wystąpi u matki pod sam koniec ciąży i dziecko rodzi się, zanim kobieta rozwija pełną odpowiedź immunologiczną i przekazuje dziecku przeciwciała; ospa wietrzna u noworodka wiąże się z dużym odsetkiem umieralności.

3. Leczenie ospy w ciąży

Przeciwciała są zwykle produkowane przez organizm kobiety ciężarnej do siódmego dnia od momentu pojawienia się wysypki, więc noworodki urodzone siódmego dnia lub później od wystąpienia zmian skórnych u matki mają w surowicy ochronne przeciwciała anty-VZV. Tymczasem, jeżeli maluch przyjdzie na świat szybciej niż siódmego dnia, istnieje ryzyko rozwinięcia się ospy. Dziecku takiemu tuż po narodzinach powinno się podać immunoglobulinę Zoster (ZIg) w dawce 250 mg, która neutralizuje działanie wirusa w organizmie noworodka. W niektórych szpitalach praktykuje się również profilaktyczne podawanie dużych dawek acyklowiru. Nie należy rozdzielać matki i dziecka zaraz po urodzeniu, ponieważ separacja nie zmniejsza ryzyka wystąpienia ospy u maluszka. To samo dotyczy kobiet chorujących na ospę niedługo po porodzie.

4. Profilaktyka ospy w ciąży

Jednak częściej niż samo zachorowanie na ospę, problemem dla kobiety ciężarnej jest kontakt ze schorzeniem. Aby rozwiązać ten problem, należy określić status immunologiczny matki w stosunku do VZV. Jeśli kobieta chorowała wcześniej na ospę, ma zapewne odpowiednie przeciwciała we krwi i jest odporna na powtórne zakażenie. Jeśli nie ma dowodów na przebycie ospy w dzieciństwie, trzeba zbadać surowicę krwi na obecność przeciwciał anty-VZV. W przypadku ich braku, podaje się ZIg w ilości 1000 mg. To samo dotyczy przyszłych mam będących w pierwszej połowie ciąży. W ten sposób znacznie zmniejsza się prawdopodobieństwo przeniknięcia wirusa przez łożysko.

Immunoglobulinę należy podać zaraz po kontakcie z osobą zarażoną ospą – najlepiej do czterech dni od pojawienia się zagrożenia, chociaż możliwe jest także podanie ZIg do dziesiątej doby. Warto w tym czasie kontrolować rozwój płodu za pomocą badania USG. Kontakt z osobą chorą na półpaśca należy traktować tak samo, jak w przypadku narażenia na ospę. Jeśli wiesz, że nie przebyłaś ospy wietrznej w dzieciństwie, przed planowanym zapłodnieniem wykonaj szczepienie przeciw ospie – przynajmniej na miesiąc przed ciążą.

Bibliografia

  • Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, Wydawnictwo Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ss. 221-224, ISBN 978-83-7522-010-0.
  • Wysocki J., Kędziora M., Profilaktyka ospy wietrznej, „Ordynator Leków” 2005, vol. 5, nr 11-12 (49-50).
Joanna Krocz,
Komentarze

DYSKUSJE NA FORUM

Artykuły Skurcze i bóle brzucha w ciąży
Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Ból biodra w ciąży

Ból biodra w ciąży

Ból biodra w ciąży to problem bardzo wielu kobiet będących w trzecim trymestrze ciąży. Nasilenie bólu biodra jest różne: od nieprzyjemnego uczucia dyskomfortu po ból, który nie pozwala zasnąć w nocy lub chodzić. U niektórych kobiet ból rozpoczyna się już...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Skurcze Braxtona-Hicksa

Skurcze Braxtona-Hicksa, zwane inaczej nieskoordynowaną czynnością skurczową macicy pojawiają się już po 20. tygodniu ciąży. Nie są one tak silne, jak skurcze porodowe i nie są w stanie wypchnąć dziecka z łona matki. Mięsień macicy "trenuje" w ten sposób...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Twardniejący brzuch w ciąży

Twardniejący brzuch w ciąży

Twardniejący brzuch w ciąży to najczęściej objaw skurczów Braxtona-Hicksa. Mogą się one zacząć pojawiać już około 20. tygodnia ciąży i są one całkowicie naturalne. Jeśli twardemu brzuchowi towarzyszą inne niepokojące objawy, takie jak krwawienie z dróg...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Ból jajników w ciąży

Ból jajników w ciąży

Bóle brzucha w ciąży dla przyszłych mam są powodem niepokoju, czy z maleństwem wszystko jest w porządku. Skurcze i bóle brzucha w ciąży mogą bowiem zapowiadać poronienie albo poród przedwczesny, w zależności od wieku ciąży. Ból jajników wywołuje...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Kolka w ciąży

Kolka w ciąży daje objawy w postaci bólów brzucha, stąd przyszłe mamy często martwią się, czy przypadkiem ich ciąża nie jest zagrożona. Bóle kolkowe nie są fizjologicznymi bólami brzucha, które wynikają ze wzrostu macicy i rozciągania się jej wiązadeł.

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Gronkowiec w ciąży

Często kobiety w ciąży wpadają w panikę, gdy usłyszą, że zaraziły się bakterią gronkowca. To prawda, że bakterie te mogą doprowadzić do ciężkich powikłań, a w konsekwencji nawet do śmierci. Nic więc dziwnego, że przyszłe mamy z niepokojem obserwują rozwój...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Zatrucia pokarmowe w ciąży

Zatrucie pokarmowe w ciąży jest szczególnie niebezpieczne, zarówno dla matki, jak i dla nienarodzonego dziecka. Układ odpornościowy kobiety w ciąży jest osłabiony po to, aby dziecko w jej ciele nie było przez niego zwalczane. Układ odpornościowy dziecka...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Bóle brzucha na początku ciąży

Bóle brzucha mogą towarzyszyć kobiecie w pierwszej połowie ciąży. Związane są one wówczas najczęściej z powiększaniem się płodu, a wraz z nim także macicy (jej rozciąganie). Powoduje to zwiększenie ciśnienia wewnątrz jamy brzusznej. Zaczynają pojawiać się...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Kolka nerkowa w ciąży

Kolka nerkowa to rodzaj bólu wywoływanego przez kamienie nerkowe. Są to kryształki, które powstają ze związków chemicznych znajdujących się w moczu. Kamienie nerkowe pojawiają się zwykle wtedy, gdy danego związku jest zbyt dużo w moczu. Kamień może...

Skurcze i bóle brzucha w ciąży

Skurcze macicy w ciąży

Skurcze macicy są cechą fizjologiczną kobiety ciężarnej po 20 tygodniu ciąży. Rejestracja skurczów macicy w ciąży pozwala wykryć rozpoczynający się poród, a także ocenić stan płodu w badaniu kardiotokograficznym. Skurcz macicy powoduje wzrost ciśnienia...