Oparzenia

Oparzenie to uszkodzenie tkanek spowodowane działaniem ciepła, energii elektrycznej, promieni jonizujących oraz niektórych środków chemicznych. Stopień uszkodzenia jest uzależniony od rodzaju działającego czynnika, jego siły oraz czasu działania na tkanki. Najczęściej oparzenia są powodowane przez ciepło pod postacią ognia lub gorących cieczy. Do poważnych oparzeń szczególnie często dochodzi u małych dzieci, co wynika z dziecięcej ciekawości świata oraz niejednokrotnie z nieuwagi ich opiekunów. Klasyfikacja oparzeń opiera się na rozległości oparzonej powierzchni ciała oraz głębokości powstałych uszkodzeń. Możemy ze względu na to wyróżnić oparzenia lekkie, średnie i ciężkie. Ciężkie oparzenia mogą prowadzić do rozwoju tak zwanej choroby oparzeniowej przebiegającej ze wstrząsem hipowolemicznym, niewydolnością wielonarządową, zakażeniem rany oparzeniowej i w efekcie rozwojem sepsy mogącej doprowadzi do zgonu. W przypadku oparzeń duże znaczenie dla dalszych losów poszkodowanego ma właściwie udzielona pierwsza pomoc.

Polecane wideo:

Klasyfikacja oparzeń

Oparzenie klasyfikujemy jako lekkie, średnie i ciężkie w zależności od rozległości oparzonej powierzchni i głębokości oparzenia.

Do oceny wielkości oparzonej powierzchni najpowszechniej stosuje się tak zwaną regułę dziewiątek, według której głowa stanowi 9% powierzchni ciała, każda z kończyn górnych po 9% powierzchni ciała, każda z kończyn dolnych po 18% powierzchni ciała, przód tułowia 18%, tył tułowia 18% oraz krocze 1% powierzchni ciała. Oceniając rozległość oparzenia sumuje się wartości i w ten uzyskujemy procent oparzonej powierzchni ciała. W przypadku dzieci reguła dziewiątek różni się tym, że na głowę przypada 18%, a obie kończyny dolne stanowią łącznie 28%.

Ze względu na głębokość oparzenia wyróżniamy:

  • oparzenia I stopnia – obejmują tylko naskórek, w miejscu oparzenia pojawia się zaczerwienienie i nieznaczny obrzęk, towarzyszy temu pieczenie, goi się około tygodnia bez pozostawienia śladów;
  • stopień II A oparzenia – obejmuje naskórek i część skóry właściwej, pojawia się silny ból, powierzchnia skóry jest zaczerwieniona i obrzęknięta i pojawiają się na niej pęcherze wypełnione surowiczym płynem, gojenie trwa około 10-14 dni i na ogół pozostają jedynie niewielkie przebarwienia;
  • stopień II B oparzenia – obejmuje naskórek i całą grubość skóry właściwej, występuje powierzchowna martwica w miejscu oparzenia, gojenie trwa około 3 tygodni, niekiedy pozostają blizny;
  • oparzenia III stopnia – są to oparzenia pełnej grubości skóry, jest ona twarda, sucha, początkowo szarawa, potem żółta lub brunatna, czucie bólu jest całkowicie zniesione, gojenie pozostawia grube i twarde blizny;
  • oparzenia IV stopnia – martwica lub zwęglenie tkanek położonych głębiej jak mięśnie, ścięgna i narządy wewnętrzne.

Oparzenia I i II stopnia są określane jako powierzchowne, a III i IV stopnia jako głębokie.

Biorąc pod uwagę regułę dziewiątek i stopnie oparzeń wyróżniamy:

  • oparzenia lekkie – wszystkie oparzenia I stopnia, oparzenia II stopnia o powierzchni poniżej 15% u dorosłych i poniżej 10% u dzieci, oparzenia III stopnia o powierzchni poniżej 5% (nie dotyczące twarzy, oczu, uszu, rąk, stóp i krocza);
  • oparzenia średnie – oparzenia II stopnia o powierzchni pomiędzy 15 a 25% u dorosłych oraz pomiędzy 10 a 20% u dzieci, oparzenia III stopnia o powierzchni mniejszej niż 10% oraz wszystkie oparzenia obejmujące twarz, oczy, uszy, ręce, stopy i krocze;
  • oparzenia ciężkie – oparzenia II stopnia o powierzchni powyżej 25% u dorosłych i powyżej 20% u dzieci, oparzenia III powyżej 10% oraz okolic twarzy, szyi, stóp, dłoni, krocza i oparzenia okrężne; poza tym zalicza się tu oparzenia wziewne, elektryczne, chemiczne oraz powikłane innymi ciężkimi urazami i chorobami współistniejącymi.

Leczenie oparzeń

Pierwsza pomoc przy oparzeniach lekkiego stopnia polega na spłukiwaniu przez kilkanaście minut oparzonej powierzchni strumieniem zimnej wody, co nie tylko przynosi ulgę, ale także obniża temperaturę tkanek i zapobiega ich dalszemu uszkodzeniu. Następnie oparzone powierzchnie należy przykryć jałową gazą. Nie należy na oparzone miejsca stosować żadnych tłuszczów czy białka. Zwykle w takich przypadkach nie jest konieczna pomoc lekarska, gdyż oparzenia lekkie wygoją się samoistnie.

Oparzenia średnie i ciężkie mogą mieć dużo bardziej dramatyczny przebieg. Należy przede wszystkim wezwać pomoc, odizolować poszkodowanego od źródła urazu, następnie ocenić stan oparzonego i w razie potrzeby prowadzić zabiegi resuscytacyjne. Z wielką ostrożnością zdejmujemy ubranie oraz biżuterię i rozpoczynamy schładzanie oparzonych okolic strumieniem zimnej wody. Dalsze leczenie będzie już prowadzone w warunkach szpitalnych. Leczenie w szpitalu polega przede wszystkim na dalszym zabezpieczeniu funkcji życiowych, podaniu środków przeciwbólowych oraz zapobieganiu wystąpienia choroby oparzeniowej w postaci wstrząsu i niewydolności wielonarządowej oraz zakażenia ran i rozwoju sepsy. Do wstrząsu hipowolemicznego prowadzi masywna utrata wody i elektrolitów przez oparzone powierzchnie. Zapobieganie polega na przetaczaniu w krótkim czasie dużej ilości płynów według tak zwanej reguły Parkland. Jednocześnie zapobiegamy zakażeniu ran stosując profilaktyczną antybiotykoterapię. Natomiast miejscowe leczenie oparzeń w warunkach szpitalnych polega na przemyciu ran solą fizjologiczną, chirurgicznym ich opracowaniu, zastosowaniu miejscowym środków przeciwbakteryjnych, jak roztwór azotanu srebra, sól srebrowa sulfadiazyny czy związki jodu w celu zapobiegania zakażeniom, a następnie przykryciu oparzeń jałowym opatrunkiem. Takie opatrunki należy często zmieniać. Zmiany martwicze powinny zostać usunięte, a duże ubytki pokrywa się przeszczepem skóry. Czasami także w procesie gojenia dochodzi do powstania dużych, przerośniętych blizn, które utrudniają ruchy w stawach i prowadzą do powstania przykurczy. Aby temu zapobiegać, należy możliwie wcześnie rozpoczynać rehabilitację ruchową chorych po oparzeniach.

Komentarze

dyskusje na forum